.

آکاایران: اشرف بروجردی: روحانی نمی تواند به مراکز قدرت «نه» بگوید

اشرف بروجردی: روحانی نمی تواند به مراکز قدرت «نه» بگوید

آکاایران: اشرف بروجردی: روحانی نمی تواند به مراکز قدرت «نه» بگوید

گفتمان اصلاحات امروز بیش از همیشه به بازخوانی مبانی و تجدید نظر در آن نیاز دارد و این را می توان از اظهارات بزرگان این جریان به خوبی درک کرد. قدرت یابی یک گفتمان رادیکال راست گرا در هشت سال دولت احمدی نژاد و از سوی دیگر شیفت گفتمانی از اصلاح طلبی به اعتدال گرایی در دو دولت حسن روحانی مسیر حرکت جریان اصلاحات را از نظر نظری و علمی تغییر داده و در شرایط کنونی این جریان سیاسی با ریزش بخش هایی از بدنه اجتماعی خود مواجه شده است. در نتیجه تئوریسین های جریان اصلاحات از ضرورت اصلاح «اصلاحات» سخن می گویند.

 

این در حالی است که با پایان دولت حسن روحانی هنوز چشم انداز جریان اصلاحات مشخص نیست که آیا این جریان همچنان قصد دارد با استراتژی اعتدال گرایی به حرکت خود ادامه بدهد و یا اینکه شیفت گفتمانی از اعتدال گرایی به اصلاح طلبی یک ضرورت اجتناب ناپذیر در آینده جریان اصلاح طلبی خواهد بود. به همین دلیل و برای تحلیل و بررسی این موضوع «آرمان» با دکتر اشرف بروجردی از چهره های جریان اصلاحات گفت وگو کرده که در ادامه می خوانید.

 

آیا جریان اصلاحات با یک چرخه بسته تصمیم گیری مواجه شده که ورود به این چرخه به راحتی امکان پذیر نیست؟

گمانه زنی ها در زمینه وضعیت امروز جریان اصلاحات در برخی مسائل واقعیت دارد و در برخی مسائل نیز شکل اغراق آمیزی به خود گرفته است. در شرایط کنونی با توجه به مناسبات سیاسی در کشور و همچنین دغدغه های نسل نوین، جریان اصلاحات به دنبال این است که در مبانی خود بازخوانی جدیدی صورت بدهد تا بتواند با نسل نوین ارتباط برقرار کند. جریان اصلاحات به دنبال این است که در تعریف جدیدی که از خود ارائه می کند همه دغدغه های جامعه از گذشته تاکنون را مورد توجه قرار بدهد.

 

از دوم خرداد۷۶ تاکنون یکی از موانعی که برای جریان اصلاحات ایجاد شده این است که برخی عنوان می کنند اصلاح طلبان از برخی اصول عدول کرده اند. این در حالی است که هیچ عدولی از اصول صورت نگرفته و تنها فهم و تفسیر اصلاح طلبان از اصول با تفسیری که محافظه کاران ارائه می کردند متفاوت بوده است. به همین دلیل این ضرورت همواره وجود داشته است که دو جریان سیاسی با یکدیگر گفت وگو و مفاهمه دارا باشند.

 

جریان اصلاحات نیز همواره از مذاکره و مفاهمه استقبال کرده اما اصولگرایان به دلیل اینکه براین باورند که اصلاح طلبان از اصول عدول کرده اند حاضر به مذاکره نبوده اند. با این وجود در شرایط کنونی برخی از طیف های معتدل و ریشه دار جریان اصولگرایی مانند حزب موتلفه اسلامی به این نتیجه رسیده اند که فضا برای گفت وگو و مفاهمه مهیاست و بهتر است که این اتفاق رخ بدهد. این در حالی است که برخی از طیف های اصولگرایی که به اصول انقلاب و نظام پایبند نیستند با مذاکره و مفاهمه مخالف هستند و در این زمینه کارشکنی می کنند.

