رجعت از دیدگاه عقل (قسمت سوم) - آکا

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد رجعت از دیدگاه عقل (قسمت سوم) ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر لینک +رجعت +از +دیدگاه +عقل را کلیک نمایید و یا در دسته از سایت دین و زندگی آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

در این بخش از سایت آکاایران مطالبی درمورد رجعت را برای شما آماده کرده ایم ، امیدواریم که مورد توجه شما قرار گیرد. 

به نقل از آکاایران: رجعت مسأله ای همسان و همگون با قیامت است. معاد، بازگشت روح به بدن آدمی است. در مورد رجعت نیز روح به بدن آدمی باز می گردد، البته با یک تفاوت و آن این است که رجعت محدودتر از قیامت می باشد.

رجعت چیست؟

قیامت همگانی است، اما رجعت به گروه خاصی از افراد اختصاص دارد. بنابراین این مسئله امری بدیهی است که آن هایی که به قیامت اعتقاد دارند، باید رجعت را نیز بپذیرند. مسلمانان چون قیامت را باور دارند، رجعت را نیز باید قبول کنند؛ زیرا اگر آن ها رجعت را نپذیرند و رجعت را محال بدانند، قیامت را نیز محال می دانند؛ زیرا امر محال در هیچ حالتی امکان وقوع آن وجود ندارد. هیچ عقلی نیز قدرت خداوند را بر این بر این امر انکار نکرده و نمی تواند انکار کند؛ چون رجعت امر محالی نیست و چنین واقعیتی از حیطه قدرت لایزال الهی خارج نیست.

انسان تنها از چند عنصر مادی مانند پا و دست و سر و ... تشکیل نشده است؛ بلکه حقیقت وجود او از جوهری مجرد به نام «روح» تشکیل شده است که حیات وی نیز به همین روح بستگی دارد. اگر روح از بدن جدا شود، جسم نیز از کار می افتد و این روح است که پس از مرگ زنده می ماند و در روز رستاخیز به بدن باز می گردد. وجود روح مجرد و زنده بودن آن، امری است که همه فلاسفه الهی و پیروان شرایع آسمانی آن را پذیرفته و از نظر دلایل عقلی و دریافت های فطری قابل قبول است. قرآن نیز به صراحت در این زمینه سخن گفته است. برای اثبات روح دلایل زیادی می توان ارائه کرد؛ برای مثال هر فردی از افراد انسان افعالی را که انجام می دهد به خویش نسبت می دهد مثلاً می گوید: گفتم، شنیدم، خندیدم و ... که در زبان فارسی از آن به «من» تعبیر شده است.

آکاایران: آیا این من فقط به اعضا و جوارح و آثار مادی بدن و واکنش های فیزیکی و شیمیائی مغز و اعصاب علق دارد یا نه بر چیز دیگری غیر از این موارد نیز اطلاق می شود؟ آیا روح و روان غیر از بدن انسانی و انعکاس ماده و خواص آن چیز نیست؟ آیا با بطلان این خواص و از بین رفتن آن، روح و روان انسان نیز باطل شده و حقیقتی از انسان جز یک مشت استخوان و رگ باقی نمی ماند؟ و ... .

آنان که چنین اعتقادی دارند، از اصول «ماتریالیسم» پیروی  می کنند. در این مکتب انسان به نوعی ابزار و ماشین تبدیل شده است که از اجزای مختلف تشکیل یافته و نیروی تفکر و درک را در او پدید آورده اند و با از بین رفتن اجزا، آثار تفکر و حیات به کلی نابود می شود.

قیامت همگانی است، اما رجعت به گروه خاصی از افراد اختصاص دارد. بنابراین این مسئله امری بدیهی است که آن هایی که به قیامت اعتقاد دارند، باید رجعت را نیز بپذیرند. مسلمانان چون قیامت را باور دارند، رجعت را نیز باید قبول کنند؛ زیرا اگر آن ها رجعت را نپذیرند و رجعت را محال بدانند، قیامت را نیز محال می دانند؛ زیرا امر محال در هیچ حالتی امکان وقوع آن وجود ندارد

در برابر این نظر، نظر دیگری وجود دارد که فلاسفه بزرگ جهان، به ویژه حکمای اسلامی با دلائل روشن آن را ثابت کرده اند و به اصالت وجود جوهری مستقل و اصیل که واقعیت انسان به آن بستگی دارد و از ماده و آثار ماده مجرد و پیراسته است، معتقد گردیده اند و بر وجود این جوهر که مبدأ حرکت و احساس در حیوان و تدبر و اندیشه در انسان است. با دلایل فلسفی استدلال نموده اند.

