قافیه‏های قرآنی، ردیف‏های آسمانی - آکا

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد قافیه‏های قرآنی، ردیف‏های آسمانی ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر لینک +قافیه +های +قرآنی را کلیک نمایید و یا در دسته از سایت دین و زندگی آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

در این بخش از سایت آکاایران مطالبی درمورد قافیه های قرآنی را برای شما آماده کرده ایم ، امیدواریم که مورد توجه شما قرار گیرد.

هنوز هم می‏توان رد پای مفاهیم قرآنی را در اشعار شاعران معاصر پیدا کرد

به نقل از آکاایران: «رد پای مفاهیم قرآنی در اشعار شاعران کهن پارسی‏زبان را با کمی جست وجو در دیوان‏های ایشان به وضوح می‏بینی.» این را گروهی می‏گویند که معتقدند در سال‏های اخیر تاثیرگذاری آموزه‏های قرآنی در ادبیات‏‏مان کمرنگ شده است. آنها ارتباط میان شاعران امروزی با مفاهیم کلام الهی را مانند تارهای بسیار نازکی می‏دانند که در حال گسستن است. البته در این میان، گروهی هم زیاد با این نظریه موافق نیستند و اعتقاد دارند که حالا این تاثیر‏گذاری به شکل غیرمستقیم در آثار شاعران معاصر دیده می‏شود. براساس نظریه گروه دوم، پل میان ادیبان ایرانی و گسترده مفاهیم عظیم قرآنی هنوز تخریب نشده است و فقط باید با دقت نظر بیشتری به اشعار آنها نگاه شود. همراه تعدادی از شاعران امروزی به کاوش تاثیر قرآن در شعر فارسی پرداختیم.

قافیه های قرآنی,قافیه های قرآن,قافیه ها در قرآن

قافیه قرآنی

تاثیرپذیری شعر معاصر از آموزه‏های قرآنی از دو منظر مورد توجه قرار می‏گیرد؛ یکی از جهت تاثیرپذیری صوری و ظاهری و دیگری باطنی و محتوایی با مطالعه آثار شاعران کهن، با توجه به اینکه بیشتر این شاعران تربیت یافته مکتب اسلامند و با آموزه‏های دینی آشنایی دارند، ردپای آیات و احادیث را در اشعار آنها مشاهده می‏کنیم؛ به این معنا که بسیاری از شاعران به شکل مستقیم از خود آیات قرآن و گاهی ضرب‏المثل‏های قرآنی در اشعارشان استفاده کرده‏اند که این نوع را باید در بخش «تاثیر‏پذیری صوری» بررسی کرد.

کارشناسان ادبی یکی از علت‏های کمرنگ شدن حضور مفاهیم قرآنی در دنیای شعر و شاعری را تبلیغات گسترده دشمنان دین اسلام می‏دانند که مسلماً تاثیراتش در جامعه ادبی غیرقابل انکار است.

رضا اسماعیلی، شاعری که کتاب‏های شعر «جنجره سرخ عشق، «آیینه و سنگ»، «بانوی آیینه و آب» و «آسمانی‏ها» از او منتشر شده است در این باره می‏گوید: «با بررسی و بازشکافی اشعار جدید متوجه بعضی اشارات غیرمستقیم در اشعار می‏شویم و روح قرآنی را در آنها نظاره‏گریم. البته این دسته از اشعار که به تامل بیشتری نیاز دارند، غیرمستقیم از آموزه‏های قرآنی بهره می‏گیرند.»

اسماعیلی معتقد است که معمولا برای این دسته از شاعران، تعالیم قرآنی چنان درونی شده که ناخودآگاه در سرودن تحت تاثیر این تعالیم هستند و البته باید توجه داشت که این نوع بیان، هنرمندانه‏تر، شاعرانه‏تر و تاثیرگذار‏تر از بیان مستقیم است.

