.

آکاایران: هاشمی طبا عنوان کرد؛

تغییرشجاعانه سیاست ها راه خروج از بحران

تغییرشجاعانه سیاست ها راه خروج از بحران

آکاایران: تغییرشجاعانه سیاست ها راه خروج از بحران

چندی است که جامعه در تب و تاب ارزی قرار گرفته و قیمت ارز لحظه ای بالا می رود. گرچه بازار سکه نیز دست کمی از ارز ندارد و تکانه های شدیدی را طی چند روز گذشته به خود دیده است. در این راستا خیلی ها فکر می کردند که با تغییر رئیس بانک مرکزی همه چیز حالت ثبات به خود می گیرد و شرایط جامعه به حالت سابق خود باز می گردد، اما آمدن عبدالناصر همتی نیز نتوانست این التهابات را کاهش دهد. البته برای ارزیابی و قضاوت درباره عملکرد وی بسیار زود است، اما اطلاعیه اخیر بانک مرکزی در خصوص تحولات اخیر که «این تحولات غیرعادی است و سیاست های نوین به زودی اجرا می شود»، موجب شد تا بسیاری تحولات اخیر را از حیطه اختیارات بانک مرکزی نیز خارج بدانند. با این همه هنوز هم نقطه مشترک همه تغییرات و جراحی بزرگ در دولت است.

 

معلوم نیست که چرا حسن روحانی با وجود تاکیدات فراوان در راستای تغییرات در کابینه همچنان در تغییرات درنگ می کند و منتظر چیست. نارضایتی های اجتماعی به نحوی است که دولت باید هرچه سریع تر فکری به حال آشفته بازار این روزهای کشور کند وگرنه به این راحتی ها از گرداب مشکلات رهایی نخواهد یافت. روحانی باید بداند که تغییرات در دولت به نفع اوست و حداقل از حجم انتقادات نسبت به او می کاهد. گرچه بسیاری معتقدند که مهم تر از تغییر در افراد کابینه تغییر در سیاست های دولت است. باید دید در آینده سپهر سیاست ایران چه اتفاقاتی رخ خواهد داد. برای بررسی بحران ارزی اخیر، تعلل دولت در تغییر کابینه و شرایط اجتماعی و سیاسی کشور آرمان با مصطفی هاشمی طبا، معاون سابق رئیس جمهور در دولت اصلاحات و فعال سیاسی به گفت وگو پرداخته است که می خوانید.

 

در شرایطی هستیم که تقریبا همگان تغییرات در دولت را امری بدیهی می دانند، اما رئیس جمهور با وجود تایید این موضوع عملی تغییراتی حاصل نمی کند؛ به نظر شما این تاخیر در عمل نشانه چیست؟

من معتقدم که تغییر فرد خیلی مهم نیست، این تغییر سیاست هاست که از اهمیت بالاتری برخوردار است. فرض کنید آقای الف برود و آقای ب بیاید وقتی قانون بودجه و حرکت های دولت مشخص و محدود است هر کس که بیاید ممکن است فقط چند درصد تغییر ایجاد کند. مهم تغییر سیاست هاست که آن هم چون ما قانون مجلس و بودجه کل کشور را داریم اینها چیزهایی نیست که به آسانی تغییر کند. بنابر این اگر قرار است که شاهد تغییراتی باشیم باید سیاست های جدیدی تعریف شود و افرادی متناسب این سیاست ها روی کار بیایند وگرنه اگر همان ضوابط و قوانین معمول وجود داشته باشد تغییر افراد خاصیتی نخواهد داشت.

 

به عنوان مثال دولت برای اینکه بتواند حقوق کارمندان و هزینه های جاری را تامین کند باید پول دربیاورد و پول درآوردن نیز از طریق فروش ارز از طریق واردات است. راه اداره کشور را مجلس اینگونه تدوین کرده و بنابراین هر کسی که روی کار آید باید این کار را انجام دهد. اینطور نیست که با تغییر چند نفر کشور گل و بلبل شود. از طرف دیگر مسائل مختلف در کشور انبار شده مثل نقدینگی که عامل همه نابسامانی های اقتصادی است و در کشور ما نیز موجود است. نقدینگی سال ها انبار شده و سال به سال اضافه می شود. زمانی که آقای روحانی به ریاست جمهوری رسید این رقم چیزی در حدود ۹۰۰ هزار میلیارد تومان بود و اکنون ۱۶۰۰ هزار میلیارد تومان شده است. عامل همه نابسامانی هایی که مشاهده می کنیم حجم عظیم نقدینگی است که افراد را قادر می کند که بر همه چیز بازار وارد شوند.

