.

آکاایران: چرا باب المندب استراتژیک است؟

چرا باب المندب استراتژیک است؟

آکاایران: چرا باب المندب استراتژیک است؟

به گزارش دنیای اقتصاد، حمله نیروهای انقلابی یمن به دو نفتکش عربستان سعودی در تنگه باب المندب، موجب شد که وزیر نفت سعودی ها اعلام کند، «تا اطلاع ثانوی عبور نفتکش های این کشور از تنگه باب المندب به حال تعلیق در می آید.» نگرانی از افزایش ریسک های ژئوپلیتیک قیمت نفت را روز پنج شنبه در مسیر افزایشی قرار داد، با این حال اطمینان از عدم تغییر در میزان صادرات نفت این کشور در کنار موضوعاتی چون افزایش تنش های تجاری بین چین و آمریکا که به کاهش تقاضای جهانی نفت منجر می شود، مانع از رشد شدید قیمت ها شد.

 

قیمت نفت برنت روز پنج شنبه حدود ۶۰ سنت افزایش یافت و به حدود ۵/ ۷۴ دلار بر بشکه رسید. روز گذشته نیز قیمت این نفت شاخص نوسان محدودی را حول این قیمت تجربه کرد و نفت خام آمریکا حتی کمی کاهش یافت.واکنش محدود بازار نفت به این اتفاق به تداوم صادرات عربستان از طریق دریای سرخ با استفاده از نفتکش های خارجی و همچنین استفاده از خط لوله جایگزین تنگه باب المندب باز می گردد. با این حال کارشناسان بر این باورند درصورت تشدید تنش ها که به تعلیق صادرات نفت دیگر کشورهای خاورمیانه از تنگه باب المندب منجر شود، بازار نفت با تهدید بزرگی مواجه خواهد شد.

 

حمله به نفتکش سعودی ها

روز چهارشنبه نیروهای حوثی یمن به دو فروند نفتکش عربستان سعودی در سواحل غربی یمن در دریای سرخ حمله کردند. شبکه تلویزیونی المسیره وابسته به حوثی های یمن اولین رسانه ای بود که خبر حمله به این نفتکش را اعلام کرد؛ اما دولت عربستان اول از تعلیق صادرات نفتش از طریق تنگه باب المندب خبر داد، سپس تلویزیون دولتی عربستان خبر حمله به نفتکش های این کشور را تایید کرد. آن طور که بلومبرگ گزارش داده است، هر یک از این نفتکش ها حدود یک میلیون بشکه نفت خام حمل می کردند و به شرکت دولتی نفتکش عربستان تعلق داشتند.

 

یکی از این نفتکش ها که «آرسان» نام دارد، در جریان حمله کمی آسیب دیده است. با این حال هیچ گونه نشت نفتی اتفاق نیفتاده و محموله ها سالم هستند. به دنبال این واقعه عربستان سعودی   اعلام کرد که فعلا عبور نفتکش های خود را از تنگه باب المندب به حالت تعلیق درآورده است. خالد الفالح با انتشار بیانیه ای این خبر را اعلام کرد. در این بیانیه آمده است: «به منظور حفظ ایمنی کشتی ها و خدمه آنها و جلوگیری از خطرات ناشی از نشت نفت، آرامکو (شرکت دولتی نفت عربستان) به طور موقت تمام انتقال نفت خود از طریق باب المندب را به حالت تعلیق درآورده است.»

 

آن طور که «دنیای اقتصاد» پیش از این در گزارشی با عنوان «هشت گلوگاه تجارت جهانی نفت» اعلام کرده بود، تنگه باب المندب بین یمن و جیبوتی(کشوری در شمال آفریقا) قرار گرفته و جزو آبراه های استراتژیک جهان محسوب می شود. این تنگه که دریای عرب را به دریای سرخ وصل می کند، روزانه مسیر عبور حدود ۸/ ۴ میلیون بشکه نفت و فرآورده های نفتی است. از این مقدار ۸/ ۲ میلیون بشکه مربوط به محموله های نفت خامی است که از خاورمیانه به اروپا صادر می شود و ۲میلیون بشکه نیز به محموله های صادراتی فرآورده های نفتی اروپا تعلق دارد. بسته شدن کامل دهانه دریای سرخ عملا به توقف صادرات نفت بسیاری از کشورهای عربی از کانال سوئز و خط لوله سومد می انجامد.