همچنین در دسته‏بندی دیگری، شعر معاصر را می‏توان به دو شاخه آئینی و آزاد تقسیم کرد؛ با این نگاه، شعر آزاد را از دایره توجه و الهام از آموزه‏های قرآنی جدا کرده‏ایم چرا که شاعر در این‏گونه شعری، به مسائلی عام که شاید هیچ تناسبی با دین نداشته باشد توجه دارد. اما در حوزه شعر آئینی چون شعر توحیدی، نبوی، علوی، فاطمی، انتظار سروده‏ها و ... در این دو دهه اخیر شاعران بسیاری فعالیت داشته‏اند. از آنجایی که ریشه تمام اشعار فوق در مفاهیم اسلامی است، می‏توان آنها را اشعار قرآنی تلقی کرد.

از سویی یک سنت حسنه یعنی سرودن «توحیدیه‏ها» در میان شاعران دهه‏های پیشین رواج داشت که متاسفانه امروزه به دلایل مختلف کمرنگ شده است شاعران بزرگ بسیاری برای متبرک کردن دیوان خود، اشعاری را در وصف حضرت حق می‏سرودند؛ «ای نام تو بهترین سرآغاز/ بی‏نام تو نامه کی کنم باز»..

اسماعیلی در باره علت کم رنگ شدن «توحیدیه‏ها» در شعر معاصر می‏گوید: «یکی از دغدغه‏های شاعرانی آئینی امروز، سرودن در وصف اهل بیت‏(ع) است و به نظر می‏رسد به همین دلیل توحیدیه‏های کمتری داریم، در حالی که باید توجه داشت برای رسیدن به سرچشمه‏ اصلی در حوزه شعر آئینی، مهم‏ترین و اصلی‏ترین راه، سرودن همین توحیدیه‏هاست».

شاعر کتاب شعر حنجره‏سرخ عشق، جشنواره‏ای شدن شعر آئینی را یکی از آسیب‏های این حوزه‏ ادبی می‏داند: «شاعران پیشکسوت معمولا درگیر چنین مشکلاتی نمی‏شوند اما شاعران جوان و البته جویای نام، به نیت شرکت در جشنواره‏ها، اشعاری را می‏سرایند که فاقد هم گونه جوشش احساسی است در واقع با وجود جشنواره‏ها هر روز شاهد تولید اشعاری کم عمق و البته تاریخ مصرف‏دار هستیم».

- آسیب‏پذیری جامعه ادبی

کارشناسان ادبی یکی از علت‏های کمرنگ شدن حضور مفاهیم قرآنی در دنیای شعر و شاعری را تبلیغات گسترده دشمنان دین اسلام می‏دانند که مسلماً تاثیراتش در جامعه ادبی غیرقابل انکار است.

حمید سبزواری، شاعر شناخته شده با کتاب‏های شعر «سرود درد» ، «سرود سپیده»، «کاروان سپیده» و «یاد یاران» با اشاره به این آسیب‏پذیری جامعه ادبی می‏گوید: «با وجود رسانه‏های مختلفی که در سراسر دنیا علیه‏السلام فعالیت می‏کنند، کمتر شدن اشعار در برگیرنده مفاهیم قرآنی زیاد دور از ذهن نیست. البته بعضی جوانان با استعداد در عرصه ادبیات هستند که راه خود را یافته‏اند و بی‏توجه به این تبلیغات ضداسلامی، به تفکر قرآنی‏شان پایبندند به هر حال از آنجایی که شاعران، تربیت اسلامی یافته‏اند و در مملکتی اسلامی به بالندگی رسیده‏اند، بیم دوری‏شان از آموزه‏های قرآنی وجود ندارد».

البته سبزواری معتقد است که ارزش‏های معنوی جامعه باید باهوشیاری و تلاش مسوولان فرهنگی تقویت شود تا تبلیغات منفی و نیرنگ‏های دشمنان کارساز نباشد. او همچنین به تاثیر وجود مفاهیم قرآنی در آثار بیان ادبیان اشاره می‏کند؛ «توجه به آموزه‏های قرآنی به ویژه ادبیات، سبب می‏شود که مردم با دیدن روشن‏تری به مسائل آرمانی اسلام توجه کنند و موجی بی‏نظیر را در جهان به راه بیندازند. بهتر است فراموش نکنیم که قرآن کتاب آسمانی ماست و باید در هر زمینه‏ای، حتی ادبیات به آن توجه کرد».

