مبانی

بسیاری از کشورها استانداردهای حفاظت در برابر تابش خود را براساس توصیه های کمیسیون بین المللی حفاظت در برابر تابش (ICRP) فرموله می کنند. این استانداردها براساس 1- جلوگیری از اثرات قطعی با نگه داری دز در زیر میزان آستانه و 2-با فرض این که عملیات قابل قبولی برای قطعی ساختن رخ داد اثرات احتمالی به میزان های قابل قبول انجام پذیرد.

راهکارهای حفاظت در برابر تابش - آکا

فعالیت هایی که موجب پرتوگیری تابش می شود به نام فعالیت های پرتوی (Practices) نامیده می شوند. کلیه این فعالیت های صورت گرفته در تکنولوژی هسته ای را در بر می گیرد. فعالیت هایی که کمک به کاهش یا کم شدن پرتوگیری تابش می شوند به نام مداخله (intervention) است، مثلاً فعالیت های پیش گیرانه در حواث یا اورژانس از همین نوع هستند.

 

اصول توصیه شده به وسیله ICRP برای “فعالیت های پرتوی” به صورت زیر است:

•         شغل درگیر با پرتوگیری باید دارای منافع کافی برای جبران مضرات تابش که موجب آن می شود باشد.

•      برای هر چشمه ای ، دزها یا احتمال پرتوگیری بایستی اصل “هر چه کمتر”موجه شدنی (ALARA) رعایت شود و خطرات دز حاصل از پرتوگیری های بالقوه برای فرد و ریسک افراد محدود باشد.

•      پرتوگیری های فردی از کلیه چشمه ها، مستعد کنترل با شرط حدهای دز و کنترل هایی از مخاطره پرتوگیری های بالقوه می باشد.

اصول اولیه “ مداخله” عبارتند از :

•         هرگونه مداخله باید سودمندتر از خسارتی باشد که خود تابش به وجود می آورد.

•        میزان استمرار مداخله باید به طریقی باشد که سود خالص کاهش در دز منهای هزینه مداخله بالاتر از میزان بالای قابل دسترس قابل قبول باشد.

 

حدهای دز

حدهای دز ICRP برای پرتوگیری های شغلی و عموم کاربرد دارد. حد دز به طریقی تنظیم  می گردد که پرتوگیری پیوسته در دزی بالاتر از حد غیر قابل قبول بوده یا هر زمینه قابل قبول برای پرتوگیری پیوسته پایین حد قابل تحمل باشد ولی تشویق نمی گردد. به طوری که دزهای قابل پذیرش کم و بیش پایین حد قرار دارند.

راهکارهای حفاظت در برابر تابش - آکا

پرتوکاران

حدهایی برای کلیه حالات شغلی شامل حوادث و داوری های غلط در کار تأسیسات و تعمیر و نگه داری طراحی شده یا طراحی نشده و باز کردن تأسیسات هسته ای به کار می رود.

 

(الف) اثرات قطعی 

حدهای سالیانه پرتوکاران عبارتند از mSv150 برای چشم و mSv500 برای پوست.

(ب) اثرات احتمالی

حدهای دز براساس کل زیان های تخمینی به سرطان کشنده، سرطان غیرکشنده و مشکلات ارثی می باشد. مطابق آن :

•         دز مؤثر به فرد در کل عمر کاری وی نباید از Sv1 تجاوز نماید.

•          آهنگ انتقال تابش در هر سال نباید از mSv 50 و یا در هر پریود پنج ساله ازmSv100 تجاوز نماید( میانگین mSv/y20 برای 5 سال).

•      پرتوگیری شغلی برای زنان غیر باردار همانند مردان است. کنترل های اضافی برای زنان باردار لازم است. حفاظت از حد دز معادل mSv2 برای شکم زنان برای باقی مانده دوران بارداری وی لازم است.

 

حدهای مجاز ورود مواد پرتوزا به بدن(ALI)

برای یک فرد عادی و نیز برای پرتوکاران، دز خارجی ممکن است قابل ملاحظه نباشد، ولی بلعیدن و تنفس رادیوایزوتوپ ها احتمال دارد در پرتوگیری تابش شرکت نمایند. مطابق آن ICRP حدهای مجاز ورود رادیوایزوتوپ به بدن را از طریق تنفس یا نوشیدن آب تعریف کرده است.

راهکارهای حفاظت در برابر تابش - آکا

 دز کل مؤثر از کلیه چشمه ها، داخلی یا خارجی نباید از حدهای مشخص شده به وسیله ICRP تجاوز نماید. در صورت ورود به بدن شیمی رادیوایزوتوپ ها نقش ایفاء نمـوده و بعضی از آن ها همچون Sr90 و Pu239 در استخوان تمرکز نموده درحالی که بعضی دیگر از رادیوایزوتوپ ها همچون Cs137 در کل بدن پخش می شوند. فاکتور های توزین بافت، نیمه عمرهای دفع فردی در حالت توزیع در بافت یا بافت های ویژه مورد بررسی قرار می گیرند. 

با غلظت در حالت جریان Sr90 در آب می توان فرض نمود که فرد 2/2 لیتر آب در روز می نوشد. به همان صورت برای غلظت هوای لازم می توان فرض نمود که یک فرد 20 لیتر در دقیقه هوا تنفس می کند و به مدت 2000 ساعت برسال پرتوگیری می نماید.

 

منبع : tebyan.net

گردآوری توسط بخش مقالات فیزیک سایت آکاایران
تبلیغات