آکاایران: منظور از آتاکسی، گروهی از اختلالات عصبی است که روی هماهنگی بدن، تعادل و گفتار فرد تاثیر می گذارد. آتاکسی نوعی اختلال عصبی است که حرکت ارادی، صحبت کردن، حرکات چشم و راه رفتن را دچار مشکل می کند.

منظور از آتاکسی، گروهی از اختلالات عصبی است که روی هماهنگی بدن، تعادل و گفتار فرد تاثیر می گذارد. آتاکسی نوعی اختلال عصبی است که حرکت ارادی، صحبت کردن، حرکات چشم و راه رفتن را دچار مشکل می کند.

تصورش را بکنید که روزی از خواب بلند شوید و به طور ناگهانی بفهمید که قدرت کنترل عضلات خود و انجام حرکات ارادی مثل راه رفتن و برداشتن اجسام را از دست داده اید، چه حالی به شما دست می دهد. به احتمال زیاد، بروز چنین وضعی، تصور ابتلابه بیماری ام اس را بیش از هر عامل دیگری در شما و اطرافیان تقویت می کند،

اما بدانید که بروز چنین ناتوانی حرکتی ممکن است از نوعی اختلال عصبی با عنوان «آتاکسی» ناشی شود.

دکتر فرزاد اشرافی، متخصص مغز و اعصاب تعریف دقیق تری را از چنین اختلالی ارائه می دهد و در گفت و گو با جام جم می گوید:آتاکسی به عنوان اختلال در کنترل و هماهنگی ارادی عضلات در حین انجام فعالیت های ارادی ازجمله راه رفتن یا برداشتن اشیاء شناخته می شود، البته این بیماری به عنوان نشانه یک بیماری زمینه ای و نه خود بیماری تعریف می شود.

این اختلال عصبی می تواند حرکت ارادی فرد، صحبت کردن، حرکات چشم و راه رفتن را تحت تاثیر قرار دهد. گفتنی است هرگونه آسیب به سلول های هماهنگ کننده حرکات در مغز که محل اصلی آن در مخچه است، می تواند باعث ایجاد آتاکسی شود.

اختلالی ژنتیکی یا ناشی از بیماری؟

اما آتاکسی تحت تاثیر چه عواملی بروز می کند؟ دکتر اشرافی در پاسخ به این پرسش می گوید:از علل اکتسابی آتاکسی می توان به ضربه به سر، سکته مغزی، تومور های مغزی، کمبود ویتامین B12، کم کاری تیروئید، مسمومیت دارویی، مصرف الکل و برخی عفونت ها اشاره کرد. البته در برخی موارد، بویژه اگر نشانه های این اختلال از کودکی به طور مزمن بروز کند، زمینه ارثی و ژنتیک این اختلال قوت بیشتری می گیرد.

در برخی موارد، آتاکسی به طور ناگهانی یا حاد آغاز می شود که دکتر اشرافی با اشاره به این مساله می افزاید:البته بروز ناگهانی چنین اختلالی در بیشتر مواقع به دنبال سکته مغزی، مسمومیت های دارویی، مصرف الکل و عفونت های مغزی ایجاد و باعث بروز اختلالاتی در هماهنگی حرکات اندام و اختلال تعادلی در راه رفتن می شود.

البته آتاکسی حاد ناشی از سکته، بیشتر در سنین بالا و در افراد مبتلا به پرفشاری خون دیده می شود، اما مسمومیت دارویی در هر سنی ممکن است باعث بروز آتاکسی بشود. عفونت مغزی نیز بیشتر با درگیری مخچه در سنین پایین تر رخ می دهد.

همان گونه که گفته شد آتاکسی به عنوان علامت دسته ای از بیماری های مغز و اعصاب شناخته می شود که به صورت اختلال در هماهنگی هنگام حرکت، راه رفتن بدون تعادل، تلو تلو خوردن، دشواری و نداشتن هماهنگی حرکات اندام در انجام کار های ظریف مثل نوشتن، غذا خوردن و بستن دکمه های پیراهن بروز می کند.

آیا کنترل بیماری با درمان نشانه های اولیه ممکن است؟

دکتر اشرافی پاسخ می دهد:در مواردی که این اختلال عصبی ناشی از عللی همچون عفونت های مغزی، مسمومیت دارویی، بیماری ام اس و کم کاری تیروئید باشد که باعث آسیب دائم به سلول های مسئول هماهنگی میان عضلات بدن نمی شود، می توان با درمان بیماری اصلی، آتاکسی را بهبود بخشید.

