از کربن تا انرژی خورشیدی

● سال ۱۹۶۶:

تیم ملی فوتبال انگلستان قهرمان جام جهانی فوتبال شد. من بازی ها را از یک تلویزیون سیاه و سفید مشاهده می کردم. در آن موقع، من ۱۲ سال سن داشتم و طبیعتاً از این حقیقت که جهان ما به صورت کامل به کالایی وابسته است که ملت های زیادی بر سر آن به جنگ پرداخته و صنعت جهانی نیز که به عنوان مستخدم آن به شمار می رود، در آن سال بیشترین حجم اکتشاف نفت تاریخ را داشته است، آگاهی نداشتم.

سال بیشترین حجم اکتشاف نفت تاریخ را داشته

از کربن تا انرژی خورشیدی" src=" https://cdn.akairan.com/akairan/aka/images/a-da/da1/S-182.jpg" alt="از کربن تا انرژی خورشیدی" />

● سال ۱۹۷۳:

اولین شوک نفتی به وجود آمد. من در دانشگاه به تحصیل مشغول بودم. رشته من زمین شناسی بود و در دروس آن، چگونگی اکتشاف نفت مطرح می شد. در آن سال، صف خودروهای متوقف شده در برابر جایگاه های عرضه بنزین، به یک مایل می رسید. همه از وقوع یک فاجعه اقتصادی سخن می گفتند که ممکن است به یک جنگ هسته ای ختم گردد. سعودی ها که بیشترین حجم نفت را تولید می کردند، از رفتارهای ایالات متحده که بزرگ ترین مصرف کننده نفت بود، به دلیل پشتیبانی از دولت اسراییل خشمناک بودند. پادشاه عربستان، سلاح نفت خود را به کار گرفت و توجه جهانیان را به خود معطوف نمود. بدین ترتیب، عرضه نفت دنیا با ۹% کاهش روبه رو گردید و یک رکود گسترده در سراسر دنیا بوجود آمد.

● سال ۱۹۷۵:

من از دانشگاه فارغ التحصیل شدم، ولی از کار کردن در شرکتی نفتی «موبیل» اجتناب نمودم. به جای آن، به دانشگاه آکسفورد رفتم تا در مقطع دکترا به تحصیل بپردازم. موضوع تحقیقات من به بررسی صخره های اقیانوس های باستانی اختصاص داشت. اساتید مجرب و نامدار به من آموختند که همیشه به یک تصویر بزرگ از همه واقعیت های جهان بنگرم.

● سال ۱۹۷۸:

در آن سال، دانشکده پادشاهی معدن دانشگاه سلطنتی علوم و تکنولوژی بریتانیا به دنبال استخدام یک استاد متخصص در زمینه تاریخ زمین بود. من ۲۴ سال سن داشتم و به دلیل فقدان یکی از والدین، وضعیت مالی نامساعدی داشتم. لذا در مصاحبه آن شرکت کردم و پذیرفته شدم. من هر روز با قطار به شهر لندن رفت و آمد می کردم. بسیاری از همکلاسی هایم در شرکت های معدنی و نفتی، به مناصبی عالی دست یافته بودند. من نیز به ارائه مشاوره به این شرکت ها می پرداختم. در همان سال، شاه ایران توسط یک آیت الله سرنگون گردید. قیمت نفت مجدداً رو به فزونی نهاد. عراق به کشور همسایه اش تجاوز نمود، چراکه فکر می کرد، آنان کشوری ضعیف هستند و می تواند منابع نفت آنان را نیز تصاحب کند. قیمت نفت به ۸۰ دلار برای هر بشکه رسید. این بحران که به مراتب بزرگ تر از اولین بحران بود، تا سال ۱۹۸۱ میلادی ادامه داشت.

● سال ۱۹۸۱:

در این سال، کشورهای نفتی در اوج قرار داشتند. صنعت نفت هرگز در طول تاریخ خویش، به چنین پولی دست نیافته بود. البته در همان سال نیز بیشترین چاه های اکتشاف نفت حفر گردیده بود. بیشترین تعداد نفت کش ها نیز ساخته شدند. این تصویری از اتفاقات آن سال بود. به علاوه، به خاطر داشته باشید که صنعت نفت هرگز تا این حد سرمایه گذاری ای برای اکتشاف و انتقال نفت به بازارها انجام نداده است. ناگهان بازار با افزایش تولید و عرضه ای بیش از تقاضای نفت روبه رو شد. قیمت ها کاهش یافت و ما به یک دوره طولانی با قیمت های پایین، گام نهادیم. این وضعیت تا سال های قرن بعد هم ادامه یافت و ما به این شرایط عادت نمودیم.