در طول تاریخ شعر فارسی، این نوع نگاه شفاف به مضامین قرآنی سابقه ندارد نگاه شاعران به آموزه‏های قرآنی و مبانی فکری این کتاب آسمانی چه در ابعاد سیاسی مثل به وجود آوردن امت واحده اسلامی و چه در ابعاد اخلاقی مثل احسان و چه در ابعاد دیگر، چشم‏گیرتر شده است.

- تولد شعر از دامن اسلام

گروهی از فعالان عرصه ادبیات، ظهور جدی شعرفارسی راهمزمان با گسترش اسلام در ایران می‏دانند مصطفی محدثی خراسانی، عضو شورای عالی شعر صدا و سیما را باید جزو همین گروه دانست. او معتقد است؛«آنچه ما امروز به عنوان شعر فارسی می‏شناسیم از دامان اسلام متولد شده و اقبالی که همواره با آن همراه بوده، به دلیل نزدیکی با اسلام و آموزه‏های قرآنی است. سروده شدن اولین اشعار فارسی همزمان با سال‏هایی است که اسلام در ایران گسترش یافت و آموزه‏های قرآن نهادینه و درونی شد. در نتیجه از بطن این اتفاق، شعر فارسی بالید و به کمال رسید».

وی ادامه می‏دهد: «با این پیش فرض هر شعر ارجمند و ماندگاری چه در گذشته و چه در زمان معاصر خلق شده باشد، مسقتیم یا غیرمستقیم تحت تاثیر آموزه‏های قرآنی بوده است. اتفاقا هر کجا در ادبیات فارسی با شعر ارزشمندی مواجه می‏شویم، می‏توانیم پیوند و خویشاوندی را میان ادبیات و آموزه‏های قرآن به راحتی ببینیم».

شاعر کتاب‏های شعر «شاعران پروازی»، «هزار مرتبه خورشید»، «طنین کوه» و «سلوک باران» اعتقاد دارد که شعر فارسی جدای از آموزه‏های اسلام و قرآن شعر هویت ندارد و در آمیختگی شعر با آموزه‏های قرآن است که به این شعر هویت می‏بخشد.

به گفته این شاعر معاصر، پس از انقلاب به دلیل بازگشت به پیشینه‏ها و سنت‏های اسلام و قرآن، شعر انقلاب خانه‏‏تکانی کرد و ماحصل آن شعری مبتنی بر آموزه‏های اسلامی شد. خراسانی با بیان اینکه در ادبیات کلاسیک بسیاری از تاثیرپذیری‏ها از قرآن، هنری و ماندگار نیست، می‏گوید: «بعضی از شعرا به شکل مستقیم از قرآن سخن گفته‏اند و در واقع آموزه‏های قرآنی را در اشعار خود قرار داده‏‏اند اما از طرفی بزرگانی چون مولانا، سعدی و... هنرمندانه از این آموزه‏ها استفاده کرده‏اند و به سمت بیان مستقیم نرفته‏اند و به همین دلیل تاثیر و کارکرد قرآنی خود را در طول تاریخ ادبیات فارسی بر جای گذشته‏اند».

- ارتباط غیرمستقیم با کلام الهی

با جست‏وجو در اشعار شاعران امروزی به راحتی می‏توان فهمید که برداشت‏های مستقیم از قرآن در ادبیات معاصر بسیار کمتر شده است زیرا شاعران دریافته‏اند ذهن مخاطب امروزی نمی‏پذیرید که شاعر، برداشت‏های مستقیم و شعارگونه از قرآن را در شعرش بیاورد. این‏گونه تاثیر‏پذیری در شعر معاصر به‏طور کلی کم شده است اما بی‏انصافی است اگر بگوییم تاثیرپذیری هنرمندانه شاعران امروزی از قرآن کمرنگ شده است. بزرگ‏ترین شاعران معاصر ما حتی افرادی چون اخوان ثالث، سهراب سپهری و ... همچنین شاعران انقلاب مثل قیصر امین‏پور، علی معلم، شفیعی کد کنی و ... مستقیم و غیرمستقیم از آموزه‏های قرآن تاثیر گرفته‏اند.