 

با این حال بازار به این خبر واکنش محدودی نشان داد. روز پنج شنبه به دنبال انتشار این خبر قیمت نفت خام برنت، نفت شاخص دریای شمال، ۶۱ سنت معادل ۸/ ۰ درصد رشد کرد و به ۵۴/ ۷۴ دلار بر بشکه رسید. در کنار خبر تعلیق صادرات نفت عربستان از تنگه باب المندب، کاهش موجودی انبارهای نفتی آمریکا در افزایش قیمت نفت   اثرگذار بود.

 

طبق آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا، ذخایر نفت آمریکا در هفته منتهی به ۲۰ ژوئیه، ۱/ ۶ میلیون بشکه کاهش یافت، در حالی که تحلیلگران کاهش این ذخایر به میزان ۳/ ۲میلیون بشکه را پیش بینی کرده بودند. روز گذشته نیز بازار با افت محدودی آغاز به کار کرد که بیشتر تحت تاثیر افزایش احتمال جنگ تجاری بین آمریکا و چین بود. در ادامه معاملات تا لحظه تنظیم این گزارش(ساعت ۱۸ به وقت تهران) نفت برنت ۷ سنت افزایش یافت و ۶۱/ ۷۴ دلار بر بشکه معامله شد. نفت خام آمریکا نیز با ۱۰ سنت کاهش ۵/ ۶۹ دلا بر بشکه معامله شد.

 

چرا واکنش بازار نفت محدود بود؟

انتظار می رفت با انتشار خبر تعلیق صادرات نفت عربستان از تنگه باب المندب قیمت نفت جهش قابل توجهی داشته باشد. چراکه روزانه ۵۰۰ تا ۷۰۰ هزار بشکه از نفت عربستان از طریق این آبراه به اروپا و شمال آمریکا صادر می شود، صادرات عربستان روزانه ۷میلیون بشکه است. یکی از دلایل مهم واکنش محدود بازار نفت به این خبر به عدم تغییر در میزان صادرات نفت عربستان باز می گردد. آن طور که خبرگزاری بلومبرگ گزارش داده است، صادرات نفت عربستان از طریق کانال سوئز و خط لوله سومد به شکل عادی در حال جریان است.

 

اول اینکه به نظر می رسد عربستان می تواند نفت خود را با کشتی های خارجی به شکل عادی از تنگه باب المندب صادر کند و حوثی ها تنها نفتکش های متعلق به شرکت دولتی نفتکش عربستان را مورد هدف قرار داده اند. علاوه بر این عربستان می تواند برای صادرات نفت خود از خط لوله بزرگ شرق-غرب که به «پترولاین» معروف است، استفاده کند. این خط لوله که با ۱۲۰۰ کیلومتر طول تمام عرض عربستان را می پیماید، نفت تولید شده در میدان نفتی بقیق در شرق این کشور را به شهر ینبع البحر در ساحل دریای سرخ منتقل می کند.

 

ظرفیت این خط لوله ۵ میلیون بشکه در روز است. عربستان خط لوله پترولاین را در سال های ۱۹۸۸-۱۹۸۴ در جریان جنگ ایران و عراق برای تامین امنیت عرضه نفت خود ساخت. جنگ ایران و عراق که به جنگ نفتکش ها معروف است، به حمله دو کشور به نفتکش های یکدیگر در تنگه هرمز منجر شده بود. عربستان به نوعی با ساخت خط لوله پترولاین برای بخش مهمی از نفت صادراتی خود نه نیاز به استفاده از تنگه هرمز دارد و نه تنگه باب المندب و هر دو این آبراه های مهم و استراتژیک را دور می زند.

