چرا برجام برای اروپا مهم است؟ -آکا

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد چرا برجام برای اروپا مهم است؟ ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته از سایت اخبار آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

آکاایران: اتحادیه اروپا تمام قد وارد میدان دفاع از توافقی شد که در جولای سال ٢٠١٥ پس از دوازده سال مذاکره میان ایران و غرب در میان موجی از اما و اگرها متولد شد. تنها سه روز پس از سخنان جنجالی دونالد ترامپ، رییس جمهور ایالات متحده در راستای عدم تایید پایبندی ایران به توافق هسته ای و به راه انداختن موجی از اتهام ها علیه جمهوری اسلامی ایران، وزرای امور خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا در لوکزامبورگ دور هم جمع شدند و یکصدا حمایت قاطع این اتحادیه و تک به تک اعضای آن از برنامه جامع اقدام مشترک و تداوم اجرای آن را فریاد زدند. اروپایی ها از یک ماه قبل تلاش برای راضی کردن ترامپ برای عدم کارشکنی در مسیر اجرای سالم برجام را آغاز کردند که در نهایت این تلاش ها با سخنرانی دونالد ترامپ با محوریت عدم تایید پایبندی ایران به بن بست خورد. 

با به شکست انجامیدن لابی های پشت پرده و عیان رهبران کشورهای اروپایی در گفت وگو با کلیددار کاخ سفید اکنون اروپایی ها دو مسیر متفاوت را در سطح بین المللی و در داخل امریکا برای حفظ برجام پیش می برند. در فضای بین المللی قاره سبزنشین ها نقش مستقلی از امریکا را برعهده گرفته اند و تلاش می کنند فضای منفی به وجود آمده علیه نزدیکی اقتصادی به تهران را با حمایت های صددرصدی خود از برجام مهار کنند. در جبهه داخلی نیز تروییکای اروپایی حاضر در میدان مذاکره مستقیم با تهران در سیزده سال گذشته چه به شکل انفرادی و چه در قالب اتحادیه اروپا رایزنی با قانونگذاران مجلس نمایندگان امریکا و سناتورهای مجلس سنا را برای حفظ توافق هسته ای آغاز کرده اند. در جلسه پشت درهای بسته روز گذشته نیز وزرای امور خارجه ٢٨ کشور تلاش کردند مواضع خود در برابر امریکا در حفاظت از برجام را هماهنگ کنند و البته گفته می شود که فعالیت های منطقه ای ایران و آزمایش های موشکی این کشور نیز یکی از موضوعات مورد بحث مقام های کشورهای اروپایی بوده است.

 در جلسه دیروز، وزرای خارجه ترجیح دادند مخاطب اولیه سخنان خود را کنگره نشین های واشنگتن قرار دهند و نه مردی که در کاخ سفید بر قدرت تکیه زده است و از آنها خواستند که تحریم های هسته ای علیه ایران را که در سایه توافق هسته ای برداشته شده است دوباره بازنگردانند. در میان کشورهای اروپایی آلمان و فرانسه نفش پیشرو در هشدار دادن به امریکای ترامپ را برعهده دارند. کشورهایی که تا همین یک سال و اندی قبل از نزدیک ترین متحدان امریکا در سطح بین المللی بودند روز گذشته از لوگزامبورگ به دونالد ترامپ هشدار دادند که هرگونه تضعیف برجام می تواند تبعات جبران ناپذیر بین المللی داشته باشد و بیشترین تاثیر آن نیز بر صلح بین المللی خواهد بود. زیگمار گابریل، وزیر خارجه آلمان که در چند روز گذشته در میان مقام های کشورهای اروپایی بیشترین میزان تلاش های دیپلماتیک برای محافظت از برجام را به نام خود سند زده است در جمع خبرنگاران گفت: ما به عنوان کشورهای اروپایی، بسیارنگران هستیم که تصمیم رییس جمهور امریکا به رویارویی نظامی منجر شود.

جدا از مساله ایران، پرونده جدال با کره شمالی نیز در نشست روز گذشته وزرای خارجه اتحادیه اروپا مطرح شد و این در حالی است که نه فقط تحلیلگران امریکایی بلکه رهبران کشورهای اروپایی نیز بارها و بارها هشدار داده اند که برخورد منفی با توافق هسته ای با ایران می تواند بر اراده کره شمالی برای کار با جامعه جهانی و بازگشت به میز مذاکرات نیز تاثیر بگذارد. وزیر خارجه آلمان روز گذشته در این باره نیز هشدار داد و گفت: تصمیم ترامپ در خودداری از تایید پایبندی ایران به توافق می تواند چنین سناریویی را با تردید مواجه کند. نگران آن هستم که اگر اکنون بخواهیم با کره شمالی مذاکره کنیم، پایان احتمالی توافق هسته ای با ایران اعتبار چنین توافقاتی را به خطر بیندازد.