به گفته دکتر اشرافی، گاهی به اشتباه، آتاکسی با بیماری ام اس اشتباه گرفته می شود در حالی که فقط یکی از علامت های بیماری ام اس می تواند آتاکسی باشد که بر اثر آسیب به سلول های مخچه به وجود می آید.

به بیان دیگر با کنترل بیماری ام اس می توان تا حدودی از شدت آتاکسی ناشی از ام اس کم کرد. به بیان دیگر آتاکسی، درمان منحصر به فردی ندارد و درمان این اختلال عصبی صرفا براساس برطرف کردن علت زمینه ای آن است.

چه کسانی بیشتر در خطر ابتلا به آتاکسی هستند؟

توجه داشته باشید تمام گروه های سنی در صورت ابتلابه بیماری های اکتسابی و ژنتیک موثر در بروز آتاکسی ممکن است، در معرض خطر این اختلال عصبی قرار بگیرند. دکتر اشرافی تاکید می کند:البته در موارد اکتسابی می توان با پیشگیری از علل زمینه ای از بروز این اختلال عصبی جلوگیری کرد.

به خاطر داشته باشید چالشی که یک فرد در زندگی با آتاکسی با آن مواجه است، می تواند باعث کم شدن استقلال فردی در زندگی و احساس تنهایی و در نتیجه افسردگی وی شود. به همین علت، مراجعه به یک مشاور یا پزشک می تواند به کمتر شدن چنین مشکلاتی کمک کند.

به بیان دیگر، مبتلایان به آتاکسی می توانند با پیوستن به گروه های حمایتی بیماری زمینه ای خود مانند گروه های حمایت از بیماران مبتلا به ام اس یا سرطان از حمایت های مادی و معنوی آنها برخوردار شوند. بی شک در صورت بروز هریک از علائم آتاکسی باید برای شناخت علت زمینه ای این اختلال عصبی به پزشک مغز و اعصاب مراجعه کرد.

علائم


dasa

آتاکسی می‌تواند بصورت تدریجی یا ناگهانی ظاهر شود. آتاکسی که یکی از علائم برخی اختلالات عصبی است می‌تواند باعث علائم زیر شود:

  • هماهنگی ضعیف بین عضلات
  • راه رفتن نامتعادل و تلو تلو خوردن
  • مشکل در حرکاتی مانند غذا خوردن، نوشتن، بستن دکه پیراهن
  • تغییر در تکلم 
  • حرکات غیر ارادی و نوسانی چشم (نیستاگموس)
  • مشکل در بلعیدن

در صورت پیشرفت آتاکسی ممکن است علائم دیگری ظاهر شوند:

  • حالات چهره کمتر مشخص خواهند بود.
  • لرزش اندام 
  • حرکات غیر ارادی، سریع، منظم و تکراری چشم
  • پاهای سرد
  • مشکل در حفظ تعادل
  • مشکل در راه رفتن
  • مشکلات بینایی
  • مشکلات شنوایی
  • افسردگی 

دلایل


svdvs

مخچه و ساقه مغز

آسیب، تحلیل یا از دست رفتن سلول‌های عصبی در بخشی از مغز که هماهنگی عضلات را کنترل می‌کند (مخچه)، منجر به آتاکسی می‌گردد. مخچه متشکل از دو بخش به اندازه توپ پینگ پونگ و بصورت بافت تاشده است که در پایه‌ی مغز و در نزدیکی ساقه مغز قرار گرفته است.

بیماری‌هایی که به نخاع و اعصاب محیطی که مخچه را به عضلات متصل می‌کنند آسیب می‌زنند نیز می‌توانند باعث آتاکسی شوند. دلایل آتاکسی عبارتند از:

  • ضربه به سر
  • سکته مغزی
  • فلج مغزی 
  • بیماری‌های خود ایمنی (ام اس)، سارکوئیدوز، بیماری سلیاک و سایر بیماری‌های خود ایمنی)
  • عفونت
  • سندرم‌های پارانئوپلاستیک (اختلالات دژنراتیو ناشی از واکنش سیستم ایمنی بدن به یک تومور سرطانی و اغلب در اثر سرطان ریه، تخمدان، سینه و غدد لنفاوی)
  • تومور مغزی
  • واکنش سمی (به برخی داروها)
  • مسمومیت دارویی یا الکلی، مسمومیت با فلزات سنگین (مانند سرب یا جیوه) و مسمومیت با مواد حلال (مانند تینر نقاشی)
  • کمبود ویتامین ای، ب ۱۲ یا تیامین.
  • در برخی بزرگسالانی که بصورت دوره‌ای دچار آتاکسی می‌شوند، دلیل مشخصی وجود ندارد.