 

بسیاری معتقدند که تغییر سیاست ها باید با تغییر افراد همراه باشد، به نظر شما رئیس جمهور عزمی برای این تغییرات دارد یا اینکه سخن از تغییرات انحراف از مسیر اصلی است؟

بسیاری از سیاست های کشور دست این افراد نیست. خیلی از سیاست های اقتصادی کشور توسط مجلس تدوین می شود. کلیت دیگری نیز وجود دارد که هیچکدام از اقتصاددانان یا هیچ گروه اقتصادی نگفته اند که سیاست های اقتصادی کشور چه باید باشد و چه تبعاتی دارد. همه می گویند سیاست خوب، اما این خوب چیست؟ چه تعریفی دارد. آنهایی که ادعای اقتصاددانی دارند مخصوصا در شرایط حساس کنونی با این فرض که هرچه می گویند نیز قانون بشود و قوانین موضوعه جلوی آنها را نگیرد بگویند که کشور باید بر اساس چه سیاست های اقتصادی جلو برود و تبعات آن چه خواهد بود. بالاخره اعمال هر سیاستی تبعاتی خاص از خود بروز خواهد داد.

 

همانطور که ما هر سیاست خارجی خاصی را که در پیش بگیریم تبعات خاص خود را دارد که اکنون نیز بخش بزرگی از مسائل کشور به آن وابسته است، اینطور نیست که بگوییم فلان شخص عوض شود شرایط بهتر می شود. من خیلی با برخی از آقایان موافق نیستم و از فلان وزیر و رئیس سازمان شخصا خیلی راضی نیستم، اما می خواهم بگویم فاقد تغییر سیاست ها چیزی به دست نمی آید. به علاوه اینکه هیچ اقتصاددانی مدل مشخصی برای آینده اقتصادی کشور ارائه نمی کند و همه صرفا به انتقاد از وضع موجود می پردازند. بنابراین به نظر می رسد موضوع به همین سادگی ها نیست که بگوییم چند نفر تغییر کند و مسائل حل و فصل شود.

 

احمدی نژاد معتقد بود کابینه خط قرمز اوست، آقای روحانی در لفظ به چنین چیزی اعتقاد ندارد، اما در عمل آنچه از عملکرد وی نشان داده می شود این است که با توجه به انبوه مشکلات وی نیز کابینه را خط قرمز می داند. تفاوت این دو دیدگاه را در چه می بینید؟

به نظر من نتیجه هر دو یکسان است. برای اینکه من احساس می کنم با تغییر افراد اتفاق خاصی در کشور نخواهد افتاد. شاید آقای روحانی نیز معتقد است تغییر افراد تاثیری در بهبود روند کارها نخواهد داشت و به این علت که هر سیاستی را بخواهند تغییر دهند تبعات دیگری در کشور دارد. مثلا مصرف آب و برق در کشور اسراف گونه است و اگر متوسط مصرف آب و برق جهان را مشاهده کنیم ما بیش از سایر کشورهای جهان به مصرف آب و برق می پردازیم. خیلی ها توصیه می کنند که باید قیمت آب و برق را به مرحله ای برسانیم که مصرف کاهش یابد. حال شاید این حرف خوب باشد، اما تبعات آن در نظر گرفته نمی شود و مطرح کنندگان به وقت بررسی تبعات مساله جا می زنند. در حالی که مسلما این طرح تبعات مطلوبی در جامعه ندارد.

 

از این رو هر طرحی را باید با تبعاتش سنجید و مطرح کرد. اکنون ما ۴۰۰ هزار چاه عمیق غیرمجاز داریم که بستن آن کاری ندارد و همه نیروها می توانند در کشور بسیج شوند و در چاه ها را ببندند تا این همه چاه غیرمجاز کشیده نشود، اما با در نظر گرفتن تبعات قضیه به این نتیجه می رسیم که نمی شود. با این همه آقای روحانی نیز که شرایط کشور را رصد می کند مشکل را در جای دیگری غیر از تغییرات در کابینه می بیند.

