.

آکاایران: آغاز نخستین مرحله از تحریم های ثانویه علیه ایران از امروز

آغاز نخستین مرحله از تحریم های ثانویه علیه ایران از امروز

آکاایران: آغاز نخستین مرحله از تحریم های ثانویه علیه ایران از امروز

با پایان یافتن ضرب الاجل سه ماه پس از خروج یکجانبه آمریکا از توافق هسته ای، اولین مرحله از تحریم های ثانویه ایالات متحده علیه ایران، امروز اجرایی می شود. این موضوع به منزله ضربه مهلکی بر پیکره برجام محسوب می شود، چرا که یکی از مهم ترین دلایل مذاکره ایران با گروه ۱+۵ برداشته شدن تحریم های بین المللی بود. متعاقب این ماجرا و با بیرون آمدن ایران از فصل هفتم منشور ملل متحد و بسته شدن دائمی پرونده PMD، بر مبنای قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل تحریم های بین المللی علیه ایران ملغی و قرار شد هر سه ماه نیز آمریکا تحریم های مربوط به خود را علیه ایران تعلیق کند.

 

در همین رابطه و در حالی که کشور در شرایط دشواری از نظر اقتصادی به سر برده و علاوه بر سایه رکود چندین ساله، اکنون به واسطه بازگشت تحریم ها کنترل بازار ارز نیز در داخل با چالش های مختلفی مواجه است، نخستین دوره تحریم ها که امروز قرار است علیه ایران اعمال شود مربوط به طلا و فلزات گران بها خواهد بود. امری که تنها پشتوانه دولت برای کنترل ارز و حفظ ارزش پول ملی در چنین شرایطی محسوب شده و همین مساله است که کارشناسان را بسیار نگران کرده است.

 

سازوکار تحریم های ثانویه علیه ایران چیست؟

ساختار و چارچوب تحریم های ثانویه آمریکا علیه ایران همانطور که پیش از این نیز بارها به آن اشاره شده بود طی دو مرحله صورت می گیرد. مرحله نخست امروز یعنی ۱۵ مرداد و مرحله بعدی در ۱۳ آبان ماه خواهد بود. طبق اعلام وزارت خزانه داری آمریکا پس از پایان مدت زمان تنفس سه ماهه پس از خروج آمریکا از برجام تحریم های مربوط به خرید دلار و تجارت ایران در ازای طلا یا فلزات گران بها اعمال خواهد شد.

 

همچنین تحریم هایی از قبیل تحریم بخش خودروسازی، معاملات ریالی و نیز معاملات اوراق قرضه دولتی نیز جزو نخستین مرحله از بازگشت تحریم های ثانویه علیه ایران هستند. علاوه بر این مجوزهای ایالات متحده در خصوص صادرات فرش و مواد غذایی به آمریکا و نیز فروش هواپیماهای مسافربری و قطعات آن به ایران نیز لغو خواهد شد.

 

به طور کلی سازوکار تحریم های آمریکا علیه ایران در سه قالب تحریم های ۱۱ ژوئیه، ۱۲ ژوئیه و نیز تحریم های ۱۲ مه است. تحریم ۱۱ ژوئیه مربوط به قانون ضد اشاعه هسته ای ایران است که همانطور که اشاره شد طیف گسترده ای از مراودات اقتصادی در بخش های مختلف بازرگانی، تجاری، کشتیرانی، بیمه، خدمات پولی- بانکی و نیز فلزات گران بها را در بر می گیرد. تحریم های ۱۲ ژوئیه مربوط به قانون تحریم های آیسا است که در اواسط دهه ۱۹۹۰ میلادی توسط سناتور آلفونسو داماتو در کنگره آمریکا تصویب شد.

 

این قانون که در مرحله دوم تحریم های ایران یعنی ۱۸۰ روز پس از خروج آمریکا از برجام در آبان ماه امسال اجرایی می شود، مشخصا صنعت نفت و انرژی ایران را هدف قرار داده و تاکید می کند هر شرکتی که بیش از ۲۰ میلیون دلار در صنعت نفت و گاز ایران سرمایه گذاری کند، مشمول تحریم های آیسا خواهد شد. اما تحریم های ۱۲ مه، مشخصا بر مبنای ماده ۱۲۴۵ قانن اختیارات دفاع ملی آمریکا در سال ۲۰۱۲ است که هدف آن محدود کردن فروش نفت ایران و ممنوعیت معاملات بانک مرکزی ایران است.

 

آمریکا با تحریم ها به دنبال چیست؟

هر چند طبق گفته برخی مقامات و کارشناسان که همراهی بخشی از افکار عمومی را نیز با خود به همراه دارند، ایران در حدود ۴۰ سال است که تحریم بوده و در طول این مدت توانسته روی پای خود ایستادگی کند و حتی برخی نیز تحریم ها را عاملی در جهت رشد و تقویت توان بومی کشور می دانند، اما تحریم های نوین در شرایط فعلی حامل راهبردهایی است که لازم است به آن توجه کافی صورت بگیرد. این که تحریم های بین المللی اعمال شده علیه هر کشوری تاکنون ۲۰ درصد به اهداف خود نزدیک شده و حتی در برخی موارد به توان بومی آن کشورها یاری رسانده است امری است که شواهد آن موجود است. از سوی مقابل روند به روزرسانی تحریم ها به عنوان یک ابزار مهم در روابط بین الملل نیز مساله ای است که در طرف مقابل وجود دارد.

