فطرعید مهربانی و بنده نوازی

فطرعید مهربانی و بنده نوازی

عید فطر یکى از دو عید بزرگ در اسلام است که درباره آن احادیث وروایات بی شماری وارد شده است.

مسلمانان روزه دار که ماه رمضان را با روزه دارى به پا داشته و از خوردن و آشامیدن و بسیارى از کارهاى مباح دیگر امتناع ورزیده اند، اکنون پس از گذشت ماه رمضان در نخستین روز ماه شوال اجر و پاداش خود را از خداوند مى‏طلبند، اجر و پاداشى که خود خداوند به آنان وعده داده است...

فطرعید مهربانی و بنده نوازی

دعاها و اعمال ماه مبارک رمضان

به علاوه با شرکت در اجتماع بزرگ نماز عید، خدای بزرگ را به خاطر توانایی دادن به آنان برای روزه و عبادت این ماه می ستایند و با هم پیروزی بر شیطان را جشن می گیرند ودر پایان از حق تقاضای بخشش و غفران می کنند.و خدا به آنان جوابی نیکو می دهد:

امیرالمؤمنین على(علیه السلام) در یکى از اعیاد فطر خطبه اى خوانده‏ اند و در آن مؤمنان را بشارت داده ‏اند:

اى بندگان خدا، کمترین چیزى که به زنان و مردان روزه ‏دار داده مى‏شود این است که فرشته‏اى در آخرین روز ماه رمضان به آنان ندا مى‏دهد و مى‏گوید:

«هان! بشارتتان باد، اى بندگان خدا که گناهان گذشته‏ تان آمرزیده شد، پس به فکر آینده خویش باشید که چگونه بقیه ایام را بگذرانید.» (1)

عارف وارسته ملکى تبریزى درباره عید فطر آورده است: «عید فطر روزى است که خداوند آن را از میان دیگر روزها بر گزیده است و ویژه هدیه بخشیدن و جایزه دادن به بندگان خویش ساخته و آنان را اجازه داده است تا در این روز نزد حضرت او گرد آیند و بر خوان کرم او بنشینند و ادب بندگى بجاى آرند، چشم امید به درگاه او دوزند و از خطاهاى خویش پوزش خواهند، نیازهاى خویش به نزد او آرند و آرزوهاى خویش از او خواهند ونیز آنان را وعده و مژده داده است که هر نیازى به او آرند، بر آوره و بیش از آنچه چشم دارند به آنان ببخشند و از مهربانى و بنده‏ نوازى، بخشایش و کارسازى در حق آنان روا دارد که گمان نیز نمى‏برند.» (2)

روز اول ماه شوال را به این سبب عید فطر خوانده ‏اند که در این روز، امر امساک و صوم از خوردن و آشامیدن برداشته شده و اجازه داده شده تا مؤمنان در روز افطار کنند و روزه خود را بشکنند . فطر و فطور به معناى خوردن و آشامیدن است و نیز گفته شده است که به معناى آغاز خوردن و آشامیدن است پس از مدتى از نخوردن و نیاشامیدن. از این رو است که پس از اتمام روز و هنگامى که مغرب شرعى در روزهاى ماه رمضان، شروع مى‏شود انسان افطار مى‏کند یعنى اجازه خوردن پس از امساک از خوردن به او داده مى‏شود.(3)

عید فطر داراى اعمال و عباداتى است که در روایات معصومین(ع) به آنها پرداخته شده و ادعیه خاصى نیز در این روز وارد شده است.

از سخنان معصومین(ع) چنین مستفاد مى‏شود که روز عید فطر، روز گرفتن مزد است. و لذا در این روز مستحب است که انسان بسیار دعا کند و به یاد خدا باشد و روز خود را به بطالت و تنبلى نگذراند و خیر دنیا و آخرت را بطلبد.(4)

و در قنوت نماز عید مى‏خوانیم:

بارالها! به حق این روزى که آن را براى مسلمانان عید و براى محمد(ص) ذخیره و شرافت و کرامت و فضیلت قرار دادى از تو مى‏خواهم که بر محمد و آل محمد درود بفرستى و مرا در هر خیرى وارد کنى که محمد و آل محمد را در آن وارد کردى و از هر سوء و بدى خارج سازى که محمد و آل محمد را خارج ساختى، درود و صلوات تو بر او و آنها، خداوندا، از تو مى‏طلبم آنچه بندگان شایسته ‏ات از تو خواستند و به تو پناه مى‏برم از آنچه بندگان خالصت‏ به تو پناه بردند.

در صحیفه سجادیه نیز دعایى از امام سجاد (ع) به مناسبت وداع ماه مبارک رمضان و استقبال عید سعید فطر وارد شده است:

«پروردگارا! بر محمد و آل محمد درود فرست و مصیبت ما را در این ماه جبران کن و روز فطر را بر ما عیدى مبارک و خجسته بگردان و آن را از بهترین روزهایى قرار ده که بر ما گذشته است که در این روز بیشتر ما را مورد عفو قرار دهى و گناهانمان را بشوئى و خداوندا بر ما ببخشایى آنچه در پنهان و آشکارا گناه گردانیم ...»(5)

اندکی ازمفهوم عید در فرهنگ اسلامى(6)

واژه عید در اصل از فعل عاد (عود) یعود اشتقاق یافته است. معانى مختلفى براى آن ذکر کرده‏ اند، از جمله: «خوى گرفته‏»، «هر چه باز آید از اندوه و بیمارى و غم و اندیشه و مانند آن‏»، «روز فراهم آمدن قوم‏»، «هر روز که در آن، انجمن یا تذکار فضیلت مند یا حادثه بزرگى باشد».