محدثی خراسانی به هیچ‏وجه کمرنگ شدن آموزه‏ها و مفاهیم قرآنی را در آثار ادیبان معاصر نمی‏پذیرد و معتقد است؛ «در گستره ادبیات معاصر با وجود افزایش تبلیغات منفی، شاهد افزایش ارتباط شاعران با آموزه‏های قرآنی هستیم. البته قابل توجه اینجاست که این ارتباط کمی هنری‏تر و غیرمستقیم‏تر شده است».

- تاثیر انقلاب بر اشعار شاعران

بی‏شک یکی از تاثیرها و پیامدهای شعر انقلاب این بود که پیوند شاعران معاصر با اسلام، انقلاب و فرهنگ سنتی ایران ترمیم شد و شعر فارسی رجعت خجسته‏ای به اصل خود داشت به هر حال از آنجایی که زیر ساخت‏های انقلاب اسلامی و مبانی تفکری آن بر پایه اسلام بود مسلما رجوع شعر انقلابی به آموزه‏های اسلامی هم دور از ذهن نیست.

محدثی خراسانی به اینکه نگاه به مضامین دینی، قرآنی و اسلامی در دوران انقلاب، نگاه تازه‏ای بوده است، تاکید می‏کند و می‏گوید: «در طول تاریخ شعر فارسی، این نوع نگاه شفاف به مضامین قرآنی سابقه ندارد نگاه شاعران به آموزه‏های قرآنی و مبانی فکری این کتاب آسمانی چه در ابعاد سیاسی مثل به وجود آوردن امت واحده اسلامی و چه در ابعاد اخلاقی مثل احسان و چه در ابعاد دیگر، چشم‏گیرتر شده است. اگر مبانی شعر انقلاب را به لحاظ محتوایی در نظر بیگریم، خواهیم دید که منشعب از آموزه‏های قرآن است».

با جست‏وجو در اشعار شاعران امروزی به راحتی می‏توان فهمید که برداشت‏های مستقیم از قرآن در ادبیات معاصر بسیار کمتر شده است

- ترغیب جوانان توسط پیشکسوتان

بر هیچ کس پوشیده نیست که در عرصه نقد آثار ادبی و آموزش شاعران جوان باید تلاش شود تا آموزه‏های قرآنی در شعر شاعران معاصر حضور درخشان‏تر و موثرتری داشته باشد. موسفیدان و پیشکسوتان دنیای شاعری باید تلاش کنند تا شاعران جوان برای به کار‏گیری مفاهیم قرآنی در اشعارشان ترغیب شوند. به اعتقاد محدثی خراسانی، باید در این زمینه سیاستگذاری کلان صورت بگیرد تا از وجود نخبگان در جشنواره‏ها و کنگره‏های شعر آئینی بیشتر استفاده شود. این شاعر در باره برگزاری جشنواره‏ها و نشست‏های قرآنی می‏گوید: «برگزاری چنین مراسمی. بسیار خوب است چرا که شاعران را بیش از پیش متوجه آموزه‏های قرآن می‏کند؛ مثلا موجی که در نمایشگاه قرآن و در ارتباط با ادبیات دینی به وجود می‏آ‏ید، باید استمرار داشته باشد تا بتواند تاثیر بگذارد. باید در تمام طول سال شاهد تشویق شاعران به الهام از آموزه‏های قرآنی باشیم».

گردآوری: بخش دین واندیشه آکاایران


شما احتمالا با جستجوی کلمات زیر وارد مقاله قافیه‏های قرآنی، ردیف‏های آسمانی شده اید چنانچه مطلب مرتبط با جستجوی شما نبوده همان کلمه را در جستجوی سایت وارد کنید

آیات تاثیر گذار قران , صلوات قرآنی کودکانه , شعر با آیه های قران , ماه رجب در شعر قیصر , نامجو آیه های قران

قافیه‏های قرآنی، ردیف‏های آسمانی گردآوری توسط بخش قرآن و اندیشه قرآنی سایت آکاایران

اخبار اکاایران

اخرین مطالب آکاایران

تبلیغات