در این بخش از سایت آکاایران مطالبی درمورد پایه های ایمان را برای شما آماده کرده ایم ، امیدواریم که مورد توجه شما قرار گیرد. 

اولین پایه ایمان چیست ؟

به نقل از آکاایران: در حکمت سی و یکم نهج البلاغه از حضرت علی علیه السلام درباره ایمان سؤال شده است. حضرت در جواب می فرمایند: الایمان علی أربع دعائم. معمولاً در فارسی «دعامة» را به ستون ترجمه می کنیم؛ اما در دعامة به خصوصیتی عنایت شده است و آن این است که مانع از مایل شدن و فروریختن است. «دعم» هم به معنای پشتیبانی و حمایت کردن است. به هر حال دعائم یعنی چهار ستونی که در اطراف ساختمان یا سقف نصب می کنند تا مانع از ریزش آن شود.  

پایه ایمان

حدیث بیان شده هم از جهت مفرداتْ احتیاج به توضیح دارد، چون دارای واژه های متشابهی است، و هم ساختار آن نیازمند توضیح است تا مشخص شود ارتباط چهار چیزی که حضرت به عنوان دعائم ایمان ذکر می فرمایند چیست و چرا حضرت از میان همه فضایل این چند چیز را انتخاب کرده اند.

 

اصل ایمان

ایمان تنها تصدیق ذهنی و حصول علم نیست، بلکه عاملی اختیاری و ارادی نیز در ایمان دخالت دارد و از همین جهت است که مورد تکلیف قرار می گیرد (یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ آمِنُواْ).1

از سوی دیگر، شخص مؤمن کسی است که تصمیم دارد به آن چه می داند عمل کند و به آن ملتزم باشد. از این رو در روایات متعدد، عملْ جزء ایمان شمرده شده است (الایمان تصدیق بالجنان و إقرار بالسان و عمل بالارکان).2 ولی ممکن است در شرایطی خاص ایمان موجود باشد، ولی امکان عمل نباشد.

آکاایران: وقتی می گوییم کسی ایمان دارد، به این معناست که آماده است تا به مقتضای ایمان خود عمل کند. این اعتقادْ اقتضای عمل دارد، ولی با توجه به موانعی که برای انسان پیش می آید اعم از وسوسه های شیطانی، هواهای نفسانی و عوامل اجتماعی مختلف، نیازمند تقویت است. از این رو باید اطراف ایمان با ستون هایی پشتیبانی شود تا لطمه ای به آن وارد نشود و تأثیر خود را بر سعادت انسان ببخشد. پایه های چهارگانه ای را که حضرت برای ایمان ذکر فرمودند می توان به دو بخش تقسیم کرد: دو پایه به رفتار فردی انسان و دو پایه به رفتار اجتماعی او بازگشت دارند.

 

مفهوم صبر در این روایت

در این جا که حضرت می فرمایند: یکی از دعائم ایمانْ صبر است، مقصود از صبر تنها صبر بر مصیبت نیست؛ بلکه به معنای قدرت مقاومت در مقابل عوامل مزاحم است.  

مقاومت در مقابل عواملی که انسان را به مخالفت رضای خدا دعوت می کند نیازمند نیرویی است که عنوان کلی آن «صبر» است. صبر یعنی داشتن انگیزه و نیروی مقاومت در مقابل عواملی که انسان را از انجام کار خیر باز می دارد یا دعوت به رفتار ناهنجار می کند

گاهی این عامل مزاحم تمایلات شیطانیِ خود انسان است و گاه عاملی بیرونی است. حتی گاهی همسر و فرزند انسان را به گناه می اندازند (إِنَّ مِنْ أَزْوَاجِکُمْ وَ أَوْلَادِکُمْ عَدُوًّا لَّکُمْ فَاحْذَرُوهُم) 3

ملاک برای مؤمن اراده و خواست خداست؛ لذا در مواردی که خدا توصیه به رعایت حال خانواده و فرزندان فرموده و مؤمن این توصیه ها را رعایت می کند برای او عبادت محسوب می شود.

