در این بخش از سایت آکاایران مطالبی درمورد روش های مطالعه نهج البلاغه را برای شما آماده کرده ایم ، امیدواریم که مورد توجه شما قرار گیرد.

روش مطالعه نهج البلاغه را میدانید؟!

به نقل از آکاایران: نهج البلاغه از زمان گردآوری تاکنون توانسته قلب مشتاقان ادب و فرهنگ را از هر سو به خود معطوف دارد، هم کسانی که شیفته فرهنگ دینی و انسانی اند بدان توجه نشان داده و هم کسانی که فریفته رسایی و شیوایی بی مانند آنند، با اقبال و استقبال از آن آثار ارجمندی فراهم آورده اند.

 مطالعه نهج البلاغه

شرح های بسیاری از آن نگاشته شده و ترجمه های متنوعی از آن بازار اندیشه را رونق بخشیده است. این طبق می تواند طریقی روشن در زندگی را برای همگان آشکار سازد و راه رسیدن به کمال را روشنایی بخشد. لکن در این میان چگونگی مطالعه در این کتاب اهمیتی بسیار مهم دارد که در این مجال به بررسی از مهم ترین آن ها اشاره می گردد:

 

روش هاى مطالعه نهج البلاغه

به منظور مرور و مطالعه نهج البلاغه و سیر در معارف والاى آن مى توان به یکى از سه روش زیر یا ترکیبى از آن ها عمل کرد:

1ـ روش ترتیبى: هدف از این روش مرور و غورى است به ترتیب از ابتداى نهج البلاغه تا انتهاى آن و بررسى ترتیبى خطبه ها و سخنان، نامه ها و مکتوبات، حکمت ها و کلمات قصار آن حضرت، چنانکه شارحان بزرگ نهج البلاغه بدین روش نهج البلاغه را شرح کرده اند. چونان ظهیرالدین ابوالحسن على بن زید بیهقى معروف به فرید خراسان در معارج نهج البلاغه یا قطب الدین ابوالحسن سعید بن هبة الله بن حسن راوندى معروف به قطب راوندى در منهاج البراعة فى شرح نهج البلاغه یا عزالدین عبدالحمید بن هبة الله ابن ابى الحدید معتزلى و کمال الدین میثم بن بحرانى در شرح نهج البلاغه. این شارحان بزرگ و گرانقدر هر یک با توجه به بینش و گرایش خود از منظرى به نهج البلاغه نگریسته و هر یک به شرح و تفسیر وجوهى از این مجموعه پرداخته اند و با توجه به نوع دیدگاه خود برخى از جنبه ها را گسترده تر مطرح نموده اند.

آکاایران: سخنان امام على (علیه السلام) داراى وجوه گوناگون و جلوه ها و جاذبه هاى مختلف است و براى درک مفیدتر و همه جانبه آن بهتر است آن سخنان از زوایاى مختلف و جهات گوناگون مورد بحث و بررسى قرار گیرد، از جمله:

ـ از جنبه لغت و ادب و بلاغت

ـ از جنبه شأن صدور

ـ از جنبه تاریخى

ـ از جنبه اجتماعى و سیاسى

ـ از جنبه حقوقى

ـ از جنبه اعتقادى

ـ از جنبه فلسفى و عرفانى

ـ از جنبه تربیتى و تعلیمى

ـ از جنبه روانشناسى فردى و اجتماعى

ـ از جنبه اقتصادى و مالى

ـ از جنبه حکومتى و مدیریتى

ـ از جنبه فقهى

ـ از جنبه تفسیرى

ـ از جنبه اخلاقى

مطالعه در نهج البلاغه یکی از ابزار شناخت حقیقت در دوران کنونی است. در مطالعه این کتاب از سه روش ترتیبی، موضوعی و تجزیه ای می توان بهره گرفت که از این میان روش موضوعی به نظر مفیدتر و کارسازتر می باشد

2ـ روش تجزیه اى: در این روش بخشى یا جزئى از نهج البلاغه یا برخى خطبه ها و سخنان، یا نامه ها و مکتوبات، یا حکمت ها و کلمات قصار گزینش مى شوند و مورد بررسى و شرح قرار مى گیرند. این روش همانند روش تربیتى است، با این تفاوت که بخشى یا جزئى مورد بررسى و شرح واقع مى شود. طبیعى است که آن بخش یا جز را مى توان از جنبه ها و جهات مختلف مورد تأمل و دقت قرار داد و از آن درس آموخت و بدان هدایت یافت.