 

در شرایط کنونی اصلاح طلبان در کجای تاریخ خود قرار گرفته اند؟ این جریان سیاسی برای پاسخگویی به مطالبات بدنه اجتماعی خود و همچنین اقشار مختلف مردم چه رویکردی باید در پیش بگیرد؟

اصلاح طلبان در مرحله نخست باید وارد فضای گفت وگو شوند. تا زمانی که فضای گفت وگو بین جریان های فکری وسیاسی مهیا نشود نمی توان به بهتر شدن وضعیت موجود فکر کرد. در شرایط کنونی اکثریت جامعه از جریان اصلاحات حمایت می کنند. به همین دلیل نیز نمی توان این جریان سیاسی را حذف کرد و یا نادیده گرفت و یا اینکه به بازی نگرفت.

 

به همین دلیل نیز هر دو جریان سیاسی باید تلاش کنند در یک فضای مفاهمه به مسیر خود ادامه بدهند و تلاش کنند تا آنجا که امکان پذیر است دعواهای سیاسی را وارد سرنوشت مردم نکنند. نکته دوم اینکه هر دو جریان اصلاح طلب و اصولگرا باید در مبانی خود تجدید نظر کنند. در شرایط کنونی جریان اصلاحات نمی تواند با دیدگاه های که در دوم خرداد ۷۶ داشت به مسیر خود ادامه دهد. اصلاح طلبان باید بپذیرند که نسل نوین به دنبال دغدغه های جدیدی هستند و به همین دلیل باید با تغییر تاکتیک وتکنیک ها تلاش کنند در راستای این دغدغه ها فعالیت کنند.

 

فاقد شک اگر این اتفاق رخ ندهد و اصلاح طلبان همچنان با استفاده از مبانی گذشته حرکت کنند و در استراتژی های خود تغییر ایجاد نکنند مردم دلسرد خواهند شد. امروز جامعه ایران با خطر بی تفاوتی مواجه شده و اگر جریان های سیاسی هر چه زودتر در رویکردهای خود تغییر ایجاد نکنند مردم روزبه روز بی تفاوت تر از گذشته خواهند شد. اگر این وضعیت ادامه پیدا کند و جامعه امید خود را از جریان های سیاسی و به خصوص جریان اصلاحات از دست بدهد ممکن است جامعه «هویت» خود را از دست بدهد و نتواند در مسیر تعالی حرکت کند.

 

آیا در شرایط کنونی انعطاف لازم در جریان اصلاحات برای تغییر و گفت وگو وجود دارد؟ آیا گفت وگوی اصلاح طلبان باید تنها با جریان رقیب باشد و یا در درون گفتمان اصلاحات نیز ضرورت گفت وگو وجود دارد؟

در دو دولت آقای احمدی نژاد موضوع گفت وگو در درون جریان اصلاحات مطرح شد و در واقعیت نیز این اتفاق رخ داد. در نتیجه نقد گفتمانی در جریان اصلاحات رخ داده است. از سوی دیگر اصلاح طلبان همواره آمادگی خود را برای گفت وگو با جریان مقابل نیز اعلام کرده اند. این در حالی است که این آمادگی هنوز در جریان اصولگرایی به وجود نیامده است. با این وجود طرح گفتمان «اعتدال» و رویکردی که دولت آقای روحانی در پیش گرفتند تا حدودی دیدگاه های اصلاح طلبان و اصولگرایان را به هم نزدیک تر کرد. دولت آقای روحانی می توانست نقطه مشترک اصلاح طلبان و اصولگرایان باشد. این در حالی است که در عمل این اتفاق رخ نداد. جریان اصلاحات بارها خود را نقد کرده و مورد ارزیابی قرار داده است. این نقد در رسانه ها نیز منتشر شده و اصلاح طلبان از بیان نقد درون گفتمانی خود هیچ ابایی نداشته و همواره به پویایی و تغییر تاکتیک ها براساس شرایط زمانی اعتقاد داشته اند.