در روایتی آمده است که: «المؤمن یأکل بشهوة اهله و المنافق یأکل اهلُه بشهوته؛4 مؤمن در خانه سعی می کند طبق اشتهای خانواده اش غذا بخورد و منافق خانواده را تابع اشتهای خود می کند.» مؤمن در مباحات باید حال خانواده اش را مراعات کند. اما در آن جا که خدا اجازه نداده نباید تسلیم شود. دعوا و کتک کاری هم لازم نیست؛ بلکه باید به آرامی بگوید: «چیزی که شما می خواهید خدا اجازه نداده و من نمی توانم آن را برآورده کنم.»

مقاومت در مقابل عواملی که انسان را به مخالفت رضای خدا دعوت می کند نیازمند نیرویی است که عنوان کلی آن «صبر» است. صبر یعنی داشتن انگیزه و نیروی مقاومت در مقابل عواملی که انسان را از انجام کار خیر باز می دارد یا دعوت به رفتار ناهنجار می کند.

 

شعبه های صبر

حضرت در ادامه می فرمایند: خود صبر چهار شعبه دارد. با توجه به مقدمه ای که عرض کردم منظور از این شعبه ها یعنی عواملی که به این انگیزش کمک می کنند. 

شخص مؤمن کسی است که تصمیم دارد به آن چه می داند عمل کند و به آن ملتزم باشد. از این رو در روایات متعدد، عملْ جزء ایمان شمرده شده است (الایمان تصدیق بالجنان و إقرار بالسان و عمل بالارکان).2 ولی ممکن است در شرایطی خاص ایمان موجود باشد، ولی امکان عمل نباشد

امید به منفعت و ترس از ضرر، مهم ترین عوامل مؤثر هستند. حضرت این دو عامل را با دو تعبیر «شوق» و «شفق» بیان می فرمایند. شفق، نقطه مقابل شوق و به معنای خوف است.

هر قدر انسان بیشتر معتقد باشد که کاری برای او سودمند است بیشتر برای انجام آن تلاش می کند. سود هم مراتبی دارد؛ از سودهای دنیوی تا ثواب های اخروی و رضوان الهی. طبعاً شوقی که در اعمال انسان مؤمن مؤثر است شوق به ثواب های اخروی است.

 اسلام به مؤمن این بینش را می دهد که زندگی دنیا دوره مقدماتی و به یک معنا دوره جنینی برای زندگی اصلی است. قرآن می فرماید: وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِیَ الْحَیَوَانُ؛5 حیات حقیقی آنجاست.

پس مؤمن طوری رفتار می کند که برای زندگی حقیقی او مفید باشد و شوق او به ثواب آخرت است. برای اینکه بتوانیم عامل صبر را در خودمان ایجاد کنیم باید بدانیم که صبر خود دارای چهار شعبه است : الشوق و الشفق و الزهد و الترقب.

 

پی نوشتها :

1 . نساء، 136.

2 . بحارالانوار، ج 66 ص 74.

3 . تغابن، 14.

4 . بحارالانوار، ج 59 ص 291.

5 . عنکبوت، 64.

گردآوری: بخش دین واندیشه آکاایران

گردآوری توسط بخش نهج البلاغه سایت آکاایران
ایمان چیست

پایه ایمان، اولین پایه ایمان چیست ؟

در این بخش از سایت آکاایران مطالبی درمورد پایه های ایمان را برای شما آماده کرده ایم ، امیدواریم که مورد توجه شما قرار گیرد.    اولین پایه ایمان چیست ؟ به نقل از د
شناخت پایه اول ایمان و تحکیم آن

شناخت پایه اول ایمان و تحکیم آن

شناخت پایه اول ایمان و  تحکیم  آن ایمان تنها تصدیق ذهنی و حصول علم نیست، بلکه عاملی اختیاری و ارادی نیز در ایمان دخالت دارد و از همین جهت است که مورد تکلیف قرار می‌گی
تبلیغات