.

آکاایران: تهدیدهای ایران و ایالات متحده تا کجا ادامه می یابد؟

تهدیدهای ایران و ایالات متحده تا کجا ادامه می یابد؟

آکاایران: تهدیدهای ایران و ایالات متحده تا کجا ادامه می یابد؟

مذاکره دیپلماتیک با جهان، حفظ تجارت با کشورهای مختلف، چالش حقوقی در لاهه و تهدید نظامی از جمله گزینه های ایران برای رئیس جمهوری نامتعادل آمریکاست. حالا که بازار تهدید و ادعا از سوی کاخ سفید گرم شده ایران هم آنان را بی پاسخ نگذاشته است، اما واقعا این تک و پاتک کلامی

به گزارش ایرنا، جنگ طلبی آمریکا و پاسخ ها و مقاومت های ایران، تنگه هرمز یا Strait of Hormuz را به یک دغدغه جهانی تبدیل کرده است. آمریکا مدعی می شود اجازه صدور نفت ایران را نمی دهد ولی ایران یک گام جلوتر می رود و می گوید در این صورت صدور نفت خاورمیانه ممکن نیست.

 

در حالی که فرماندهان نظامی پشت سر رئیس جمهوری صف می کشند و این سخن حسن روحانی را تهدید واقعی برای بستن تنگه هرمز تفسیر می کنند، سردار حسین علایی از فرماندهان سابق سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و مؤسس نیروی دریایی سپاه درباره امکان عملی این تهدید به ایرنا می گوید: «ایران توان بستن تنگه هرمز را دارد ولی هزینه های آن را باید حساب کرد. از طرفی آمریکا هم بعد از بستن ایران خود را به آب و آتش خواهد زد تا تنگه هرمز را باز کند. از این رو، باید هزینه و فایده این اقدام دیده شود.»

 

آمریکا هم این قد علم کردن را نادیده نگرفته است. بیل اربن، سخنگوی فرماندهی مرکزی ارتش این کشور در واکنش به این تهدیدها اعلام می کند: «نیروهای آمریکایی و متحدان منطقه ای این کشور، آماده تضمین آزادی تردد دریایی و گردش آزاد تجارت، حسب مجوزهای قوانین بین الملل هستند.» این واکنش، پیامی بود برای جهان که نشان دهد دو طرف در مواضع خود جدی هستند.

 

اما پیغام های تهران و واشنگتن کم کم تندتر می شود. رئیس جمهوری روحانی می گوید: «تنگه های زیادی برای بستن داریم تنگه هرمز تنها یکی از آنهاست.» دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا پاسخ می دهد: «هرگز و هرگز ایالات متحده را تهدید نکن . . .»

 

با شدت گرفتن تهدیدات دو طرف، نگرانی های جهانی نیز افزایش می یابد و در پاسخ به این نگرانی ها رئیس جمهوری اسلامی ایران اعلام می کند: «ما مرد شرف و ضامن امنیت آبراه منطقه در طول تاریخ هستیم.»

 

 تحلیل جهانی از مواضع ایرانی

رسانه های جهان، پیام های تهران و واشنگتن را رصد می کنند. رای الیوم در تحلیلی اشاره می کند که تهدیدهای اخیر ایران دارای دو کارکرد اصلی است: یک، افزایش فشار بر اروپا برای همراهی با خود در مقابل سیاست های آمریکا و دوم کاهش فشار آمریکا از طریق به مخاطره انداختن بازار جهانی نفت و اقتصاد این کشور. در نهایت به تعبیر این رسانه، رئیس جمهوری اسلامی ایران تلویحا آمریکا را به مذاکره بر سر موارد اختلافی دعوت می کند.

 

اویل پرایس، رسانه دیگر در تحلیل این تهدیدات نوشته است: «ایران برای اجرای سیاست یا همه یا هیچ در بحث صادرات نفت خلیج فارس، راه دیگری هم دارد و آن، استفاده از ظرفیت نیروی دریایی خود در تنگه باب المندب میان یمن و شاخ آفریقاست.»