 

بررسی راهبرد تحریم ها یعنی اینکه چطور توانسته است افعال کشور هدف و مورد تحریم را تغییر بدهند، در حال حاضر از اهمیت بالایی برخوردار است، اینکه چه بخواهیم یا نخواهیم تحریم ها به ابزاری محبوب در سیاست خارجی ایالت متحده آمریکا تبدیل شده و می تواند در آینده برای سایر قدرت های جهانی نیز به ابزاری مطلوب تبدیل شود. برای مثال روسیه وقتی با حمله به یکی از جنگنده هایش توسط کشور ترکیه در سال ۲۰۱۶ مواجه شد تصمیم گرفت از تحریم های اقتصادی استفاده کند تا اقدامات نظامی.

 

در این زمینه چین هم برای مقابله با استقرار یک سامانه موشکی ساخت آمریکا توسط کره جنوبی در پاسخ به تهدیدات موشک های بالستیک کره شمالی، این کشور را هدف تحریم های حوزه گردشگری، تجارت و هتل داری قرار داده است. از سوی دیگر سال گذشته ۵ کشور عربی طی اقدامی مشترک، تحریم های همه جانبه ای را بر علیه قطر اعمال کرده و برای برداشتن آن شروطی را تعیین کردند که منوط به تغییر کلی رفتار این کشور می شود.

 

در این راستا آمریکایی ها مشخصا در مورد ایران و در حالی که گفته می شد تحریم ها کارایی لازم را نداشته و تجربه تحریم های عراق و لیبی این نکته را به خوبی نمایان می سازد، معقتدند حضور ایران پای میز مذاکرات در سال ۲۰۱۳ خود نتیجه ای از اعمال تحریم های گسترده علیه این کشور بود. ریچارد نفیو معمار تحریم های ایران طی کتابی به نام «هنر تحریم ها؛ نگاهی از درون میدان» می نویسد: هدف از اعمال تحریم ها ایجاد درد در یک ساختار سیاسی است تا از طریق آن کشور هدف حاضر به تغییر رفتار شود. اینکه این اعمال درد تا چه موفق بوده و کارایی خواهد داشت خود نکته ای است که بحثی جدا را طلب می کند. ایالات متحده اکنون با توجه به تجربه ای که بر اثر سال ها تحریم بر علیه کشورهای مختلف دارد به نقطه ای رسیده که با طراحی یک نظام پر و پیچ و خم از تحریم ها به مثابه یک هزار تو در نهایت بتواند مسیر راهبردی خود را تا پایان به درستی طی کند.

 

پس وظیفه اصلی طراحان تحریم و تحلیل گران آنها این است که مسیر درست در این زمینه را طراحی کنند. اگر این هزارتو طراحی خوبی داشته باشد و در طراحی آن مقامات ارشد کشور تحریم کننده نقش ایفا کرده باشند نتایج مثبتی به بار خواهد آورد. ضمن اینکه در طول اجرای تحریم ها نیز مدام باید به فکر این باشند که راه های گریز را ببندند و حریف خود را به سمت مسیری هدایت کنند که مدنظر کشور تحریم کننده است. نفیو در این کتاب مدعی می شود: نکته مهم این است که وقتی تحریم کننده به نتایج مطلوبش رسید باید به کشور تحریم شده این امکان را دهد که از منافع خارج آمدن از هزارتو بهره مند شود. 

 

راهکار های ایران برای مقابله با تحریم ها

طبق راهبرد تحریمی آمریکا هدف تغییر رفتار و در نهایت به پای میز مذاکره کشاندن کشور هدف است. اگر کشور تحریم کننده بخواهد در طول راهبرد تحریمی خود اهداف جدیدی را تعریف کند ممکن است این اهداف به تهدیدی جدی برای کل نظام تحریم ها تبدیل شود. در این میان کشور تحریم کننده ناچار می شود در خلال فشارهای خود اهداف را تعدیل کرده و در حالتی منطقی تر مقدمات پایان تحریم ها را به منظور اثبات موفقیت خود فراهم آورد. به همین دلیل است که مشاهده می کنیم در اوج تحریم و فشار علیه ایران چه در زمان اوباما و چه در زمان ترامپ، از سوی آمریکا پیام هایی برای گفت و گو با ایران ارسال می شود. این امر هم به خاطر به نتیجه رساندن تحریم ها و هم به دلیل حضور با دستان پر بر سر میز مذاکره با کشور هدف است.

 

در همین رابطه شرایط ایران سهل و ممتنع است. سهل به این دلیل که مانند سال های ۹۰ و ۹۱ آن اجماع گسترده جهانی علیه ایران موجود نیست و از این جهت ممتنع است که شرایط دشواری از لحاظ اقصادی بر کشور حاکم است. به همین جهت با توجه به شکسته شدن فضای اجماع جهانی علیه ایران و نیز تنش و واگرایی میان آمریکا و متحدان سنتی خود به واسطه راهبردهایی که کاخ سفید از نقض توافق های مهم بین المللی گرفته تا شروع جنگ تجاری بر علیه اروپا و چین در پیش گرفته است، ایران می تواند فرصت هایی جهت مقابله با تحریم های آمریکا فراهم کند؛ مساله ای که اکنون توسط قوانین مسدودساز اتحادیه اروپا و نیز پیوند خوردن به پیمان های مهم منطقه ای شاید سهل الصول ترین گزینه فعلی ایران روی میز جنگ اقتصادی کنونی باشد.

 

محمدرضا ستاری

 

 

ebtekarnew​s.‎​com
.

منبع : sarpoosh.com

تبلیغات