 

به نظر شما امروز جریان اصلاحات با توجه به برخی ضعف ها در رویکردهای خود با ریزش پایگاه اجتماعی مواجه شده است؟ سیاست های محتاطانه دولت آقای روحانی به چه میزان در این مسأله نقش داشته است؟

فصل مشترک همه کسانی که در انتخابات سال۹۶ در صحنه انتخابات حاضر شدند و به آقای روحانی رأی دادند این بود که جریان مقابل نتواند به پیروزی دست پیدا کند. شاید آقای روحانی گزینه مطلوب همه کسانی که در انتخابات شرکت کردند، نبوده باشد. اما کسانی که در انتخابات شرکت کردند به این نتیجه رسیده بودند که آقای روحانی می تواند مطالبات آنها را نمایندگی کند. این در حالی است که ادبیات و گفتمان آقای روحانی در انتخابات مبتنی بر گفتمان اصلاح طلبی بود. به همین دلیل نیز مردم به این نتیجه رسیده بودند که گفتمان اصلاح طلبی که آقای روحانی آن را نمایندگی می کند در شرایط کنونی می تواند به حل مشکلات کشور کمک کند و کشور را در مسیر صحیحی مدیریت کند.

 

با این وجود باید بررسی کنیم که آیا پس از انتخابات مطالبات مردم از دولت آقای روحانی تأمین شد و یا خیر. به نظر می رسد پس از انتخابات ریاست جمهوری، دولت آقای روحانی با افزایش مطالبات و انتظارات مردم مواجه شد. این در حالی است که این مطالبات بیشتر از ظرفیت ها و توانمندی های دولت آقای روحانی بود. در چنین شرایطی که مطالبات جامعه افزایش پیدا کرده و در مقابل دولت نیز با محدودیت هایی مواجه است این شائبه در بین برخی از اقشار جامعه به وجود می آید که دولت توجهی به مطالبات آنها ندارد.

 

البته هنوز افکار عمومی به این نتیجه نرسیده که اگر آقای روحانی رئیس جمهور نبود وضعیت بهتر بود و این نکته بسیار مهمی است. شاید برخی از تندروهای سیاسی عنوان کنند که اگر آقای روحانی نبود وضعیت بهتر بود اما قاطبه اصلی جامعه چنین دیدگاهی ندارند و معتقدند آقای روحانی بهترین گزینه ممکن برای ریاست جمهوری بود. نکته دیگر اینکه حرکت دولت آقای روحانی بسیار آهسته و کند بوده و همین آهسته حرکت کردن مردم را خسته کرده است. در شرایط کنونی یکی از چالش های جامعه کاهش تعلق خاطر بخش هایی از سرمایه اجتماعی نسبت به مجموعه مدیریت کشور است. این یک واقعیت غیرقابل انکار است و به همین دلیل باید جدی گرفته شود.

 

به نظر می رسد محدودیت های دولت آقای روحانی زیاد برای افکار عمومی تفسیر و تشریح نشده و به همین دلیل بخش های مهمی از جامعه نسبت به عملکرد آقای روحانی دلسرد هستند. چرا دولت آقای روحانی به خصوص پس از انتخابات سال۹۶ موفق نشده افکار عمومی را با خود همراه کند؟

این وضعیت در بین همه مردم موجود نیست و تنها بخش هایی از جامعه هستند که دچار چنین حالتی شده اند. کسانی که مسائل سیاسی را دنبال می کنند و چالش ها و فرصت ها را می شناسند به خوبی به این مسأله آگاهی دارند که عوامل متعددی در تصمیم گیری های شخص رئیس جمهور دخالت دارند. آقای روحانی به خوبی به این مسأله آگاهی دارد که۲۴ میلیون رأیی که در انتخابات از ایشان حمایت کرده اند از ایشان انتظار دارند که تصمیماتی بگیرد که مطالبات آنها را محقق کند.

 

با این وجود برخی از محدودیت ها برای رئیس جمهور وجود دارد که ایشان مجبور می شود از برخی تصمیم گیری ها عدول کند و رویکرد دیگری در پیش بگیرد. این وضعیت برای رئیس دولت اصلاحات نیز وجود داشت و در شرایطی که ایشان در یک دوره با ۲۰ میلیون و در دوره ای دیگر با ۲۲ میلیون رأی به ریاست جمهوری رسید اما در عمل موفق نشد به همه مطالبات بخش های مختلف اجتماعی پاسخ مثبت دهد. در شرایط کنونی دولت آقای روحانی با چالش مراکز متعدد تصمیم گیر مواجه شده است. این مسأله در گذشته نیز وجود داشته است.