 

حسین شیخ الاسلام، مشاور سابق وزیر امور خارجه ایران در گفت وگو با خبرنامه دانشجویان ایران با اشاره به اینکه «مقصود رئیس جمهوری ایران از تنگه های دیگر و بازی با دم شیر، تنگه باب المندب است»، تأکید می کند: «بندر حدیده همچنان در اختیار انصارالله یمن است و از این طریق تسلط خود را بر تنگه مهم باب المندب حفظ کرده است.»

 

این تفسیرها از سخنان رئیس جمهوری ایران در حالی است که بسیاری از تحلیل گران بر این باورند که ساکنان کاخ سفید از هزینه های رویارویی نظامی با ایران آگاهند و از این رو ترجیح می دهند گزینه مذاکره را همچنان روی میز نگه دارند.

 

تجربه جنگ نفتکش ها و تهدید هاشمی رفسنجانی

البته این نخستین باری نیست که ایران برای مقابله با تهدیدات چنین موضوعی را مطرح می کند. نخستین تجربه ایران در این زمینه به جنگ نفتکش ها بازمی گردد. از اوایل سال ۱۳۶۰ شمسی، رژیم عراق حمله های خود را به تأسیسات نفتی خارک، کشتی های تجاری و نفتکش های ایرانی آغاز کرد، به گونه ای که روند صادرات نفت به عنوان مهمترین منبع درآمد کشور و واردات کالاهای پشتیبان در دوران جنگ را تحت تأثیر قرار داد. بر اساس آمارهای موجود، تنها از سال ۶۰ تا ۶۲ ، ۴۸ کشتی تجاری ایرانی مورد حمله هوایی عراق قرار گرفتند، در سال ۶۳ نیز این آمار به ۷۱ فروند کشتی تجاری رسید.

 

از این رو، ایران در سال ۱۳۶۴ تصمیم گرفت از حق حاکمیت خود بر تنگه هرمز بهره ببرد و راه را بر کمک نظامی به عراق ببندد. دولت وقت ایران اعلام کرد اگر از صادرات نفت محروم شویم، تمامی خلیج فارس محروم می شوند؛ مشابه گفتاری که رئیس جمهوری اخیرا مطرح کرد. اواخر سال ۱۳۶۵ یکی از نفتکش های لیبی که در حال صادرات نفت ایران بود، هدف حمله موشک های عراقی قرار گرفت و در خلیج فارس غرق شد. به دنبال این ماجرا سپاه پاسداران تصمیم به بستن تنگه هرمز، از طریق منهدم کردن ناوچه یواس اس استارک آمریکا در آن منطقه گرفت. مرحوم آیت الله هاشمی رفسنجانی نیز در سال۱۳۶۶ به ایرنا گفت: «برای بستن تنگه هرمز نیازی به موشک نیست و ایران قادر است آن را با توپخانه ببندد. به هر صورت اگر تنگه هرمز بسته باشد یا نه، سراسر خلیج فارس زیر تیر هواپیماها، هلی کوپترها، کشتی ها، ناوچه ها و توپخانه های ماست.»

 

کسی که پشت سرش اسلحه‎ پنهان کرده فریاد نمی‎زند

مهدی مطهرنیا، استاد دانشگاه آزاد اسلامی و تحلیلگر سیاست خارجی در گفت‎وگو با ایرنا در تحلیل مواضع ایران و آمریکا معتقد است: بحران آمریکا یکی از مهم‎ترین بحران‎های موجود در جامعه جهانی و تهدیدکننده صلح و امنیت بین‎المللی شمرده می‎شود. از این رو نگرانی‎های متفاوتی در ارتباط با پرونده ایران و آمریکا در محافل گوناگون سیاسی، بین‎المللی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی برای ایران و آمریکا وجود دارد.