ابن منظور در لسان العرب گفته است که برخى بر آن هستند که اصل واژه عید از «عادة‏» است، زیرا آنان (قوم)، بر جمع آمدن در آن روز، عادت کرده ‏اند.


به گفته ازهرى: عید در نزد عرب، زمانى است که در آن شادى‏ها و یا اندوه‏ها، باز مى‏گردد و تکرار مى‏شود. ابن اعرابى آن را منحصر به شادى‏ها دانسته است.

واژه عید تنها یک بار در قرآن به کار رفته است:

اللهم انزل علینا مائدة من السماء تکنون لنا عیدا لاولنا و آخرنا و آیة منک (سورة مائده / آیه 114) در تفسیر نمونه ذیل این آیه گفته شده است: «عید در لغت از ماده عود به معنى بازگشت است، و لذا به روزهایى که مشکلات از قوم و جمعیتى بر طرف مى‏شود و بازگشت‏به پیروزیها و راحتى‏هاى نخستین مى‏کند عید گفته مى‏شود.

در اعیاد اسلامى به مناسبت اینکه در پرتو اطاعت‏یک ماه مبارک رمضان و یا انجام فریضه بزرگ حج، صفا و پاکى فطرى نخستین به روح و جان باز مى‏گردد، و آلودگى‏ها که بر خلاف فطرت است، از میان مى‏رود، عید گفته شده است

ید بتوان گفت از آنجا که روز نزول مائده روز بازگشت‏به پیروزى و پاکى و ایمان به خدا بوده است‏ حضرت مسیح (ع) آن را عید نامیده، و همانطور که در روایات وارد شده نزول مائده در روز یکشنبه بود.

شاید یکى از علل احترام روز یکشنبه در نظر مسیحیان نیز همین بوده است، و اگر در روایتى که از على(ع) نقل شده مى‏خوانیم «و کل یوم لا یعصى الله فیه فهو یوم عید» هر روز که در آن معصیت ‏خدا نشود روز عید است‏» نیز اشاره به همین موضوع است، زیرا روز ترک گناه، روز پیروزى و پاکى و بازگشت‏به فطرت نخستین است.» (7)

روایات معصومین (ع) نیز بارها به این موضوع اشاره شده است، همچنانکه گذشت امیر المومنین على(ع) هر روزى که در آن معصیت و گناه نشود، روز عید خوانده است.


عید فطر:


یکی از شب های مبارک سال است که احیاء و عبادت در آن مستحب است و کمتر از شب قدر نیست.(8)

در روایت است که علی (ع) در سه شب نمی خوابید:

شب نیمه شعبان، شب بیست و سوم ماه رمضان و شب عید فطر(9)

در این شب بر کسى که موقع غروب شب عید فطر بالغ و عاقل و هوشیار است و فقیر و بنده کس دیگر نیست، واجب است براى خودش و کسانى که نان خور او هستند فطریه دهد

این فطریه برای هر نفر یک صاع ( تقریبا سه کیلو ) گندم یا جو یا خرما یا کشمش یا برنج‏یا ذرت و مانند اینها است و اگر پول یکى از اینها را هم بدهد،کافى است. بدیهی است که باید روایات تفصیلی را در کتب توضیح المسائل جستجو کرد.

شیوه های بروز شادی در عید فطر:

شیوه های این شادی و سرور متاثر از فلسفه این شادی است . اگر این خوشحالی و سرور برای ادای تکلیف است شیوه های آن نیز باید این گونه باشد اما چند شیوه پیشنهادی و البته معتبر:

الف: شاد کردن:

در این روز شاد کردن دلهای دیگران کاری نیکو و پسندیده است . برای تایید این حرف باید گفت که امامان

ماه برده های خود را در

این روز آزاد می کردند(10)

تا شادی را در قلب آنان وارد کنند این مصداقی نیکو برای عمل به شاد کردن دل دیگران است

ب: تکبیر :

رسول حق می فرمود : دو عید فطر و قربان را با تهلیل ( لا اله الا الله ) تکبیر ( الله اکبر ) و تحمید ( الحمدلله ) و تقدیس (سبحان الله) زینت دهید .(11)

ج: نظافت کردن :

امر به این کار نیکو در روایات معصومین در روز عید فطر دیده می شود . مثلا امامک صادق می فرمود : کسی که روز عید نمی تواند در جماعت شرکت کند پس غسل کند و خود را به آنچه یافت خوشبو کند...(12)

د: کمک به بینوایان :

رفتار پیامبر گرامی در این روز از جمع آور کمک برای مستمندان علاوه بر افطار حکایت دارد.(13)

ه: زیارت:

در این روز زیارت امام حسین (ع) سفارش شده است . (14)

امید آنکه با بهره گیری صحیح از این روز و شادی های متناسب، رحمت حق را پس از ماه حق جلب نماییم و درهای بهشت رضوان را به روی خود باز. آمین

ویرایش وتلخیص:آکاایران

تبلیغات