● اواسط دهه ۸۰ میلادی:

در آن سال ها من به بررسی منابع صخره ای نفتی در اقیانوس های باستانی مشغول بودم. این طرح با سرمایه گذاری شرکت های بریتیش پترولیوم، شل و دیگران در حال انجام بود. در اواسط سال های رکود بازار، من ثروتمند شده بودم. اما در آن زمان، مقاله های متعددی در نشریات معتبر علمی به چاپ رسید که تأثیرات آتی گازهای گلخانه ای به وجود آمده از سوزاندن سوخت های فسیلی در چند دهه اخیر را مورد بررسی قرار داده بود. پیش بینی نهایی در مورد مقدار افزایش دمای کره زمین، حاکی از شکل گیری یک فاجعه بود.

● سال ۱۹۸۹:

فعالیت های من در زمینه نفت متوقف شد. من قادر نبودم که با فعالیتی احمقانه، مستخدمانی را برای کار کردن در شرکت های بزرگ نفت و زغال سنگ تربیت کنم. به همین دلیل، یکی از اولین افرادی بودم که از کار کردن در شرکت های نفتی، انصراف دادم. در آن سال، من کاملاً افسرده بودم. به جمعیت صلح سبز پیوستم و برنامه زندگی خویش را به عنوان یک مدافع سختکوش محیط زیست، ترتیب دادم. من پس از مدت ها فعالیت در یکی از محافظه کارترین دانشگاه های دنیا، به یکی از رادیکال ترین گروه های زیست محیطی پیوسته بودم: یک شوک فرهنگی.

● سال ۱۹۹۰:

اولین کنفرانس بین المللی در مورد گرم شدن کره زمین و تغییرات آب و هوا با شعار «برای نجات دنیا مسابقه بدهیم» در شهر لندن برپا شد. این اجلاس با انعکاس گسترده در رسانه های دنیا نیز روبه رو گردید. همچنین تقریباً همه دولت های دنیا، یکی از وزرای خود را به «کنفرانس بررسی آب و هوای جهان» که در شهر «جنوا» برگزار گردیده بود، اعزام نمودند.

● سال ۱۹۹۲:

پس از سه سال مذاکرات مداوم، من شاهد چیزهایی بودم که به سختی می توانستم آنها را باور کنم. مثلاً مذاکره کنندگان وابسته به شرکت های نفت و گاز و حوزه هایی مرتبط که منافعی مشترک در این بخش ها داشتند، به هر اقدامی متوسل می شدند تا مذاکرات را با اخلال روبه رو نمایند. «کلوپ کربن» اسمی بود که من برای آنها انتخاب کرده بودم. آنها با پیچیده تر کردن واقعیت ها و ارائه اطلاعات تحریف شده در نظر داشتند که سازمان اوپک را با تاکتیک هایی مختلف، تضعیف نمایند.

سرانجام، در «اجلاس زمین» شهر رویدو ژانیرو، معاهده ای امضا گردید که هیچ گونه ضمانت اجرایی نداشت. در اولین دوره ریاست جمهوری بوش پدر هم، ما شاهد حرف شنوی گسترده وی از مدیران شرکت های اکسون، موبیل، تگزاسکو، بریتیش پترولیوم، شل و بقیه بودیم که این وضعیت را تحکیم بخشید.

● سال ۱۹۹۵:

دومین اجلاس جهانی بررسی آب و هوای جهانی تشکیل گردید. اخبار ناخوشایندی از سراسر دنیا به گوش می رسید. اولین تأثیرات ناگوار گسترده به وجود آمده از اقدامات مخرب انسان ها، هویدا شده بود. در اجلاس ۱۹۹۵ آب و هوای برلین، دولت ها موافقت خویش را برای انعقاد یک معاهده بین المللی در زمینه کاهش تولید گازهای گلخانه ای اعلام نمودند. همچنین در سال ۱۹۹۶ میلادی و در اجلاس جنوای ایتالیا، دولت ها توافق کردند که اهدافی متعالی و از نظر حقوقی غیرقابل خدشه، باید مورد توافق اعضای جامعه بین المللی قرار گیرد.