 

چرا باب المندب استراتژیک است؟

اما وجود خط لوله پترولاین به این معنا نیست که باب المندب اهمیت استراتژیک کمی دارد. آن طور که بلومبرگ گزارش داده است، عربستان تاکنون تنها از ۲ میلیون بشکه در روز از ظرفیت ۵ میلیون بشکه ای این خط لوله استفاده کرده است. از این مقدار نیز روزانه ۴/ ۱میلیون بشکه نفت در ۴ پالایشگاه عربستان واقع در غرب این کشور و در نزدیکی ینبع البحر استفاده می شود؛ در واقع تاکنون حدود ۶۰۰ هزار بشکه از نفت صادراتی عربستان از طریق خط لوله پترولاین انجام شده است.

 

علاوه بر این، بخش مهمی از واردات نفت اروپا از خاورمیانه از مسیر تنگه باب المندب انجام می شود و بسته شدن کامل آن که در برخی نقاط تنها ۲۵ کیلومتر عرض و ۳۱۰ متر عمق دارد، کشورهای عربستان، کویت، امارات متحده عربی و عراق را وادار می کند که با دور زدن قاره آفریقا نفت خود را به کشورهای اروپایی برسانند. این به معنای افزایش شدید هزینه حمل و نقل به اروپا است. به طور مثال صادرات نفت عربستان از تنگه هرمز به بندر نوتردام در اروپا با استفاده از تنگه باب المندب ۲۲ روز طول می کشد در حالی که اگر نفتکش های عربستان وادار شوند با دور زدن آفریقا خود را به بندر نوتردام برسانند، ۳۹ روز در راه خواهند بود.

 

به گزارش رویترز، در حال حاضر این احتمال وجود دارد که دیگر کشورهای عربی خاورمیانه از اقدام مشابه استفاده کرده و صادرات خود از تنگه باب المندب را به حالت تعلیق درآورند. شرکت ملی نفتکش های کویت اعلام کرده که در حال بررسی تعلیق صادرات نفت از تنگه باب المندب است. سومو، شرکت بازرگانی نفت عراق نیز ضمن تاکید بر عادی بودن جریان صادرات نفت این کشور، گفته است که نفت خود را به شکل فوب به فروش می رساند و مسوولیت محموله ها به عهده خریداران نفت این کشور است. شرکت ملی نفت ابوظبی، متعلق به امارات متحده عربی و همچنین شرکت ملی نفت قطر در این باره اظهار نظری نکرده اند.

 

ایران در حال حاضر از این تنگه استفاده نمی کند. تا پیش از تحریم های سال ۲۰۱۲ ایران نفت خود به کشورهای اروپایی را با استفاده از تنگه باب المندب و سپس کانال سوئز و خط لوله سومد به کشورهای اروپایی صادر می کرد. اما بعد از اعمال تحریم ها صادرات ایران به اروپا متوقف شد و بعد از برجام نیز با وجود از سر گرفتن صادرات نفت ایران به اروپا، مصر به عنوان یکی از متحدان بزرگ عربستان اجازه استفاده از کانال سوئز و خط لوله سومد را به ایران نداد. از این رو ایران در سال های اخیر با دور زدن قاره آفریقا نفت خود را به اروپا صادر کرده است. این یعنی در صورت افزایش تنش ها عربستان ابزار تلافی‎جویانه کمتری در دست دارد.

