.

آکاایران: علیرضا رحیمی: تحریم های امریکا دو سند بین المللی را نقض کرده است

علیرضا رحیمی: تحریم های امریکا دو سند بین المللی را نقض کرده است

آکاایران: علیرضا رحیمی: تحریم های امریکا دو سند بین المللی را نقض کرده است

به گزارش ایران، در حالی که دیوان دادگستری لاهه برای جلسات بررسی شکایت ایران علیه امریکا، زمان برگزاری جلسه استماع  را هم مشخص کرده، علیرضا رحیمی عضو کمیسیون امنیت ملی و عضو هیأت رئیسه مجلس به «ایران» می گوید این دادگاه می تواند منجر به حکمی شود که امکان مصادره اموال امریکا توسط ایران را فراهم کند.

 

رحیمی معتقد است  در جریان این دادگاه برجام هم می تواند به عنوان یک تعهد بین المللی نقض شده توسط امریکا به کمک کشورمان بیاید و گرفتن حکم علیه ایالات متحده را بیشتر تضمین کند. او البته اینها را منوط به سه عامل می داند؛ تعیین وکلای خوب، جمع آوری اسناد و مدارک لازم و نهایتاً دوری جستن از فضاسازی سیاسی در قبال این دادگاه.

 

 ٭٭٭

شما از نظر اولیه ای که دادگاه لاهه در جریان طرح دعوی بین ایران و امریکا صادر کرده، چه ارزیابی دارید؟ این رأی چقدر دارای اهمیت است؟

در مجموعه رسیدگی های قضایی چه در سطوح ملی و چه بین المللی، رأی  موقت موضوع مهمی است که عموماً با هدف جلوگیری از خسارات بیشتر و توقف اقدامات غیرقانونی از نظر دادگاه صادر می شود و موضوع متعارفی است. منتها در حوزه بین الملل اهمیت این بحث از این جهت است که غالباً دولت ها فارغ از تعهدات و مقررات بین المللی گاهی  تخلفاتی را مرتکب می شوند که جبران آن تخلفات به سادگی امکانپذیر نیست.

 

از جمله این تخلفات بحث تحریم های امریکا علیه کشورمان است که از یکسو تأثیرات غیرقابل جبران در برخی موارد دارد و از سوی دیگر هم خلاف مقررات بین المللی و همین طور عهدنامه مودت میان ایران و امریکا در سال ۱۳۳۴ است که صراحت دارد بر اینکه امریکا متعهد به عدم ایجاد ممنوعیت و محدودیت در حوزه های اقتصادی و بازرگانی است.

 

با این تفسیر به نظر شما این دستور موقت لاهه دارای نفوذ حقوقی لازم در عمل هست؟

به هر حال باید منتظر بمانیم تا اولین جلسه دادگاه برگزار شود. چون همین رأی موقت هم در اولین جلسه استماع توسط دیوان دادگستری مورد بررسی قرار می گیرد و آنجا یا این دستور را تنفیذ می کنند یا لغو. اما لازم است  ما متوجه باشیم در مسائل حقوقی در عرصه بین الملل، فضاسازی های حقوقی نمی تواند چندان مؤثر باشد. لذا ما به جای مدیریت فضای سیاسی درخصوص این پرونده فعلاً باید تلاش کنیم که دفاع خوبی در آن محکمه داشته باشیم.

 

این دفاع خوب یعنی چه؟ از نظر شما باید چه شاخصه هایی داشته باشد؟

ما باید اول به فکر تعیین وکلای خوبی برای دفاع از کشورمان در این پرونده باشیم. در درجه دوم باید تا آن زمان بهترین مستندات ممکن را به صورت کاملاً طبقه بندی شده و منظم جمع آوری کنیم. در کنار اینها اگر بتوانیم از حضور مقامات سیاسی کشور در جلسه استماع هم بهره بگیریم، احتمالاً اقدام کارسازی خواهد بود.

 

به هر حال ما باید الان این موضوع را در یک چارچوب حقوقی و نه سیاسی ببینیم. ما نباید در این شرایط فضا را به سمت افزایش توقعات از این دادگاه ببریم چون دیوان دادگستری بین المللی لاهه فضایی کاملاً متفاوت و مجزا از فضای سیاسی دارد و اصل کار به دفاع طرفین و مدارک ارائه شده مربوط می شود.

 

سابقه دادگاه لاهه و دعاوی بین ایران و امریکا آیا می تواند ما را به سرنوشت این پرونده امیدوار کند؟

دو کشور سابقه طرح دعوی در دادگاه لاهه علیه هم  دارند و وکلای ایرانی هم سابقه ۷۰ ساله در دفاع از دعاوی بین المللی در لاهه را دارا هستند و در غالب موارد هم موفق بودند. از این جهت جای نگرانی موجود نیست. منتها نگرانی از ناحیه ای است که فضای سیاسی داخلی را به سمتی هدایت کنیم که سطح توقع از خروجی این دادگاه خیلی زیاد شود.

 

با این سابقه آیا می توان به نتیجه دادگاه امیدوار بود؟

اسنادی که شکایت آقای ظریف مستند به آن است، کاملاً موثق، محکم و غیرقابل خدشه است. این شکایت مستند به مواد ۴، ۷،۸ و ۹ عهدنامه مودت دو کشور است که دقیقاً همین مواد منطبق با نقض آشکار تحریم ها و اقدامات اخیر امریکا است. پیش تر نیز هم دولت ایران و هم امریکا در برخی دعاوی خود به همین عهدنامه متوسل شده و به آن استناد کرده بودند.