 

گفتید همه چیز در اختیار دولت نیست، اساسا چرا سایر ارکان حاکمیتی که دستی در این مسائل دارند برای بهبود امور وارد عمل نمی شوند؛ به نظر شما اختلافی وجود دارد یا جریانی در صدد اخلال در کار دولت است؟

من معتقدم اینگونه نیست و هرکسی از ظن خود یار مساله می شود. هر دستگاه و نهادی کار خود را می کند در حالی که وظیفه اصلی به گردن دولت نیست. سیاست گذاری کشور باید از ریشه انجام شود. به عنوان مثال مقام معظم رهبری فرمودند که کالای ایرانی مصرف کنید؛ زمانی که مردم این عمل را انجام نمی دهند باید جلوی واردات کالای خارجی گرفته شود که مردم رو به کالای ایرانی بیاورند. حال اگر جلوی واردات کالای خارجی گرفته شود دولت نمی تواند ارز خود را به فروش برساند در نتیجه ریال کمی به دست می آورد.

 

اگر دولت ریال کم داشته باشد نمی تواند حقوق کارمندان خود را بدهد در نتیجه کارمندان دولت نیز مستاصل و گرسنه می مانند. اینگونه نیست که مساله به این سادگی ها باشد و با چند فرمول حل شود، بلکه هر موضوعی پیچیدگی خاص خود را دارد. حال در نظر بگیرید مسائل ساختاری کشور تا چه اندازه پیچیده و مشکل هستند. نهادهای دیگر نیز کار خود را انجام می دهند. من اطلاعی ندارم که نهادی در ضدیت با دولت عمل می کند یا نه، اما اگر هم مخالفت یا ضدیتی باشد علی القاعده نهاد مورد نظر باید جلویش گرفته شود. البته حجم مسائل بزرگ اقتصادی ما به نحوی است که این نهادها نمی توانند تاثیر مثبت یا منفی چندانی روی جریان اقتصادی کشور بگذارند.

 

برخی اقتصاددانان معتقدند که کودتای اقتصادی اخیر در جهت براندازی سیاسی است؛ ارزیابی شما از این مساله چیست؟

فاقد تردید من نقش عوامل خارجی را بسیار موثر می دانم. سازمان CIAدر سال ۵۸ اعلام کرد که به خاطر انقلاب اسلامی ۳۰ درصد از نیروهای ما ریزش داشتند و اکنون آنها را تامین کردیم. بنابراین بخشی از این داستان مربوط به این است که عوامل آنها در بازار فعالیت می کنند و بخشی نیز از احساس نا امنی مردم ناشی می شود که وقتی می بینند روزبه روز دلار و سکه گران می شود برای خرید ارز و سکه هجوم می برند تا پول هایشان از ارزش نیفتد. این بخش روانی جامعه بسیار اهمیت دارد.

 

البته نکته جالب این است که مردم زمانی که جنسی گران می شود به دنبال خرید می روند چون می دانند رو به صعود است در حالی که اگر شاخص سهام شرکتی در بورس روبه سقوط باشد مسلما هیچ کس برای خرید آن پیشقدم نخواهد شد. البته ما شاهد مداخلات صورت گرفته نیز هستیم که احتیاج نیست حجم زیادی داشته باشد. کافی است که تحرکی مخفی در بازار صورت بگیرد تا اثر روانی آن منجر به دنباله روی جامعه از آن اثر شود. حجم نقدینگی نیز در جامعه ما به حدی بالا است که به هر سمتی رو کند موجب تخریب می شود.

