اقسام توحید

اقسام توحید - آکا

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد اقسام توحید ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر لینک +اقسام +توحید را کلیک نمایید و یا در دسته از سایت دین و زندگی آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

در این بخش از سایت آکاایران مطالبی درمورد اقسام توحید را برای شما آماده کرده ایم ، امیدواریم که مورد توجه شما قرار گیرد. 

به نقل از اکاایران: انـسـان یـکـى از مـخـلوقـات خـداونـد اسـت که خـود، فـاعـلِ افـعـال خـویـش است و درسـرنـوشـت خویش مـۆ ثـر اسـت، ولى بـه هـیـچ وجـه از قدرت و اراده خداوند مـسـتقل نیست بلکه خداوند به او اراده و قدرت بخشیده است تا افعالش را با اراده و قدرت انجام دهد، به همین دلیل، کارهاى ارادى انسان را نیز هم مى توان به خداوند نسبت داد و هم به خود او . دانشمندان مسلمان در بحث هاى خود درباره توحید، دسته بندى زیر را مورد توجه قرار داده اند : 1 ـ توحیدیـد در ذات ؛ 2 ـ توحیدیـد در صـفـات ؛ 3 ـ توحیدیـد در افعال ؛ 4 ـ توحید در عبادت .

 

 اقسام توحید

توحید در ذات

خداوند، وجودى یکتاست که همتا و همانند ندارد و به عبارت دیگر، پس از اثبات وجود خداوند و صـفـات کـمالى او، مانند قدرت ، علم ، حیات و... دیگر نمى توانیم براى ذات پاکش ، دوگانگى قائل شویم. محال است دو خدای مثل هم موجود باشند که داراى صفاتى مثل نامحدود بودن ، قادر بـودن ، عـالم بـودن و... بـاشـنـد؛ زیـرا مـعناى دوگانگى ، محدودیت است ؛ یعنى هر یک از آن ها داراى چیزهایى خواهد بود که دیگرى ندارد. لازمه این نیز نداشتن برخى کمالات و همچنین محدود شدن است و این با ذات الهى سازگار نیست .

در قرآن آمده است : ((لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَىْءٌ)) چیزى مانند او نیست . (شورى (42)، آیه 11)

((وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً اَحَدٌ)) براى خدا هیچ مانندى نیست . (توحید (112)، آیه 4)

پـس، توحیدیـد در ذات، یـعـنـى خـداونـد هـیـچ گـونـه شـریـک، هـمـتـا و مـثـل و مانندى ندارد. و نیز از هر نظر بسیط است و ترکیب در ذاتش راه ندارد.

توحید صفاتى یعنى درک و شناختن یگانگى ذات خداوند با صـفـات کـمـالى اش ، یـا یـگـانه دانستن ذات حضرت حق با صفاتش ، و این یکى از مراتب والاى توحید است

توحید در صفات

صـفـات خـداونـد، عین ذات اوست ، نه اضافه بر ذاتش. این که مى گوییم خدا عالم است به این معنا نـیـسـت کـه عـلم خـداونـد مـانـنـد عـلم انسان از ذات او جداست در نتیجه ، خـداونـد مـتـعـال ، ذاتـاً، داراى هـیـچ یـک از صـفـات کـمالى نیست و براى آگاهى یافتن از اشیا و آفـریـدنـشـان نـیـازمند به صفات خارج از ذات خود است . لازمه چنین معنایى این است که خداوند، نـاقـص و نـیازمند باشد؛ زیرا آفریدن به قدرت و علم نیاز دارد و چون صفات خداوند جداى از ذات اسـت ، پـس نـیازمند به آن صفات است و گفتیم که نیاز از ساحت مقدس خداوند به دور است . پس ، نادرستى چنین معنایى آشکار است .

بـه اختصار مى توان گفت : توحید صفاتى یعنى درک و شناختن یگانگى ذات خداوند با صـفـات کـمـالى اش ، یـا یـگـانه دانستن ذات حضرت حق با صفاتش ، و این یکى از مراتب والاى توحید است .

 

توحید در افعال

خـداونـد در کـارهـا بـه کـمـک و یـاور نـیـازمـنـد نـیـسـت و در انـجـام آن مـسـتقل و یگانه است . اگر خداوند کارى را به وسیله اسباب انجام مى دهد، آن اسباب را نیز خود آفـریـده و به آنـهـا سـبـبـیـّت بـخـشـیـده اسـت ، نـه ایـن کـه بـه اسـبـابـى مـستقل از ذات و مخلوقات خود نیازمند باشد. موجودات در وجود و آثار وجود، هیچ استقلالى از خود نـدارنـد و چـنـان کـه خـداوند در ذاتش شریک ندارد، در افعالش نیز شریک ندارد. به همین دلیل، در قرآن کریم گاهى افعال موجودات به خدا استناد داده شده است ؛ مانند آن جا که مى فرماید:

((وَ اَرْسَلْنَا الرِّیاحَ لَواقِحَ فَاَنْزَلْنا مِنَ السَّمآءِ ماءًا...)) و بادها را باردار کننده فرستادیم . پس ، از آسمان آبى فرو فرستادیم ... .( حجر (15)، آیه 22)