 

مثلاً امریکا در پرونده گروگانگیری و ایران در پرونده ناو وینسنس و بمباران سکوهای نفتی به همین مورد متوسل شده بودند و لذا اصل معاهده از نظر دیوان دادگستری لاهه متنفذ است. این را هم باید توضیح داد که این اولین بار است که راجع به تحریم های امریکا نسبت به یک کشور دیگر اقدام حقوقی توسط کشور تحریم شده صورت می گیرد.

 

تحریم های امریکا در مواردی چون چین، لیبی، کره شمالی، عراق و امثال اینها منتهی به طرح شکایت در لاهه نشد.

 

دلیل این چه بود؟ کشورها نخواسته بودند شکایت کنند یا امکان شکایت نداشتند؟

در برخی موارد کشورها می خواستند اما امکانش را نداشتند. این فرآیندی است که برجام راه آن را برای ما هموار کرد.

 

چرا قبلاً در دوره های پیشین در بحث تحریم ها به همین عهدنامه مودت برای طرح شکایت علیه امریکا متوسل نمی شدیم؟

این عهدنامه فراموش شده ای نبود اما در حوزه تحریم ها قبل از این امریکایی ها تعهدی به سازمان ملل و دیگر کشورهای ۱+۵ نداده بودند و اگر برجام نبود، ما در موضع به مراتب ضعیف تری قرار داشتیم. الان برجام دلیل دوم محکمی را برای ما فراهم کرده و در واقع امریکا الان با تحریم های خود دو سند بین المللی را نقض کرده؛ عهدنامه مودت سال ۱۳۳۴ و برجام.

 

امریکا در برجام به همکاری های بین المللی با ایران و همین طور تسهیل روابط بانکی ایران متعهد شده است. لذا اکنون امریکا با دو نقض تعهد مواجه است. مضافاً اینکه برجام ۵ طرف دیگر غیر از ایران و امریکا هم داشت که با اقدامات امریکا، آن ۵ طرف هم در موضع نقض برجام قرار گرفته اند.

 

اگر فرض را بر این بگیریم که امریکا به صورت صد درصد در این دادگاه محکوم شود، آیا تضمینی برای این وجود دارد که  به حکم دادگاه گردن بگذارد؟

فضای احکام بین المللی با معاهدات بین المللی متفاوت است. در معاهدات بین المللی دو مکانیسم وجود دارد که اگر طرف تعهداتش را انجام ندهد، یا طرف دیگر می تواند از معاهده خارج شود یا به نقض متقابل تعهدات روی بیاورد. ولی فضایی که احکام قضایی در صلاحیت های بین المللی مثل دیوان دادگستری لاهه دارند این گونه نیست که اگر حکمی صادر شد برای اجرای آن نگرانی وجود داشته باشد.

 

چون مجموعه دیوان لاهه ابزارهای اجرای احکامش ذیل ساختار خودش پیش بینی شده اند و مجامعی چون شورای امنیت سازمان ملل می تواند به عنوان یکی از ابزارها در اجرای این احکام اقدام کند. احکام صادره از لاهه ضمانت اجرایی قضایی دارد و نه سیاسی که ضمانت اجرایی قضایی یک پله بالاتر از ضمانت اجرایی سیاسی است. به هر حال توافق برجام ضمانت اجرایی سیاسی داشت و متعاقب ضمانت اجرایی سیاسی اگر اتفاقی می افتاد، باید متوسل به مراجع قضایی می شدند که همین اتفاق هم رخ داده است.

 

احتمال این هست که با حکم لاهه، شورای امنیت وارد این موضوع شود؟

احتمالش وجود دارد، چون تحریم های امریکا غیر از اینکه نقض دو تعهد این کشور است،  دایره شمول آن هم بیشتر از ایران است و اکثر کشورهایی را که با ایران کار می کنند  شامل می شود و هدف جریمه قرار داده است. این اقدام بسیاری از معاهدات دیگر بین المللی را هم نقض می کند که نمونه آن پیمان های پولی ایران و طرف های همکارش است که یک پیمان دوطرفه محسوب می شود و امریکا با این اقداماتش در آن دخالت می کند. این نمونه نشان می دهد که حوزه تأثیر تحریم های امریکا به لحاظ نقض قوانین بین المللی بسیار وسیع است.

 

اگر امریکا بعد از صدور حکم بگوید من حکم صادر شده را قبول ندارم و به آن توجه نمی کنم، چه ساز و کاری برای جاری شدن حکم وجود دارد؟

اولاً این آزادی عمل ایران است که مورد حکم لاهه قرار خواهد گرفت و ثانیاً اگر ایران بتواند دادخواست خود نسبت به تحریم ها را تقدیم کند و برآورد ارزی از مجموعه خسارت تحریم ها داشته باشد، وقتی امریکا محکوم شود، کشور ما می تواند درخواست جبران خسارات بدهد که معنای آن، مصادره اموال امریکا متناسب با این حکم است.

 

در چه جایی؟ در ایران؟

نه در کل دنیا؛ هر مالی متعلق به امریکا باشد مشمول این حکم خواهد بود و ایران می تواند در شرایطی آن را مصادره کند.

 

احسان بداغی

 

 

.

منبع : sarpoosh.com

تبلیغات