● سال ۱۹۹۷:

همه چشم ها به اجلاس آب و هوای کیوتو دوخته شده است. در تیزرهای تلویزیونی پخش شده در ایالات متحده، ادعا می شود که معاهده مربوط به کاهش تولید گازهای گلخانه ای، موقعیت کشور دارای اقتصاد شماره یک دنیا را تضعیف می نماید. البته عکس این ادعا صحیح است. در این سال، دیگر همه دنیا، هشدارهای ما را پذیرفته اند. چند شرکت بزرگ نفتی، حجم کمک های مالی خود به طرح های گسترش کاربرد انرژی خورشیدی را زیادتر کرده اند. من معتقدم که پذیرش تعهدات دولت ها در مورد کاهش تولید گازهای گلخانه ای به مقدار ۸% در سال های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۲ میلادی، حاصل نرمش این شرکت های نفتی بوده است.

در این سال، من «جمعیت صلح سبز» را ترک نمودم و شرکتی را در زمینه انرژی های تجدیدپذیر تأسیس کردم. من قرن بیست و یکم را قرن خورشید می دانم. دیگر تمایلی به مذاکره و رایزنی با دولت ها برای حل مسائل زیست محیطی عصر حاضر ندارم. من به دنبال ایجاد کنسرسیومی مشترک از شرکت هایی هستم که در کسب و کاری مشابه، قدم بر دارند. شاید همراهی این شرکت ها و مردم بتواند رهبران دولت ها را وادار به پذیرش حرف های ما نماید. من فن آوری سلول های فتوالکتریکی را برای تحقق ایده های خویش برگزیده ام، چرا که انرژی حاصل از این سلول ها، منبعی پایدار و پاک خواهد بود.

● سال ۱۹۹۹:

به اولین خانه مسقف با سلول های خورشیدی در انگلستان کوچ کردم. در این خانه، هیچ گونه گاز گلخانه ای مخربی تولید نمی شد. سقف این منزل، انرژی ای بیش از مقدار مصرف ما تولید می کرد. آمار کنونی نشان می دهد که یک خانواده متوسط انگلیسی، همه ساله ۶ تن گاز دی اکسید کربن تولید می کند. پژوهش های علمی نشان می دهد که برای تثبیت شرایط کنونی، باید تا ۶۰%از حجم تولید گازهای گلخانه ای را کاهش داد. البته بخشی از این کاهش را می توان با صرفه جویی و درست مصرف کردن سوخت های فسیلی، به دست آورد. به علاوه می توان با استفاده بهینه از انرژی خورشیدی، صرفه جویی زیادی نمود. در این میان، با دخالت دولت ها و انجام چند کار ساده می توان تا حد زیادی از تولید گازهای گلخانه ای در منازل که نیمی ازکل گازهای تولید شده را دربر می گیرد، جلوگیری کرد.

● سال ۲۰۰۱:

رئیس جمهور جدید منتخب ایالات متحده، جورج دبلیو بوش، عضویت دولت ایالات متحده را در پیمان کیوتو لغو می نماید. اعتراضات گسترده ای در سراسر جهان به وجود می آید. در اجلاس مراکش، کشورهای دنیا به جز دولت آمریکا، تصمیمات مهمی اتخاذ می نمایند.

● سال ۲۰۰۳:

براساس گزارش سالانه انرژی انگلستان، پیش بینی می شود که تا سال ۲۰۲۵ میلادی، باید ۶۰% از حجم گازهای گلخانه ای تولید شده در این کشور، کاسته شود. استفاده از انرژی هسته ای و انرژی های تجدیدپذیر به همراه بهبود عملکرد مصرف انرژی، راه حل های پیشنهاد شده در این گزارش است. در این سال، تونی بلر نخست وزیر انگلستان تصمیم می گیرد که در جنگ تصاحب منابع نفتی در عراق، با دولت آمریکا همراه گردد. گرم ترین تابستان اروپا که با از بین رفتن محصولات کشاورزی و مرگ صدها انسان همراه است، فرا می رسد. در میان هیاهوی اخبار جنگ، گزارش ها و اخبار مربوط به گرمای جهانی نیز در جهان مطرح می شود.