آکاایران: انـسـان نـیـز یـکـى از مـخـلوقـات خـداونـد اسـت و گـرچـه او، خـود، فـاعـلِ افـعـال خـویـش و درسـرنـوشـت خـود مـۆ ثـر اسـت ، ولى بـه هـیـچ وجـه از قدرت و اراده خداوند مـسـتقل نیست و خداوند به او اراده و قدرت بخشیده است تا افعالش را با اراده و قدرت انجام دهد. به همین دلیل، کارهاى ارادى انسان را نیز هم مى توان به خداوند نسبت داد و هم به خود او؛ چنان که قرآن کریم خطاب به پیامبر (صلی الله علیه و آله) مى فرماید:

((وَ ما رَمَیْتَ اِذْ رَمَیْتَ وَ لکِنَّ اللّهَ رَمى )) تو نبودى که تیر انداختى آن زمان که تیر انداختى ، بلکه خدا بود که تیر انداخت . (انفال (8)، آیه 17)

 

توحید در عبادت

وقتی روشن شد که در کار این جهان ، چه در آفرینش و چه در تدبیر آن ، هیچ کس و هیچ چیز جز خـداونـد نـقـشـى مـسـتـقـل نـدارد و او در خـلق و تـدبـیـر شـریـکـى نـدارد و هـمـه عوامل مۆ ثر در جهان ، مانند خورشید و ماه و ستارگان و ابر و باد و باران و رعد و برق ، آب و خـاک ، تحت فـرمـان اویـنـد، دیـگـر عاقلانه نیست که انسان کس یا چیزى دیگر را بپرستد.

خـضـوع و پرستش خردمندانه در برابر کسى است که عظمت ، قدرت و آفرینش از آن اوسـت و جـز خـداونـد کـسـى و چیزى این گونه نیست . قرآن بیش از هر چیزى بر یکتاپرستى و توحید در عبادت پافشاری می کند و آن را نتیجه منطقى توحید مى شمارد:

اى مـردم ! خـدایـتـان را بـپـرسـتـیـد کـه شـمـا و پـیـشینیانتان را آفریده است . باشد که به راه تقوادرآیید؛ هم او که زمین را زیر پایتان گسترده و آسمان را بر فرازتان ساخته و از آسمان ، آب فـرسـتـاده و بـه وسـیـله آن مـیـوه هـایى بیرون آورده تا روزى شما باشد، دیگر براى خدا همطرازانى قرار ندهید در حالى که آگاهید. (بقره (2)، آیات 21 ـ 22)

توحیدیـد در ذات، یـعـنـى خـداونـد هـیـچ گـونـه شـریـک، هـمـتـا و مـثـل و مانندى ندارد. و نیز از هر نظر بسیط است و ترکیب در ذاتش راه ندارد

پرستش و نیایش اگر به قصد برآوردن نیاز باشد، مخصوص خداست ؛ چون تنها اوست که مى تواند نیازها را برآورده کند:

((قُلْ اَنَدْعُوا مِنْ دُونِ اللّهِ ما لا یَنْفَعُنا وَ لا یَضُرُّنا...)) بگو: آیا به جاى خدا چیزى را نیایش کنیم که براى ما نه سودى دارد و نه زیانى ؟! (انعام (6)، آیه 71)

اگـر پـرسـتـش ، عـبـارت از شـیـفـتـگـى و شـیـدایـى مـوجـودى نـاقـص در بـرابـر جـلال و کـمـال وجـمـال وجودى کامل باشد، باز هم مخصوص خداست ؛ چون تنها اوست که شایسته چنین شیفتگى و شیدایى است .

((وَ مـِنَ النـّاسِ مـَنْ یـَتَّخـِذُ مـِنْ دُونِ اللّهِ اَنـْدادًا یـُحـِبُّونـَهـُمْ کـَحـُبِّ اللّهِ وَالَّذیـنَ آمـَنـُوا اَشَدُّ حُبًّا لِلّهِ...)) گـروهـى از مـردم ، مـوجـوداتـى دیـگـر را همطراز خدا مى شمرند و به آنها چون خدا،دوستى مى ورزند، ولى مردم با ایمان خدا را بسى بیشتر دوست مى دارند... .( بقره (2)، آیه 165)

بنابراین ، ستایش و پرستش و نیایش ، تنها از آن خداست:

((اَلْحـَمـْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعـالَمـیـنََ اَلرَّحـْمـنِ الرَّحـیـمَِ مـالِکِ یـَوْمِ الدّیـنَِ اِیـّاکَ نـَعـْبـُدُ وَ اِیـّاکـَ نَسْتَعینُ)) سـتـایـش مـخـصـوص خـداونـدى اسـت کـه پـروردگـار جـهـانـیـان اسـت ؛ خـداونـدى کـه بخشنده و بـخشایشگراست ؛ [و] مالک روز جزاست . [پروردگارا!] تنها تو را مى پرستیم ؛ و تنها از تو یارى مى جوییم . (حمد (1)، آیات 1 ـ 5)

 

خلاصه سخن

توحید اقسامی دارد که از شناخت آن می فهمیم  همه چیز در عالم به اراده و مشیت حضرتش اداره می شود و در نتیجه ستایش و پرستش و نیایش، تنها از آن خداست .

 

منابع:

مرکز تعلیمات اسلامی واشنگتن (یکصد درس از زندگانی امام علی علیه السلام ـ پژوهشکده تحقیقات اسلامی)

گردآوری: بخش دین واندیشه آکاایران


شما احتمالا با جستجوی کلمات زیر وارد مقاله اقسام توحید شده اید چنانچه مطلب مرتبط با جستجوی شما نبوده همان کلمه را در جستجوی سایت وارد کنید

اقسام توحید گردآوری توسط بخش اعتقادات شیعه سایت آکاایران

اخبار اکاایران

اخرین مطالب آکاایران

تبلیغات