 

با اینکه بسیار در مورد مبارزه با فساد از سوی مقامات مسئول صحبت شده، اما همچنان شاهد بروز فساد اقتصادی در جامعه هستیم که موسسه ثامن الحجج مثال خوبی است. به نظر شما برای مقابله با فساد باید چه اقداماتی صورت پذیرد؟

بنیاد ظلم در ابتدا اندک بود، هرکه آمد اندکی به آن افزود تا به این اندازه رسید. تسامحی که به تدریج روی مسائل مختلف اتفاق افتاده موجب شده تا به حجم فساد طی سالیان افزوده شود. به علاوه کار وقتی به قضاوت می رسد نظر قاضی مطرح می شود. مثلا گفته می شود فلان کس ۳۸ هزار سکه خریده، اما خریدار می گوید بانک فروخته و من خریده ام و تخلف نکرده ام. اینجا بانکی که این حجم از سکه را به یک نفر می فروشد هم مقصر است. خریدار سرمایه کافی داشته و سکه خریده، طرف دوم نیز فروخته و به همین راحتی ماجرا تمام می شود.

 

مگر اینکه به این مساله وقوفی صورت گیرد که خریدار در ارز فساد کرده است. بنابراین خیلی از این مسائل با قوانین و مقررات فعلی قابل برخورد نیست. نمی دانم دکل های نفتی که فروخته شده بود و محاکمه هایی نیز صورت گرفت بالاخره به کجا رسید و چه حکمی برای آن صادر شد اما معتقدم در این مورد بالاخره باید تعبیر و تفسیر از فساد و اینکه چه کسانی فساد می کنند، تغییر کرده و روشن شود تا بتوانیم نسبت به چنین فسادی غلبه کنیم.

 

تن ندادن برخی وزرا به دستور صریح رئیس جمهور مبنی بر انتشار لیست ارز بگیران دولتی و مماشات آقای روحانی با آنها را ناشی از چه می دانید؟

این مطلب کاملا واضح و روشن است که همه دولتمردان باید دستور رئیس جمهور را رعایت کنند، چراکه اساسا تبعیت از مافوق امری طبیعی است مگر اینکه در این تمرد از دستور مساله دیگری نهفته باشد. علی القاعده هرکس که دستور رئیس جمهور را اجرا نکند باید با جدیت تمام با او برخورد کرد و رئیس جمهور می تواند وی را عزل کند. این مساله رودربایستی برنمی دارد چون اگر کسی دستور دولت را نخواند این چه دولتی است که در این حد نیز توانایی ندارد. اگر وزیری سرکشی کند و نخواهد از دستور صریح رئیس جمهور پیروی کند هیچ دلیلی بر مماشات آقای روحانی موجود نیست، چراکه وی دومین مقام رسمی کشور و رئیس هیات دولت است. از این رو اختیار عزل و نصب و برخورد با کسانی را دارد که در خط فکری دولت نیستند یا دستورات داده شده را اجرا نمی کنند.

 

بسیاری معتقدند که بعضا عدم کارآمدی دولت و تحقق وعده ها به حلقه بسته همراهان رئیس جمهور باز می گردد. چه میزان تغییرات در این سطح را مفید و موثر می دانید؟

من از دولت خبر ندارم که نقش چه کسی چقدر است، بنابراین هر پاسخی که بدهم ممکن است درست نباشد.

 

چندی پیش مجلس طرح منع به کارگیری بازنشستگان در دستگاه های دولتی را تصویب کرد؛ به نظر شما این طرح چقدر به ورود جوان ترها به مشاغل دولتی و بازنشستگی واقعی نسل و دوم کمک می کند؟

من معتقدم اصل قانون که در گذشته وجود داشت کافی و موثر بود اما بر اساس یک استفساریه تبصره ای زده شد که بی جهت برای کار محدودیت بیش از حد ایجاد کرد. برخی از بازنشسته ها وجود دارند که حضورشان می تواند بسیار مفید و موثر باشد. از طرف دیگر تمایل به استفاده از جوان تر ها چیزی نیست که بتواند با این قانون ها شکل بگیرد. حتی من دیدم یکی از افراد بسیار مسن که خود مسئولیت های بسیار متعددی در کشور دارد اظهار کرده بود که دولت جوان شود. این افراد اگر خود کنار بروند، جوانان روی کار خواهند آمد.