آتاکسی ارثی

برخی از انواع آتاکسی و برخی شرایطی که موجب آتاکسی می‌شوند، ارثی هستند. اگر یکی از این شرایط را داشته باشید، با یک نقص در یک ژن خاص متولد شده‌اید که پروتئین‌های غیر عادی را ایجاد می‌کند.

پروتئین‌های غیر عادی عملکرد اعصاب را عمدتاً در مخچه و نخاع مختل کرده و باعث فساد آنها می‌گردند. با پیشرفت بیماری، مشکلات هماهنگی بدتر می‌شوند.

ممکن است آتاکسی ژنتیکی را از یک ژن غالب از یکی از والدین (اختلال اتوزومال غالب) یا یک ژن مغلوب از هر یک از والدین (اختلال اتوزومال مغلوب) به ارث ببرید. در مورد دوم، ممکن است هیچ یک از والدین این اختلال را نداشته باشند (جهش خاموش)، بنابراین احتمال دارد هیچ سابقه خانوادگی مشخصی وجود نداشته باشد.

انواع


نقص‌های مختلف ژن موجب انواع مختلف آتاکسی می‌شوند که بیشتر آنها پیشرونده هستند. هر کدام از انواع باعث ضعف هماهنگی می‌گردند اما هر یک دارای علائم و نشانه‌های خاصی می‌باشند.

آتاکسی اتوزومال غالب

awfewsgesdvg

انواع آن عبارتند از:

  • آتاکسی نخاعی مخچه‌ای- آتاکسی مخچه‌ای و فساد مخچه در تمام انواع شایع می‌باشند، اما علائم و نشانه‌های دیگر و نیز سن شروع بسته به جهش در ژن خاص متفاوت است.
  • آتاکسی اپیزودیک (EA)- هفت نوع شناخته شده از آتاکسی وجود دارند که به جای اینکه پیشرونده باشند، دوره‌ای هستند –EA1 تا EA7. EA1 و EA2 شایع‌ترین نوع هستند. EA1 شامل حمله‌های مختصر است که ممکن است از چند ثانیه تا چند دقیقه طول بکشند. حمله‌ها با استرس، ترس یا حرکت ناگهانی تحریک شده و اغلب مرتبط با منقبض شدن عضله می‌باشند.

EA2 شامل حمله‌های طولانی‌تری است که معمولاً از ۳۰ دقیقه تا شش ساعت بطول می‌انجامد و با استرس تحریک می‌شود. ممکن است در حین حمله‌ها احساس سرگیجه، خستگی و ضعف عضلانی داشته باشید. در برخی موارد، علائم به تدریج با افزایش سن از بین می‌روند.

آتاکسی اپیزودیک یا حمله‌ای طول عمر را کوتاه‌تر نمی‌کند و ممکن است علائم به دارو پاسخ دهند.

sfsdvsssd

انواع آن عبارتند از:

  • آتاکسی فردریش- این آتاکسی ارثی شایع شامل آسیب به مخچه، نخاع و اعصاب محیطی است. اعصاب محیطی حامل سیگنال‌هایی از مغز و نخاع به عضلات هستند. در بیشتر موارد، علائم و نشانه‌ها پیش از ۲۵ سالگی ظاهر می‌شوند.

نرخ پیشرفت بیماری متغیر است. بطور کلی اولین نشانه مشکل در راه رفتن است. سایر علائم و نشانه‌هایی که ممکن است با پیشرفت بیماری ایجاد شوند شامل کندی تکلم و لکنت زبان (اختلال تکلم)، خستگی، حرکات سریع و غیر ارادی چشم، انحنای ستون فقرات (اسکولیوز)، کاهش شنوایی و بیماری‌های قلبی می‌باشند. درمان زود هنگام مشکلات قلبی می‌تواند کیفیت زندگی و طول عمر را افزایش دهد.