 

او ادامه می دهد: از نظر استراتژیک گفته می‎شود کسی که پشت سرش اسلحه‎ای را پنهان کرده فریاد نمی‎زند؛ اما کسی که فاقد سلاح است، به‎ دیگران پرخاش می کند. اکنون ایران و آمریکا رفتارهایی با پرخاشگری از خود نشان می دهند که می توان به دو شکل تحلیل کرد؛ در تحلیل اول، بر اساس نظریه سون تزو و نظریه استراتژیک مذکور قدرت نمایی کشورها مقابل یکدیگر در واقع میل آنها به مذاکره بزگ‎تر را نشان می‎دهد. در تحلیل دوم، این پرخاشگری‎ و تقابل‎های دو کشور را می توان ناشی از عصبانیت و رسیدن به گلوگاهی دانست که عبور از این گلوگاه جز با برخورد فیزیکی امکان پذیر نیست. این پرخاشگری ها می تواند جهت گیری نظامی و بالارفتن سطح اصطکاک ها را نیز به دنبال داشته باشد. یعنی سیگنال های موجود شدت سرعت در تصمیم گیری، برای حل بحران ایران و آمریکا را در حوزه های گوناگون نشان می دهد.

 

برای مقابله با تهاجم نیاز به مشارکت ملی داریم

مطهرنیا درباره گزینه های روی میز ایران برای مقابله با آمریکا، می گوید: ایران کشوری با تاریخ غنی است و قدرت و استمرار خود را نشان داده است. با این حال، امروز اوضاع داخلی و منطقه ای ایران نشان می دهد که در زمینه‎های گوناگون اجتماعی، زیست بوم، اقتصادی، سیاسی، ارزشی، فرهنگی و نیروهای انسانی و همچین در مورد امنیت خود با چالش های جدی‎ روبه‎روست. به این ترتیب میل به بحرانی شدن دارند.

 

مطهرنیا در ادامه می افزاید: ایران از یک سو می تواند توان تاریخی و مذهبی خود را با قدرت نظامی به نمایش بگذارد، ولی همزمان در ساحت های مختلف با تهدیدهایی روبه روست. در این شرایط ایران دو راه دارد: نخست اینکه با تکیه بر قدرت نظامی، فرهنگی و تاریخی خود و همچنین با توان ملی، زمینه‎های مقاومت را ایجاد کند که البته این موضوع نیازمند عبور از بحران‎هاست.

 

مذاکره سازش نیست

این استاد دانشگاه همچنین تأکید دارد: اگر بخواهیم با تکیه بر نیروی مردم و مشارکت ملی در برابر حمله و تهاجم بایستیم، نیازمند وحدت درونی و ایجاد زمینه‎های نشاط در نسل‎ نوین هستیم. تحرک آنها با تهییج های سنتی امکان پذیر نیست.

 

راه دیگر، این است که ایران مذاکره با آمریکا را بپذیرد و بر سر میز مذاکره با مرکزیت قدرت آمریکا بنشیند. علاوه بر این می تواند با ایجاد امید در مردم، زمینه های حل و فصل مسائل را با تکیه دیپلماسی بازآفرینی کند.

 

مطهرنیا همچنین با اشاره به اینکه «ایران بارها مذاکره با آمریکا را رد کرده است»، می گوید: آمریکایی ها هزاران بار درخواست مذاکره می‎دهند؛ آن‎ها مذاکره را ابزاری برای رسیدن به هدف می دانند. مذاکره به معنای سازش یا تسلیم نیست. آمریکایی ها خواهان مذاکره هستند و آن را ابزاری با هزینه های کمتر برآورد می کنند. خرد سیاسی آمریکایی‎ها را به درخواست مجدد برای مذاکره سوق می دهد و تلاش دارند به افکارعمومی بقبولانند آمریکا برای مذاکره آماده بوده اما ایران حاضر به مذاکره نشده است و به دنبال آن القا کنند به اجبار به سراغ ابزار غیردیپلماتیک رفته اند.

 

اصلاح طلبان، مخالف مذاکره در شرایط کنونی

اظهارات مطهرنیا در حالی است که نامه اخیر شماری از فعالان سیاسی داخل و خارج کشور درباره لزوم مذاکره با آمریکا بعد از خروج ترامپ از برجام با واکنش های منفی حتی از سوی اکثریت اصلاح طلبان مواجه شد. به عنوان نمونه عباس عبدی در گفتگو با ایرنا، مذاکره کره شمالی و آمریکا را «شوی سیاسی» دانست و درباره تشبیه سازی آن به مذاکره ایران و آمریکا گفت: در شرایط کنونی که ترامپ برخلاف منطق از برجام خارج شده، عملا راه گفت و گو را بسته است.

