فلسفه توکل از نظر قرآن - آکا

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد فلسفه توکل از نظر قرآن ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر لینک +فلسفه +توکل را کلیک نمایید و یا در دسته از سایت دین و زندگی آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

در این بخش از سایت آکاایران مطالبی درمورد توکل کردن بر خدا را برای شما آماده کرده ایم ، امیدواریم که مورد توجه شما قرار گیرد.

به نقل از آکاایران: توکل بر خدا، بر آن منبع فنا ناپذیر قدرت و توانائى ، سبب افزایش مقاومت انسان در برابر مشکلات و حوادث سخت زندگى است ، به همین دلیل به هنگامى که مسلمانان در میدان "احد" ضربه سختى خوردند، و دشمنان پس از ترک این میدان بار دیگر از نیمه راه بازگشتند تا ضربه نهائى را به مسلمین بزنند، و این خبر به گوش مؤمنان رسید، قرآن مى گوید افراد با ایمان نه تنها در این لحظه بسیار خطرناک که قسمت عمده نیروى فعال خود را از دست داده بودند وحشت نکردند بلکه با تکیه بر "توکل " و استمداد از نیروى ایمان بر پایدارى آنها افزوده شد و دشمن فاتح با شنیدن خبر این آمادگى به سرعت عقب نشینى کرد.1

نمونه این پایدارى در سایه توکل در آیات متعددى به چشم میخورد، از جمله در آیه 122 آل عمران قرآن مى گوید: "توکل بر خدا جلو سستى دو طایفه از جنگجویان را در میدان جهاد گرفت".

توکل بر خدا

آکاایران: توکل از ماده وکالت به معناى اعتماد است. راغب اصفهانى مى‏نویسد: توکیل آن است که بر غیر خود اعتماد کنى و او را نایب از خدا قرار دهى. مرحوم شُبّر، از علماى اخلاق، توکل را از نظر مفهوم، پیچیده و از نظر عمل، سنگین مى‏داند. شاید دلیل پیچیدگى آن این باشد که از یک سو توجه به عالم اسباب و اعتماد بر آن‏ها شرک است و از سوى دیگر بى اعتنایى به اسباب نیز نفى سنّت الهى و ایراد به شریعت است که مردم را به استفاده از آن‏ها ترغیب نموده است. ایشان حقیقت توکل را همان اعتماد قلبى به خدا در تمام کارها و صرف نظر کردن از ما سوى الله مى‏داند و این منافات با تحصیل اسباب ندارد، مشروط بر آن‏که اسباب را در سرنوشت خود، اصل اساسى نشمرد.

"توکل" با "قناعت " ریشه هاى مشترکى دارد، و طبعا فلسفه آن دو نیز از جهاتى با هم شبیه است و در عین حال تفاوتى نیز دارند در اینجا چند روایت اسلامى در زمینه توکل به عنوان پرتوى روى مفهوم اصلى و ریشه آن مى آوریم:

امام صادق (علیه السلام ) مى گوید: ان الغنا و العز یجولان فاذا ظفرا بموضع التوکل اوطن؛بى نیازى و عزت در حرکتند هنگامى که محل توکل را بیابند در آنجا وطن می گزینند. در این حدیث وطن اصلى بى نیازى و عزت "توکل" معرفى شده است .

از پیامبر اسلام (صلى الله علیه و آله و سلم ) نقل شده که فرمود از پیک وحى خدا، جبرئیل ، پرسیدم توکل چیست ؟ گفت:العلم بان المخلوق لا یضر و لا ینفع ، و لا یعطى و لا یمنع ، و استعمال الیاس من الخلق فاذا کان العبد کذلک لم یعمل لاحد سوى الله و لم یطمع فى احد سوى الله فهذا هو التوکل؛آگاهى به این واقعیت که مخلوق نه زیان و نفع می رساند و نه عطا و منع دارد، و چشم از دست مخلوق برداشتن ، هنگامى که بنده اى چنین شد جز براى خدا کار نمى کند و از غیر او امید ندارد، این حقیقت توکل است.

کسى از امام على بن موسى الرضا (علیهماالسلام ) پرسید: ما حد التوکل ؟ فقال ان لا تخاف مع الله احدا ؛ حد توکل چیست ؟ فرمود اینکه با اتکاى به خدا از هیچکس نترسى!.

تنها با اعتماد به نفس مى‏توان مسیر پرپیچ و خم زندگى را پشت سرگذاشت و به کام‏یابى دست یافت، اما این نظریه براى کسى که براى مجموع جهان، فقط یک موجود مؤثّر مستقل به نام خدا قائل است و همه علل و اسباب را ناشى از اراده او مى‏داند، ناقص است. پس در کنار اعتماد به نفس و تلاش و فعالیت، چیز دیگرى لازم است که همان توکل و اعتماد به خداست؛ یعنى انسان در عین استفاده از عوامل طبیعى و اسباب مادى، باید به نیروى غیبى و قدرت بى‏انتهاى خدا اعتماد کند و از او استمداد جوید، چون با توجه به محدودیت‏هایى که انسان دارد به تنهایى قادر به عبور از بحران‏هاى زندگى نیست و حتى در انجام دادن ساده‏ترین کارها احساس ناتوانى مى‏کند. آن‏چه مى‏تواند آدمى را یارى رساند و مانع احساس حقارت او شود، توکل به خداست. از این رو در این شماره توکل به خدا را که در نظام اعتقادى و اخلاقى اسلام از جایگاه خاصى برخوردار است و در شکل زندگى و موفقیت انسان تأثیر شگرفى دارد، براى بحث و بررسى انتخاب کرده‏ایم.

نشانه‏هاى توکل به خدا

توکل به خدا سه مؤلّفه شناختى، عاطفى و رفتارى دارد و اگر این سه مؤلّفه حاصل شد، توکل به خدا محقق شده است.
ابعاد شناختى توکل عبارت‏اند از:
1 - اسناد امور به خداوند: کسى که به خدا توکل دارد، همه حوادث و رخ‏دادها را به خداوند اسناد مى‏دهد، چون به این باور رسیده است که هیچ اتفاقى در جهان نمى‏افتد مگر به علم و خواست خدا؛ چنان‏که قرآن مجید فرمود: «قل لن یصبنا الا ما کتب الله لنا؛(15) بگو هیچ حادثه‏اى براى ما رخ نمى‏دهد مگر آن‏چه خداوند براى ما نوشته است.»
2 - اسناد رزق و روزى به خدا: فرد متوکل، آن‏چه را در اختیار دارد، از خدا مى‏داند و معتقد است روزى او تضمین شده است. امام على (ع) مى‏فرماید: از توکل تو را همین بس که رزق و روزى‏ات را فقط از جانب خداوند بدانى.(16)
3 - اسناد سود و زیان به خدا: در بینش توکل مدارانه، این حقیقت نهفته است که انسان سود و زیان را از سوى خدا مى‏داند. در قسمتى از کلام جبرئیل در پاسخ به سؤال رسول خدا (ص) راجع به ماهیت توکل آمده است: «العلم بانّ المخلوق لا یضرّ و لا ینفع و لا یعطى و لا یمنع؛(17) توکل، یقین داشتن به این است که سود و زیان و بخشش و حرمان به دست مردم نیست، بلکه همه چیز در دست خداست.»

گردآوری: بخش دین واندیشه آکاایران

فلسفه توکل از نظر قرآن گردآوری توسط بخش قرآن و اندیشه قرآنی سایت آکاایران

اخبار اکاایران

اخرین مطالب آکاایران

تبلیغات