  • آتاکسی تلانژکتازی- این بیماری نادر و پیشرونده‌ی دوران کودکی موجب تحلیل مغز و سایر سیستم‌های بدن می‌گردد. این بیماری همچنین موجب از کار افتادن سیستم ایمنی بدن می‌شود (بیماری نقص ایمنی)، که باعث افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های دیگر از جمله عفونت و تومور خواهد شد. این بیماری بر اندام‌های مختلف اثر می‌گذارد.
  • آتاکسی مخچه مادرزادی- این نوع آتاکسی در اثر آسیب به مخچه که در بدو تولد وجود دارد، حاصل می‌شود.
  • بیماری ویلسون- در افراد مبتلا به این بیماری فلز مس در مغز، کبد و دیگر اعضای بدن تجمع پیدا می‌کند، که می‌تواند موجب مشکلات عصبی از جمله آتاکسی شود. شناسایی زود هنگام این اختلال می‌تواند به درمان و کند شدن پیشرفت بیماری بیانجامد.

تشخیص


در صورت ابتلا به آتاکسی پزشک به دنبال دلایل قابل درمان می‌گردد. علاوه بر انجام معاینه فیزیکی و عصبی شامل چک کردن حافظه و تمرکز، بینایی، شنوایی، تعادل، هماهنگی اعضای بدن و رفلکس‌ها، ممکن است پزشک درخواست تست‌های آزمایشگاهی زیر را داشته باشد:

  • تصویربرداری- سی تی اسکن یا ام آر آی مغز جهت تعیین دلایل احتمالی و نشان دادن انقباض مخچه و سایر ساختارهای مغز در افراد مبتلا به آتاکسی.
  • پونکسیون کمری (گرفتن مایع نخاعی)- جهت آزمایش مایع اطراف مغز و نخاع.
  • آزمایش ژنتیک- تعیین اینکه آیا فرزند شما دارای جهشی در ژن است که موجب یکی از بیماری‌های ارثی آتاکسی بشود یا خیر.

درمان آتاکسی :

درمان آتاکسی با آشواگاندا یا همان جنسینگ هندی :

یکی از درمان های سنتی برای این وضعیت ناتوان کننده از فرهنگ آیوودیک - گیاه آشواگاندا است. این روش درمان باعث تقویت خصوصیات مغز، بهبود عملکرد سیستم عصبی مرکزی، و کاهش استرس و اضطراب می باشد. آشواگاندا در واقع می تواند به بدن کمک کند تا با این بیماری و اختلال هماهنگ شود، و به معنای واقعی مغز و بدن ما را تغییر دهید.

شناخت علت | علائم و روشهای درمانی انواع اختلال آتاکسی

 

ویتامین E برای رفع بیماری آتاکسی:

برخی تحقیقات نشان داده اند که کمبود این ویتامین می تواند علائم آتاکسی را ایجاد کند. به طور خاص، کمبود ویتامین E می تواند عملکرد سیستم عصبی ضعیف را به دنبال داشته باشد.

ویتامین E همچنین به عنوان یک آنتی اکسیدان عمل می کند که باعث کاهش کلی اکسیداتیو استرس در بدن می شود و به همه سیستم های بدن کمک می کند تا به درستی عمل کنند - بعضی از مواد غذایی غنی از ویتامین E عبارتند از بادام زمینی، اسفناج، بادام، مارچوبه، سبز خردل و آفتابگردان هستند.

شناخت علت | علائم و روشهای درمانی انواع اختلال آتاکسی

 

ماساژ درمانی بیماری آتاکسی:

از آنجایی که آتاکسی عمدتا مسئله التهاب یا عملکرد ضعیف مخچه و سایر نقاط سیستم عصبی مرکزی است، یک راه حل فیزیکی نیز ممکن است گزینه مناسبی باشد.برخی از تحقیقات نشان داده است که ماساژ تخصصی با تمرکز بر روی سر و گردن می تواند تنش و التهاب زیاد عضلات و بافت سر و گردن را از بین ببرد و به شما کمک می کند تا کنترل عضلات را به دست آورید.

شناخت علت | علائم و روشهای درمانی انواع اختلال آتاکسی

 

تمرینات هماهنگی برای درمان آتاکسی:

جنبه متفاوتی از درمانی که می تواند برای کسانی که از آتاکسی فیزیکی رنج می برند مفید است، تمرین های هماهنگی است. ناتوانی در نوشتن درست، نگه داشتن اشیا به طور عادی و حرکت آسان می تواند تاثیر عمده ای بر کیفیت زندگی داشته باشد.

کاردرمان ها می توانند مجموعه ای از تمرینات و فعالیت های هماهنگی را برای تقویت عملکرد عصبی و بهبود حافظه و عملکرد عضلانی، به ویژه در مهارت های حرکتی، که اغلب در اثر این اختلالات عصبی ایجاد می شود، را ارائه دهند.