 

با توجه به اینکه شما مسئولیت های مختلف داشته اید، چرا با گذشت ۴۰ سال از انقلاب همچنان نسل اول و دوم روی کار هستند و به ندرت شاهد حضور جوانان هستیم؟

من فکر می کنم که اعتماد مسئولان نسبت به جوانان بسیار کم است و فکر می کنند که تا آخر خود باید نگهبان انقلاب اسلامی باشند. در حالی که نگهبانان اصلی کشور جوانان هستند و نکته مهم این است که جوانی که توانست ماشین جنگی صدام را از کار بیندازد، خواهد توانست مشکلات امروز را حل کند. نمی توان آنجا، در جنگ به جوانان اعتماد کرد اما امروز و در مدیریت کشور به آنها اعتماد نداشت.

 

اخیرا دادستان کل کشور اظهار کرده که در مقوله حجاب برخورد قضائی جواب نمی دهد، گزارش مرکز پژوهش های مجلس نیز این امر را تصدیق می کند. به نظر شما در مقوله های اجتماعی مثل حجاب باید چگونه برخوردی صورت گیرد که همراه با پذیرش جامعه باشد؟

می توان گفت حجاب تجلی درون افراد در ظاهر آنهاست. در طرف دیگر هم می توان گفت افراد طوری تربیت نشده اند که خود را ملزم به رعایت حجاب بدانند. گرچه این ظاهر قضیه است و اصل قضیه موضوع تربیت است. شرایط حاضر جامعه به ما نشان می دهد که روش های تربیتی ما در جامعه به سمت پیاده سازی اندیشه حجاب در جامعه نبوده است. یا باید مثل طالبان و داعش عمل کرد و با هرکس که حجاب را رعایت نکرد با خشونت رفتار کرد یا اینکه کمک کرد که افراد با توجه به اختیاری که دارند و براساس تحلیل از شرایط به رعایت حجاب مبادرت می ورزند.

 

باید دید که در زمان خود پیامبر(ص) جامعه چگونه بوده و آیا فشاری و اجباری بوده یا اختیار بوده، اما به هر حال آنچه که ما در ظاهر می بینیم حکایت از اندیشه درونی انسان ها دارد و اندیشه درونی آنها را ملزم به رعایت کاری نمی کند. چندی پیش آقای قرائتی گفتند نمازخوان های جامعه ما ۲۵ درصد است حال نمی دانم که این افراد اضافه شدند یا کم شدند و نظر آقای قرائتی در شرایط حاضر چیست. ما به حدی که باید نسبت به خواندن نماز حساس باشیم، شاید بتوان نوع مواجهه با مقوله حجاب را دوباره تعریف کرد. باید ببینیم که با وجود این همه توصیه از سوی بزرگان دین به اقامه نماز چرا باید جامعه به جایی برسد که به گفته آقای قرائتی ۲۵ درصد نماز بخوانند. این مساله ریشه در آموزه ها و روش های تربیتی دارد که در جامعه داشته ایم. از این رو بهتر است با این مقوله ها با واقع بینی و دقت نظر بیشتری مواجه شویم.

 

آیا سیاست های فرهنگی دولت های مختلف در این ۴۰ سال جوابگو نبوده است؟

من معتقدم اصل قضیه به تربیتی بازمی گردد که بچه ها در خانه و مدارس داشته اند. البته حجاب یکسوی ماجراست و کلام، رفتار، ادب و خشونت نیز در جامعه وضع مطلوبی ندارد و نمی توان به راحتی از آن گذشت. وظیفه مدارس در حقیقت آموزش و پرورش است که ما در امر پرورش اصلا توجه نکرده ایم و وجه پرورش ادب و خصوصیات والای اخلاقی در امور پرورشی مدارس بسیار اندک یا ناکارآمد بوده است. انگار فکر کرده ایم اگر کلاسی دایر کنیم و بچه ها بیایند درس بخوانند، کفایت می کند و با نگاه به شرایط فعلی پیداست در امر پرورش شکست خورده محسوب می شویم. باید تاکید کرد و به خاطر داشت که بحث اخلاقیات، تربیت و روابط انسانی وضع مساعدی ندارد. پس از این همه سال که به این امور توجه نکرده ایم، حالا می گوییم چرا اینگونه شده است؟

 

حمید شجاعی

 

.

منبع : sarpoosh.com

تبلیغات