 

آقای روحانی می تواند به این مراکز متعدد تصمیم گیر«نه» بگوید اما این «نه» گفتن مستلزم تنش و اصطکاک بین برخی نهادهای قدرت است که به نظر می رسد در نهایت به سود وحدت جامعه نباشد. به همین دلیل نیز آقای روحانی تلاش می کنند وارد این تنش نشود و در نتیجه از برخی از تصمیمات خود عدول می کنند. این در حالی است که جوانان جامعه این رویکرد را نمی پذیرند و براین باورند که آقای روحانی که با رأی ۲۴ میلیونی به ریاست جمهوری رسیده است باید به مطالبات آنها پاسخ دهد و نباید از آن عدول کند.

 

آیا ضرورت گره خوردن گفتمان اصلاحات به گفتمان اعتدال همچنان باید در آینده وجود داشته باشد و یا اینکه جریان اصلاحات باید با یک شیفت گفتمانی دوباره از گفتمان اعتدال به یک گفتمان صددرصد اصلاح طلب برسد؟

در شرایط کنونی اغلب بخش های جامعه از جریان اصلاحات حمایت می کنند. شرایط به شکلی است که حتی احمدی نژاد نیز از گفتمان و ادبیات اصلاح طلبی برای بیان دیدگاه های خود استفاده می کند. البته بنده نیت خوانی نمی کنم و معتقد نیستم که احمدی نژاد به صورت تعمدی از ادبیات اصلاح طلبی استفاده می کند. با این وجود مسأله مهم در شرایط کنونی این است که گفتمان اصلاحات در جامعه ما کهنه نشده و بلکه با رویش های جدیدی مواجه شده است. به همین دلیل نیز اصلاح طلبان باید از فرصت حمایت جامعه از آنها استفاده کرده و با تغییر تاکتیک های سیاسی خود زمینه تحقق مطالبات مردم را فراهم کنند.

 

من معتقد نیستم مبانی گفتمان اصلاحات باید تغییر کند و بلکه براین باورم که براساس شرایط اجتماعی تاکتیک ها و استراتژی های جریان اصلاحات باید تغییر کند. این وضعیت در عرصه های اجتماعی و فرهنگی نیز باید وجود داشته باشد. از سوی دیگر جریان اصلاحات در عرصه سیاست خارجی با سیاست های تخاصمی در مقابل کشورهای جهان موافق نیست و بلکه معتقد است باید با کشورهای جهان گفت وگو و تعامل کرد. در شرایط کنونی واقع گرایی و منافع ملی باید مبنای سیاست گذاری ما در عرصه بین المللی باشد. پافشاری و اصرار روی برخی مواضع به سود منافع ملی نیست و ایران را در عرصه بین المللی با چالش های زیادی مواجه می کند.

 

در عرصه سیاسی و اجتماعی نیز ما باید تلاش کنیم فضا را برای فعالیت گروه های مختلف سیاسی و اجتماعی مهیا کنیم و اجازه بدهیم گروه های فکری بتوانند به صورت آزادانه در راستای دغدغه های خود حرکت کنند. نباید از دگراندیشان هراس داشت و تنها به این دلیل که تفکر دیگری دارند آنها را طرد کرد. یکی از مهم ترین چالش های بین اصولگرایان و اصلاح طلبان تفاوت آنها نسبت به موضوع دگراندیشی است. اصلاح طلبان بر این باور هستند که باید زمینه بروز اندیشه های نوین را در جامعه ایجاد کرد و اجازه داد که تفکرات نو در جامعه مطرح شود. این در حالی است که اصولگرایان با این رویکرد مخالف هستند و در این زمینه مانع تراشی می کنند.

 

 احسان انصاری

 

arman​daily.‎​ir
.

منبع : sarpoosh.com

تبلیغات