.

آکاایران: مروری بر«فرهنگ تاریخ سیاست» مجموعه مقالات و گفت و گوهای دکتر همایون کاتوزیان

مروری بر«فرهنگ تاریخ سیاست» مجموعه مقالات و گفت و گوهای دکتر همایون کاتوزیان

آکاایران: مروری بر«فرهنگ تاریخ سیاست» مجموعه مقالات و گفت و گوهای دکتر همایون کاتوزیان

به گزارش ایران، «فکر توسعه» در ایران، از دوران قبل از مشروطه شکل می گیرد و در مشروطه با این رویکرد که باید قدرت را مقید کرد و حقوق ملت را به رسمیت شناخت، پیروز می شود. این در واقع در نگاه تاریخی، آغاز یک دوران نوین است که تأثیر زیادی در ساختار سیاسی، اقتصادی و اجتماعی می گذارد. تحقق بخشیدن به سایر آرمان ها نظیر سیاست دموکراتیک، جامعه مدنی و افکار دیگری که حول محور «توسعه» شکل می گیرد، مقولاتی است که بعدها و بتدریج حرف از آن به میان می آید. فکر توسعه، دغدغه همه گرایش های روشنفکری در ایران بوده که هر کدام در این راستا آرا و الگوهایی مدنظر داشته اند.

 

بحث بر سر کم و کیف الگوها نیست، بحث بر سر این است که اکثر این مباحث خارج از چارچوب دیالوگ پیگیری شده است. لذا دچار نارسایی و گسست بوده و درنتیجه افکار و الگوها همگرایی کمتری ایجاد کرده، زیرا دیالوگ و نقادی صورت نگرفته و به طور کلی عقلانیت کمرنگ بوده است. واضح است که کم توجهی به «کار فکری» و «سرمایه اجتماعی» بتدریج و در مقاطعی به رخوت منتهی می شود، چرا که عقلانیت ضامن توسعه است و متأثر از آن، «اعتماد» و «روحیه کار جمعی» به وجود می آید.

 

یکی از اندیشمندان ما که در آثارش با توجه به مبحث توسعه - و بررسی موانع توسعه- مسائل مربوط به جامعه ایرانی را نقد کرده، دکتر همایون کاتوزیان است. درباره خصوصیات او و آثارش اجمالاً به چند نکته می پردازم که در فضای کنونی توجه بیشتری می طلبد. او یک آکادمیسین و شخصیت دانشگاهی ممتاز است اما فعالیت خودش را به فعالیت در آکادمی محدود نکرده است. به عرصه عمومی هم توجه داشته و کتاب هایی که تألیف کرده، متکی به مطالعاتی وسیع در زمینه تاریخ، اقتصاد، سیاست و ادبیات است. آثارش چندساحتی است و معضلات و مشکلات جامعه ایرانی را در سطوح مختلف و نه یک سطح، بررسی کرده است.

 

دکتر همایون کاتوزیان کارهای علمی و فکری خود را همیشه در پیوند با مسائل اجتماعی و سیاسی ما انجام داده که برای مثال در کتاب «فرهنگ تاریخ سیاست» بخوبی قابل مشاهده است. کتابی که اخیراً چاپ دوم آن (شرکت سهامی انتشار-۱۳۹۷) منتشر شده و مورد استقبال اصحاب علم و فرهنگ بخصوص جوانان و دانشجویان قرار گرفته است. این کتاب مشتمل بر منتخبی از مقالات و گفت وگوهای اوست و برای کسانی که توسعه و درک ابعاد مختلف آن دغدغه آنهاست، به مثابه یک کتاب راهنما است.

 

در این کتاب مباحثی درباره موانع توسعه، نظریه استبداد ایرانی، جامعه کلنگی و تفاوت مفاهیم (استبداد و دیکتاتوری- مدرنیسم و شبه مدرنیسم) به انضمام تحلیل هایی درباره مقاطع حساس تاریخ معاصر منعکس شده است.

 

از نظر کاتوزیان، ضعف فکری ریشه بسیاری از مسائل است و لذا با ارائه تحلیل هایی در خصوص وقایع تاریخی و جریان های روشنفکری، اثرات مخرب نقدگریزی، مغالطه و مونولوگ را پیش روی خواننده می گذارد تا علل انباشت مسائل بهتر درک شود. اما نکته مهم این است که ما از مجموعه نقدها و دیدگاه های دکتر همایون کاتوزیان در کتاب «فرهنگ تاریخ سیاست» به بن بست نمی رسیم، بلکه به این نتیجه می رسیم که اگر در مسیر توسعه بر پایه عقلانیت، مسئولیت پذیری و کنشگری پیش برویم، خروج از رخوت و ورود به «جامعه درازمدت» امکانپذیر می شود.

 

هادی خانیکی

 

 

.

منبع : sarpoosh.com

تبلیغات