ژان ایو لو دریان، وزیر خارجه فرانسه نیز به خبرنگاران گفت: منع گسترش سلاح عنصر اصلی امنیت جهان است و اختلال در آن مخرب است. ما امیدواریم که کنگره این توافق را به خطر نیندازد.
رویترز در گزارشی خبری در مورد آنچه روز گذشته پشت درهای بسته در لوگزامبورگ گذشت، نوشت: چهره هایی از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تحت تحریم اتحادیه اروپا هستند؛ موضوعی که ترامپ نیز در تشریح رویکرد تهاجمی تری علیه تهران به آن اشاره کرد. در حالی که ناتو به تازگی سپر موشکی جدیدی را در رومانی برای رویارویی احتمالی با موشک های ایرانی مستقر کرده است، دولت های عضو اتحادیه اروپا خواستار برچیدن زرادخانه موشکی ایران هستند. اما تهران می گوید موشک ها صرفا اهداف دفاعی را دنبال می کنند.

در حالی که برخی از مقام های اروپایی مانند امانوئل مکرون، رییس جمهور فرانسه اخیرا اظهاراتی در مورد لزوم مذاکره با ایران درباره فعالیت های منطقه ای این کشور و همچنین آزمایش های موشکی آن را مطرح کرده اند اما به گزارش رویترز در جلسه روز گذشته تاکید اولیه بر این بود که این اتحادیه باید اقدام فوری در راستای نجات برجام انجام دهد. در میان کشورهای اروپایی هلند و بریتانیا اخیرا نگرانی های جدی تری را در مورد فعالیت های منطقه ای ایران و آزمایش های موشکی این کشور مطرح کرده اند.

هرمذاکره غیرهسته ای با ایران جدا از برجام پیگیری می شود
فدریکا موگرینی، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در پاسخ به سوال خبرنگاران در مورد اینکه آیا درباره فعالیت های موشکی ایران در جلسه وزرای خارجه اتحادیه اروپا بحث و تبادل نظری صورت گرفته است یا خیر ؟ گفت: پیام واحد وزرای خارجه ٢٨ کشور این است که هر مساله غیرهسته ای که می خواهیم با ایران در میان بگذاریم یا با این کشور درباره آن اختلاف داریم ارتباطی با اجرای برجام ندارد و باید از کانال دیگری پیگیری شود. این دو مساله برای ما دو مساله کاملا جدا و منفک از هم هستند. باید تاکید کنم که اگر برجام پابرجا نباشد برای اتحادیه اروپا مجال مناسبی برای رایزنی با ایران در سایر حوزه ها نیز وجود نخواهد داشت. آنچه برای ما مهم است مساله امنیت و حفظ کانال های گفت وگو، تعامل و همکاری با ایران است. اما اگر برجام پابرجا نماند و اجرایی نشود ما نه فقط در موقعیت بهتری برای گفت وگو با ایران در مورد مسائل منطقه ای نخواهیم بود بلکه این گفت وگو به مراتب برای ما سخت تر خواهد بود. ما در ابتدای حصول برجام نیز همین ایده را داشتیم که با در اختیار داشتن برجام می توانیم در مورد سایر موضوعات اختلافی با تهران نیز به شکل مستقل از توافق هسته ای گفت وگو و رایزنی کنیم. بنابراین مساله توافق هسته ای با ایران یک مساله جداگانه از سایر مسائل است. برجام از ابتدا توافق هسته ای بوده و در نهایت هم توافق هسته ای باقی می ماند. در جلسه روز دوشنبه شورای وزرای امور خارجه نیز ما صرفا در مورد برجام، مسائل مربوط به برجام و لازمه حفظ آن گفت وگو کردیم.
موگرینی در پاسخ در سوالی در مورد رویکردهای یکجانبه گرایانه ترامپ و تبعات آن برای اروپا با تاکید بر اینکه ما به سیستم دموکراسی و تفکیک مسوولیت های کاخ سفید و کنگره احترام می گذاریم، گفت: آنچه که برای ما مهم است این که امنیت اتحادیه اروپا در تصمیم گیری های امریکا و شخص ترامپ لحاظ شود و این نکته ای است که شخص ترامپ نیز به آن توجه دارد. من مطمئن هستم که در نهایت امریکا امنیت اروپا و منافع امنیتی ما را در کنار منافع امریکا در نظر خواهد گرفت.