 

افزایش ریسک بسته شدن تنگه هرمز

علاوه بر این اختلال در عرضه نفت از طریق تنگه باب المندب احتمال بسته شدن تنگه هرمز را که به مراتب برای بازار نفت مهم تر و استراتژیک تر است، افزایش داده است. دونالد ترامپ حدود ۲ماه پیش به طور یک جانبه از برجام خارج شد و اعلام کرد که ظرف ۱۸۰ روز تحریم خرید نفت از ایران را باز می گرداند. دولت آمریکا اعلام کرده و برخلاف تحریم های قبلی که توسط باراک اوباما اعمال شد، هیچ گونه معافیتی برای خریداران نفت ایران در نظر نمی گیرند و می خواهد صادرات نفت کشور را به طور کامل متوقف کند. به دنبال تهدیدهای ترامپ، ایران نیز آمریکا و متحدانش را به بستن تنگه هرمز تهدید کرد. حسن روحانی رئیس جمهوی، اعلام کرد که اگر نفت ایران صادر نشود نفت هیچ کشوری از خاورمیانه صادر نخواهد شد.

 

حال افزایش حملات حوثی های یمن به نفتکش های عربستانی در تنگه باب المندب   احتمال مخاطرات در تنگه هرمز را افزایش داده است. روزانه ۵/ ۱۸ میلیون بشکه از نفت جهان از تنگه هرمز عبور می کند که ۳۰ درصد از کل حمل ونقل دریایی نفت و دیگر مایعات سوختی جهان محسوب می شود. از این رو تنگه هرمز مهم ترین و استراتژیک ترین آبراه جهان محسوب می شود. این آبراه که میان دو کشور عمان و ایران قرار گرفته، خلیج فارس را به خلیج عمان و دریای عرب متصل می کند. اهمیت استراتژیک تنگه هرمز باعث شده است تا کشورها مدام به دنبال راه هایی برای جایگزین کردن تنگه هرمز باشند. با این حال اداره اطلاعات انرژی آمریکا در گزارشی در این باره تاکید کرده است گزینه های بالقوه ای برای دور زدن تنگه هرمز در دسترس نیست. طبق این گزارش، در حال حاضر فقط عربستان سعودی و امارات متحده عربی هستند که با خط لوله می توانند بخشی از نفت خام خود را فاقد استفاده از تنگه هرمز از خلیج فارس حمل کنند.

 

کلیف کوپچان، یکی از مدیران موسسه اوراسیا گروپ، با اشاره به تهدیدهای متقابل ایران و آمریکا گفته است، هرچند احتمال رخ دادن یک جنگ قریب الوقوع موجود نیست، اما نشانه هایی از احتمال افزایش تنش ها در تنگه هرمز وجود دارد.دریاسالار جیمز استوریدیس، یکی از فرمانده های ناتو، می گوید در صورت بسته شدن تنگه هرمز نیروهای ایالات متحده و متحدانش فقط در عرض چند روز قادر به بازگشایی مجدد آن خواهند بود. با این حال او به CNBC گفته است که ایران بارها توانسته با مین گذاری و استفاده از روش های دیگر به طور موقت تنگه را مسدود کند. ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین مستقر است و عبور و مرور عادی نفت خاورمیانه را کنترل می کند.

 

جان کیلداف، یکی از کارشناسان بازار نفت نیز معتقد است، قیمت نفت به دنبال تحریم نفت ایران به بیش از ۹۰ دلار بر بشکه خواهد رسید، چراکه ترامپ احتمالا معافیت کمی برای خریداران نفت ایران در نظر بگیرد. او همچنین تاکید کرده که اگر ایران تصمیم به استفاده از گزینه بستن تنگه هرمز بگیرد، قیمت نفت می تواند تا چندصد دلار بر بشکه افزایش یابد.با این حال بسیاری از کارشناسان تهدیدهای ترامپ علیه ایران را با تهدیدهای کلامی او علیه  کره شمالی مقایسه می کنند. آنها می گویند با وجود تنش های شدید کلامی نهایتا ترامپ موضعی نرم در مقابل کره شمالی اتخاذ کرد. حال احتمال دارد چنین سرنوشتی پیش روی تنش های کنونی ایران و آمریکا باشد و تنش ها هیچ گاه از تهدیدهای کلامی فراتر نرود.

 

چرا باب المندب استراتژیک است؟
چرا باب المندب استراتژیک است؟

 

 

.

منبع : sarpoosh.com

تبلیغات