در میان آن همه دلایل، دلیل روشنی دارند که جنبه همگانی دارد. این دلیل می گوید: « هر انسانی ناخودآگاه اعضای بدن و حتی خود بدن را به واقعیت دیگری به نام «من» نسبت می دهد و می گوید: دست من، پای من، قلب من و ... . چنین انتسابی در حالت ناخودآگاه حاکی از آن است که هر فردی خود را به واقعیت دیگری به نام «من» وابسته می داند که در پشت پرده شخصیت ظاهری و مادی او قرار گرفته است و همه کارها، اعضا و حتی بدن را به آن نسبت می دهد».1

هنگامی که خداوند چگونگی آفرینش انسان را بازگو می کند، از دمیدن روح در وی یاد کرده و به لحاظ اهمیت و ارج و عظمت این پدیده غیر مادی، آن را به خود نسبت می دهد و می فرماید: « الَّذِی أَحْسَنَ کُلَّ شَیْءٍ خَلَقَهُ وَ بَدَأَ خَلْقَ الْإِنسَانِ مِن طِینٍ »؛ «او همان کسی است که هر چه را آفرید، نیکو آفرید؛ و آفرینش انسان را از گِل آغاز کرد»2 و  می فرماید: «ثُمَّ سَوَّاهُ وَنَفَخَ فِیهِ مِن رُّوحِهِ وَجَعَلَ لَکُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ قَلِیلًا مَّا تَشْکُرُونَ»؛ «سپس (اندام) او را موزون ساخت و از روح خویش در وی دمید؛ و برای شما گوش و چشم ها و دل ها قرار داد؛ امّا کمتر شکر نعمت های او را به جا می آورید».3

وجود روح مجرد از نظر همه مسلمانان، قطعی و انکارناپذیر است و نیازی به ذکر دلیل و برهان ندارد. بنابراین بر هیچ کس پوشیده نیست که آدمی با فرا رسیدن پیک اجل از میان نمی رود؛ بلکه تنها ارتباط بدن وی با روح قطع می شود و حیات مادی از جسم او رخت بر می بندد. روح هرگز نمی میرد و از بین نمی رود و مرگ جز گسسته شدن پیوند روح از بدن چیز دیگری نیست. این گسستگی تا روز در رستاخیز ادامه دارد و در آن هنگام که خدای قادر قاهر همه آفریدگان را زنده می کند، بار دیگر این روح به بدن بازمی گردد و جسم در خاک خفته، حیات دوباره ای می یابد.

با توجه با اینکه بین رجعت و معاد شباهت کامل وجود دارد و هر دو عبارتند از: بازگشت انسان به حیات مجدد و یا پیوند مجدد روح با بدن؛ بنابراین امکان رجعت ثابت می گردد؛ زیرا وقوع معاد امری مسلم و پذیرفته شده است.4

هنگامی که خداوند چگونگی آفرینش انسان را بازگو می کند، از دمیدن روح در وی یاد کرده و به لحاظ اهمیت و ارج و عظمت این پدیده غیر مادی، آن را به خود نسبت می دهد و می فرماید: «او همان کسی است که هر چه را آفرید، نیکو آفرید؛ و آفرینش انسان را از گِل آغاز کرد»

نتیجه:

عقل امکان رجعت را می پذیرد و نحوه استدلال بر وقوع رجعت چنین است:

مقدمه اول: معاد و رجعت هر دو به معنای بازگشت دوباره روح به بدن بوده و از این جهت شبیه همند هر چند معاد بازگشتی همگانی است ولی رجعت چنین نیست.

مقدمه دوم: بر مبنای قاعده فلسفی"حکم الامثال فیما یجوز و مالا یجوز"(همانندها در موارد جایز و غیر مجاز، حکمی واحد دارند).

نتیجه: چون وقوع معاد ممکن است و در جای دیگری به دلایل عقلی و نقلی پذیرفته شده است لاجرم، وقوع مثل آن(رجعت)نیز ممکن است.

ادامه دارد...

 

 پی نوشت ها:

1.سبحانی، جعفر، اصالت روح از نظر قرآن، ص 24 و 25.

2.سجده: 7.

3. سجده: 9.

4.ر.ک؛ طارمی، حسن، رجعت از دیدگاه عقل، قرآن، حدیث.

 گردآوری: بخش دین واندیشه اکاایران

رجعت از دیدگاه عقل (قسمت سوم) گردآوری توسط بخش اعتقادات شیعه سایت آکاایران
تبلیغات