چرا برجام برای اروپا مهم است؟
دونالد ترامپ، رییس جمهور ایالات متحده می گوید که باقی ماندن در برجام در راستای منافع ملی امریکا نیست اما در اروپا ایده ای کاملا مخالف با این مساله در جریان است و اروپایی ها با اشاره به اینکه آژانس بین المللی انرژی اتمی تاکنون ٨ بار پایبندی ایران به تعهداتش را تایید کرده است تاکید دارند که این توافق تا به امروز انتظارهای سیاسی، فنی و امنیتی از خود را تامین کرده است. برای کشورهای اروپایی حفظ توافق هسته ای با ایران از سه زاویه حایز اهمیت است:

١- اروپایی ها از سال ٢٠٠٣ میلادی درگیر توافق هسته ای با ایران هستند و در حالی که یک بار در سال ٢٠٠٥ میلادی تحت فشارهای امریکا، توافق با ایران را زیر پا گذاشتند اکنون برنامه جامع اقدام مشترک را مهم ترین توفیق خود در عرصه دیپلماسی بین المللی می دانند. در داخل اتحادیه اروپا نیز این نگرانی وجود دارد که با شکست برجام، اتحادیه اروپا به عنوان یک میانجی صادق نتواند در مجموعه ای از درگیری ها در آینده اعتبار خود را مجددا احیا کند. به نوعی می توان گفت که اروپایی ها چه در قالب تروییکا در سال های ٢٠٠٣ تا ٢٠٠٥ و چه در قالب اتحادیه اروپا در سال ٢٠١٥ سرمایه گذاری بسیاری بر برجام کرده بودند و در نهایت پس از ١٢ سال مذاکره توانستند ثمره این رایزنی ها را در جولای ٢٠١٥ با تولد برجام جشن بگیرند. اروپایی ها به ظن خود تصور می کنند که در حال جلوگیری از وقوع جنگ در این ١٢ سال بوده اند و حاضر نیستند که دستاورد دیپلماتیک خود را به یک خطر منازعه دیگر بفروشند.

٢- منافع اقتصادی اروپا در رابطه با ایران غیرقابل کتمان است. پس از اجرایی شدن برجام در ژانویه سال ٢٠١٦، روند حضور اروپایی ها در بازار اقتصادی ایران سرعت بالایی گرفت. شرکت های بزرگی مانند توتال، ایرباس، شل، پژو و رنو راه خود را به میدان باز کردند و همزمان روند حضور بانک های اروپایی در تهران نیز سیر صعودی به خود گرفته است. در حال حاضر نیز به نظر می رسد که اروپا در حال مهیا کردن خود برای مقابله با تحریم های ثانویه امریکا است. اروپایی ها در محافل خصوصی نیز به امریکایی ها هشدار داده اند که اگر کنگره تحریم های هسته ای را بازگرداند یا کمپانی ها و بانک های اروپایی به دلیل کار با ایران جریمه شوند اروپا دست به اصلاح قوانین مالی خود می زند تا کمپانی ها و شرکت های اروپایی را از آسیب دیدن در نتیجه تحریم های ثانویه در امان دارد. البته یکی از چالش هایی که در این مسیر وجود دارد این است که از آنجا که این روش های ضدتحریمی در اروپا نوین هستند و بسیاری از کمپانی ها و شرکت ها تجربه ای از توسل به آنها ندارند میزان اطمینان آنها به این سیستم محک زده نشده است.

٣- تعهد به قوانین بین المللی و توافق های چندجانبه یکی از مسائلی است که برای اتحادیه اروپا از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است و اکنون در ایالات متحده مردی بر راس قدرت نشسته است که از زمان روی کار آمدن یا این تعهدات را کنار زده یا تهدید به خروج از آنها کرده است. ادامه چنین روندی و تبدیل شدن آن به یک رویه برای اتحادیه اروپا به هیچ وجه قابل قبول نیست. در مساله برجام، آژانس بین المللی انرژی اتمی به عنوان مرجع تصمیم گیرنده در مورد وفای به عهد ایران به تعهدات فنی اش انتخاب شده است و این نهاد بین المللی نیز تاکنون هشت بار پایبندی ایران را تایید کرده است. بنابراین کشورهای عضو برجام نیز باید به قوانین تعیین شده در داخل برجام احترام بگذارند. اما دولت نوین امریکا با علم به پایبندی ایران به تعهداتش اعلام می کند که نمی تواند این مساله را تایید کند. این رویه تصمیم گیری فاقد در دست داشتن مدارک و ادله لازم که یک بار نیز در جریان جنگ عراق از سوی جورج بوش، رییس جمهور وقت پیش رفت برای اروپایی ها ریسک فراوانی دارد و تلاش می کنند حداقل در مساله برجام مانع از شکل گیری آن شوند. بسیاری از تحلیلگران اعتقاد دارند که این مساله در حال تبدیل شدن به یک شکاف جدی میان اروپا و امریکا است. حرکت کردن امریکا در مسیر یکجانبه گرایی که آخرین مورد آن نیز خروج این کشور از یونسکو بود زنگ های خطر را برای اتحادیه اروپا به صدا درآورده است و این مساله فضا را برای مسوولیت پذیری بیشتر اروپا در محافظت از برجام باز کرده است.