● سال ۲۰۰۴:

ما دیگر به بمب های هوشمند فرو ریخته شده از سوی پنتاگون بر سر مردم عراق، عادت کرده ایم. در این میان، شرکت شل هم بمب خبری خود را منفجر می کند. براساس گزارش آنان، منابع موجود نفتی ما کمتر از حدی است که پیش بینی می گردید. سال ها چنین تصور می شد که رشد اقتصادی دنیا را تا چند دهه بعد می توان براساس عرضه نفت ارزان کشورهای نفت خیز پایه گذاری نمود. اما با وضعیت به وجود آمده در این سال، همه این برنامه ها نقش بر آب شده اند.

جنگ عراق، آن گونه که پیش بینی می شد، پیش نمی رود. حملات متعددی به تأسیسات نفتی این کشور انجام می شود. قیمت نفت به دلایل مختلف اوج می گیرد و به ۴۰ و سپس ۴۵ دلار می رسد.

وضعیت شرکت من به خوبی پیش می رود. تونی بلر در ماه سپتامبر از شرکت ما بازدید می کند و در سخنرانی خود اعلام می کند که در اجلاس گروه هشت سال آینده، که مسؤولیت آن بر عهده وی است، مسأله گرم شدن تدریجی کره زمین، یکی از دو موضوع اصلی مورد بحث خواهد بود.

● سال ۲۰۰۵:

بررسی های من در حوزه نفت پایان یافت و من نتیجه گرفتم که در این دهه، بیشترین حجم نفت، استخراج خواهد گردید. من یک کتاب عامه فهم هم در این زمینه منتشر نمودم و ارتباط این موضوع با گرم شدن زمین را توضیح دادم. اما خبر ناگوار این است که ما نمی توانیم از این وضعیت ناگوار اقتصادی بگریزیم. خبر خوب این است که برای رهایی جامعه ازاعتیاد به منابع نفتی، اقدامات مؤثری در سراسر جهان، در حال اجرایی شدن است. در همین سال، اجلاس گروه هشت تشکیل گردید. یکی از خواسته های جهانی از عربستان سعودی این سؤال بود که مقدار دقیق منابع نفتی آنان چقدر است؟

امسال نیز بوش و بلر، نشان دادند که به حرف های پیشین خود پای بند نیستند. ماه جولای فرا می رسد و مدیر سابق شرکت «آرامکو» در مصاحبه با نیویورک تایمز، ظرفیت واقعی تولید نفت عربستان سعودی را ۵/۱۰ تا ۱۲ میلیون بشکه نفت اعلام می کند. توفان کاترینا در نیواورلئان هم در این سال خسارات زیادی بر جای می گذارد. سال ۲۰۰۶: منابع دولت کویت اعلام می کنند که ذخایر واقعی نفتی این کشور، نصف آن ارقامی است که اعلام شده است. در این سال، اقبال عمومی نسبت به انرژی خورشید و سایر انرژی های تجدیدپذیر، موجبات فروش چند میلیارد دلاری شرکت های فعال در این بخش را فراهم نموده است.

● سال ۲۰۴۶:

آیا دنیای ما قادر خواهد بود که اقتصاد خود رادر این سال با فن آوری های پایدار بازسازی نماید؟ و آیا جهان ما می تواند کاملاً از سوخت هایی کارا و تجدیدپذیر به ویژه در بخش حمل و نقل بهره گیرد؟ بله و بله. اگر بخواهیم.

ما در خواهیم یافت که پیش بینی های صورت گرفته در مورد اوج مصرف نفت حقیقت داشته است. تاریخ راهنمای ما خواهد بود. من پیش بینی می کنم که پیش از فرا رسیدن سال ۲۰۴۶ میلادی، جهان از منابع بی پایان انرژی خورشیدی و سایر انرژی های پاک بهره خواهد برد و شرکت های نفتی، جنگ های نفتی و همه مناقشات عصر هیدروکربن های قرن بیستم، فراموش خواهند شد.


ویرایش و تلخیص:آکاایران

گردآوری توسط بخش مقالات صنایع سایت آکاایران
تبلیغات