 

حتی مطابق گزارش سایت انتخاب، رئیس دولت اصلاحات هم در دیداری با اشاره به خط و نشان کشیدن ترامپ و نتانیاهو علیه کشور گفت: در شرایطی که این افراد با ادبیات کاملا خصمانه و موهن علیه کشور تهدید و توهین می کنند، پیشنهاد کنار گذاشتن آداب دیپلماتیک و مذاکرات بی قید و شرط با آمریکا، نقض کرامت ایران است و اینگونه رفتارها نتیجه ای به سود منافع ملی در برنخواهد داشت.

 

چالش حقوقی در لاهه

اما روحانی برای مقابله با آمریکا تنها به تهدید بسنده نکرده است. این روزها محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه ایران نیز در پی به چالش کشیدن حقوقی آمریکاست. او از آمریکا بر اساس عهدنامه مودت، نزد دادگاه لاهه اقامه دعوا کرده است. این در حالی است که مذاکرات دیپلماتیک برای باز نگه داشتن راه های تجارت جهانی از سوی همکاران روحانی نیز همزمان دنبال می شود. به نظر می رسد ساکنان پاستور برای مقابله با تهدیدات آمریکا قصد دارند از همه ظرفیت های حقوقی و سیاسی برای حفظ منافع ملی استفاده کنند و البته توان نظامی را نیز به عنوان اهرم اقتدار ایران در نظر دارند.

 

 بهره گیری از نظر نخبگان در تصمیم گیری

یوسف مولایی، استاد روابط بین‎الملل دانشگاه تهران در پاسخ به این سؤال که «گزینه‎های ایران برای مقابله با آمریکا چیست؟»، به ایرنا می گوید: عرصه روابط بین الملل مانند بازی شطرنج است. باید هر لحظه مطابق با شرایط کشور و آنچه در عرصه بین المللی اتفاق می افتد عمل کرد.

 

وی همچنین با تأکید بر لزوم ایجاد فضایی برای گفت‎وگوی فراگیر در کشور، تصریح می کند: با توجه به اینکه شرایط کشور، در داخل و عرصه بین‎المللی حساس است، باید گفت‎وگوی فراگیری بین مسئولان، مردم و نخبگان انجام شود. چراکه باید همه دیدگاه‎های سیاسی و افرادی که دلسوز کشور هستند در تصمیم گیری ها مشارکت فعال دارا باشند.

 

این تحلیلگر ادامه می دهد: اراده سیاسی که تصمیم به مذاکره و یا عدم مذاکره می گیرد باید از نظرات کارشناسی نخبگان هم در عرصه حقوقی، سیاسی، بین الملل و ... استفاده کند؛ چراکه برخی محدودیت ها باعث شده افرادی به مجلس شورای اسلامی راه یابند که نتوانند نظرات کارشناسی بدهند.

 

حسین علایی، درباره ابزار مقابله ایران در برابر آمریکا می گوید: آنچه در دنیا تجربه شده و در ایران هم می توان به عنوان تجربه موفق از آن استفاده کرد به نظر من در گام اول آزادسازی اقتصاد است. تا جایی که امکان دارد اقتصاد باید در اختیار مردم قرار گیرد و مردم آزاد باشند، فعالانه در حوزه هایی که توانمندی دارند، اقتصاد را توسعه و رونق بدهند. تمام قوانین باید به نفع اقتصاد آزاد تغییر کند.

 

حالا باید دید اقدام بعدی بازیگران دو سوی این میدان چه خواهد بود. تهدیدات لفظی به عرصه عملی کشیده می شود یا اینکه راه حل های سیاسی و دیپلماتیک و اقتصادی از وقوع هزینه های سنگین مانع می شود؟ هرچند بسیاری از مفسران جهانی بر این باورند که رئیس جمهوری آمریکا قابل پیش بینی نیست و ممکن است برخلاف عرف جهانی دست به اقداماتی نامتعارف می زند. از این رو داشتن آمادگی برای مقابله با هرگونه اقدام نامتعارف از سوی طرف ایرانی یک اقدام اجتناب ناپذیر است.

 

گزارش از شیما شعاعی و فرحناز غالبی

 

.

منبع : sarpoosh.com

تبلیغات