توافق هسته ای، سنگ محک توان دیپلماتیک اروپا
تواق هسته ای ایران با ١+٥ در حقیقت پروسه ای به رهبری اتحادیه اروپا بود که البته در جریان سال های ٢٠١٣ تا ٢٠١٥ نقش امریکای باراک اوباما در آن پررنگ تر شد. هرچند اتحادیه اروپا و سه کشور بریتانیا، فرانسه و آلمان در چند ماه اخیر تلاش گسترده ای برای متقاعد کردن دونالد ترامپ به کار گرفته اند اما برخی از تحلیلگران در داخل ایران اعتقاد دارند که برجام به دو دلیل تندروی ها و رفتارهای غیرمنطقی دونالد ترامپ و انفعال در عمل اروپایی ها گرفتار بحران تنها دو سال پس از تولد شده است. هرچند قوانین اقتصادی و تحریمی امریکا به گونه ای پیش رفته که می تواند در فراتر از مرزهای این کشور نیز کمپانی ها و شرکت ها را تنبیه کند اما برخی از تحلیلگران اعتقاد دارند که سایر اعضای ١+٥ از ابتدای شکل گرفتن این توافق هسته ای خود را در مقام حفاظت از اجرای صحیح برجام به حاشیه راندند و میدان را برای برخوردهای قهرآمیز امریکا با این توافق خالی کردند. ایران در زمان باراک اوباما نیز گلایه هایی از عدم اجرای صحیح تعهدات امریکا داشت که این مساله در جلسات کمیسیون مشترک ایران و ١+٥ نیز مورد بحث و بررسی قرار می گرفت.

فدریکا موگرینی، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا یکی از چهره هایی است که از زمان حضور ترامپ در کاخ سفید تلاش در تعیین رویه جدیدی برای اتحادیه اروپا داشته و تاکید بر استقلال امنیتی و سیاسی اتحادیه از متحد سنتی کهن خود دارد. در این فضا اتحادیه اروپا باید با برجام به عنوان نخستین ابزار قدرت نمایی خود نشان دهد که آیا کشورهای اروپایی در قالب اتحادیه اروپا می توانند نقش تصمیم گیر و تعیین کننده در معادلات بین المللی فاقد حضور امریکا را بازی و امریکا را به پذیرش نقش خود وادار کنند یا در چند ماه آینده واشنگتن به اروپا ثابت خواهد کرد که فاقد رهبری امریکا چیزی ممکن نیست. برخی تحلیلگران ایرانی اعتقاد دارند که حصول به توافق هسته ای به عنوان یک توافق مهم در مسیر منع اشاعه تسلیحات هسته ای و همچنین حل یک پرونده مهم فاقد توسل به زور به نوعی سرمایه برای هویت سیاسی اتحادیه اروپا بدل شده است. نحوه مدیریت برجام از سوی اتحادیه اروپا را می توان معیاری برای محک زدن کارایی و توانایی دیپلماتیک اتحادیه اروپا در سطح بین المللی دانست. اتحادیه اروپا با عبور دادن سالم برجام از پیچ و خم های ناشی از کارشکنی های امریکا می تواند نشان دهد که قابلیت ایفای نقش پیشرو را در برخی پرونده های مهم بین المللی به شکل مستقل از امریکا دارد. از این منظر می توان گفت که نقش اتحادیه اروپا از روسیه و چین در اجرای صحیح برجام پررنگ تر است و به زبان دیگر می توان گفت که اتحادیه اروپا می تواند حتی نقش میانجی میان ایران و امریکا را هم در شرایطی که واشنگتن و پکن در نوعی رقابت اقتصادی به سر می برند و مسکو و واشنگتن نیز از نزدیکی به هم واهمه دارند، بازی کند.

شاید هنوز در مورد مخاطرات بین المللی زیرپاگذاشته شدن توافق هسته ای با ایران در رسانه های متفاوت بین المللی واقع گرایی جدی صورت نگرفته است اما می توان گفت که جدی ترین این تبعات منفی بی اعتباری شورای امنیت سازمان ملل متحد خواهد بود. برجام با قرار گرفتن در پیوست قطعنامه ٢٢٣١ در حقیقت از این کانال مشروعیت بین المللی پیدا کرده است و به زبان دیگر می توان گفت که عدم وفای به عهد امریکا به معنای زیرپاگذاشتن قطعنامه شورای امنیت است که طرف های درگیر در برجام را به اجرای همراه با حسن نیت تعهدات شان فرامی خواند.

.

منبع :

چرا برجام برای اروپا مهم است؟

چرا برجام برای اروپا مهم است؟ گردآوری توسط بخش صدای ایران سایت آکاایران

اخبار اکاایران

تبلیغات