شناخت علت | علائم و روشهای درمانی انواع اختلال آتاکسی

 

فیزیوتراپی برای آتاکسی:

برای بسیاری از علائم جسمانی آتاکسی، مانند قدم های ناپایا و عدم کنترل اشیا و عضلاتمان، درمان فیزیوتراپی گزینه ای مناسب است. این امر به ویژه در صورتی درست است که می توان هنوز هم بدون کمک یک دستگاه راه رفت.

این یک شکل خفیف آتاکسی است، و در طول زمان، کنترل بیشتری در مفصل و اندام رخ می دهد و همچنین بسیاری تمرینات در خانه وجود دارد که می تواند کنترل عضلات را تقویت کند و عملکرد سیستم عصبی را بهبود بخشد.

شناخت علت | علائم و روشهای درمانی انواع اختلال آتاکسی

 

 

درمان آتاکسی با ماهی سالمون:

پتانسیل تقویتی ماهی سالمون و ماهی های دیگر تقریبا به طور کامل غنی از اسیدهای چرب امگا 3 در این موجودات دریایی خاص است.اسید چرب امگا 3 دارای خاصیت ضد التهابی و آنتی اکسیدانی هستند که برای سیستم عصبی بسیار مهم هستند. با کاهش سطوح اکسیداتیو استرس و بهبود عملکرد شناختی، این اسید های چرب به مهار کردن بدترین علائم آتاکسی کمک می کنند.

شناخت علت | علائم و روشهای درمانی انواع اختلال آتاکسی

 

زردچوبه برای آتاکسی:

از آنجایی که بسیاری از علل بالقوه آتاکسی، از بیماری سلیاک گرفته تا اختلالات خود ایمنی، یک درمان جامع مانند زردچوبه، انتخاب عاقلانه ای است.مواد فعال موجود در زردچوبه، کورکومین، یکی از قوی ترین آنتی اکسیدان هایی است که ما شناسایی کرده ایم و می تواند اثرات ایمنی حفاظتی، اثرات شناختی و حتی متابولیسم را بهینه سازی کند.اضافه کردن این ادویه به رژیم غذاییتان می تواند برخی از علل زمینه ای این بیماری را از بین ببرد و علائم را درمان کند.

شناخت علت | علائم و روشهای درمانی انواع اختلال آتاکسی

 

نقش روغن زیتون در درمان آتاکسی:

مطالعات نشان داده اند که خوردن ترکیب مناسب چربی های سالم در رژیم غذایی می تواند علائم آتاکسی را کاهش دهد. روغن زیتون غنی از ترکیبات پلی فنولی و سایر آنتی اکسیدان های دیگر و همچنین اسیدهای چرب امگا 3 است، و این باعث می شود که گزینه ای بسیار سالم تر از روغن های گیاهی معمولی باشد، مخصوصا اگر شما در معرض خطر آتاکسی هستید.

شناخت علت | علائم و روشهای درمانی انواع اختلال آتاکسی

 

فواید ویتامین B1 برای آتاکسی:

این ویتامین که همچنین به عنوان تیامین شناخته می شود.کمبود ویتامین B1 با شروع بیماری آتاکسی ارتباط نزدیکی دارد. تیامین برای متابولیسم. مواد مغذی اهمیت دارد و دارای نقش های مختلف کوآنزیمی دارد و بدون آن عملکرد سیستم عصبی ضعیف می شود. غذاهای غنی از ویتامین B1 عبارتند از ماهی، دانه، آجیل، نان و نخود سبز.

شناخت علت | علائم و روشهای درمانی انواع اختلال آتاکسی

 

حرف نهایی برای هشدار راجع به آتاکسی:

همانطور که ذکر شده، آتاکسی می تواند در انواع و شدت های مختلفی وجود داشته باشد.

اگر درمان مناسب و به حداقل رساندن نشانه ها را می خواهید، مهم است که با یک متخصص پزشکی آموزش دیده صحبت کنید.

بسیاری از این درمان های خانگی فقط برای علائم و انواع خاصی قابل استفاده هستند، به طوری که مشخص تر بودن وضعیت شما، بیشتر احتمال دارد تا رویکرد درمان مناسبی را انتخاب کنید!

 

گردآوری توسط بخش مقالات پزشکی و بهداشتی سایت آکاایران
تبلیغات