مزیت عمده این روش آن است که مى توان خطبه، نامه، یا حکمت مورد نیاز را مطالعه کرد زمانى طولانى براى مرور نیاز نیست، در حالى که مرور و مطالعه تربیتى زمان بسیار مى طلبد.

3ـ روش موضوعى: در این روش، موضوعى خاص مورد نظر قرار مى گیرد و به نهج البلاغه عرضه مى شود و کلیه مطالبى که مستقیم یا غیر مستقیم موضوع مورد نظر را تبیین مى نماید، بررسى مى شود و دسته بندى مى گردد و جمع بندى آن مطالب ارائه مى شود. بدین ترتیب مى توان مباحث مختلف تربیتى، اعتقادى، اجتماعى، سیاسى، اقتصادى و... را مورد بررسى قرار داد. 

از مزیت هاى این روش آن است که کمتر دچار پراکندگى موضوعى مى شود و مى توان به جمع بندى در موضوعى خاص دست یافت و جوانب مختلف یک موضوع را مورد بررسى قرار داد و تبیینى نسبتا کامل درباره یک موضوع انجام داد. با این روش مى توان به نظریات و دیدگاه هاى امام على (علیه السلام) درباره موضوعى خاص پى برد و با روش و سیره آن حضرت در موضوعات مورد نظر آشنا شد. در این روش سخنان و مواضع امام (علیه السلام) یکدیگر را معنا و تفسیر مى کنند و جهت صحیح را در برداشت از نهج البلاغه نشان مى دهند، زیرا نهج البلاغه، مجموعه اى یکپارچه و پیکرى واحد است که سراسر آن هماهنگ، و ابتدا و انتهاى آن یکسان است. این ویژگى بى نظیر و شگفت نهج البلاغه، زمینه لازم را براى مراجعه موضوعى و مطرح کردن درد و مشکل و گرفتن درمان و راه حل، آماده ساخته است. البته در روش موضوعى از آثار انجام یافته به دو روش دیگر بى نیاز نیستیم و آن ها به عنوان ابزارهاى کمکى این روش را یارى مى دهند.

 

چگونگی استفاده از نهج البلاغه

بدیهی است استفاده از هر زبانی محتاج به فهم کامل آن زبان اعم از قالب، اصطلاحات، محتوا و ... است. برای اطلاع از نهج البلاغه نیز آگاهی از ادبیات عرب تا سطوح بالا (معنای، بیان، بدیع و ... ) ضرورت دارد.

طبیعی است آگاهی از ادبیات عرب مقدمه ورود به نهج البلاغه است و محقق می تواند بداند که امام (علیه السلام) چه گفته و چه نوشته اند، اما برای فهم کامل آن به شناخت دقیق تاریخ صدر اسلام، جامعه شناسی اسلام و جوامع اسلامی در عهد رسول خدا (صلی الله علیه و آله) و علی (علیه السلام)، شناخت اندیشه و فرهنگ روحی ـ روانی قبایل مختلف عرب در عصر امیر المۆمنین (علیه السلام)، اصول اعتقادات و مبانی فکری مسلمین، آشنایی با فهم اسلامی، شناخت اندیشه عرفانی عهد امام (علیه السلام)، اقتصاد جامعه و مردم در زمان آن حضرت، اندیشه سیاسی و نحوه حکومت، آزادی ها در آن زمان و ... نیاز است و بدون اطلاع از مسائل یادشده و موارد بعضاً یادنشده نمی توان از سر و سرّ بیان خدای سخن واقف شد.

نهج البلاغه از زمان گردآوری تاکنون توانسته قلب مشتاقان ادب و فرهنگ را از هر سو به خود معطوف دارد، هم کسانی که شیفته فرهنگ دینی و انسانی اند بدان توجه نشان داده و هم کسانی که فریفته رسایی و شیوایی بی مانند آنند، با اقبال و استقبال از آن آثار ارجمندی فراهم آورده اند

آنچه گفته شد می تواند برای کسانی که تشنه بهره مندی از اقیانوس اندیشه والای امام الموحدین (علیه السلام) هستند مددکار و کمک رسان باشد. کسانی که می خواهند با استفاده از پیام های حیات بخش، سفینه وجود خویش را از دریای متلاطم افکار متنوع و بعضاً منحرف به ساحل نجات رسانند و صراط مستقیم الهی را در پیش گیرند.

 

نتیجه

مطالعه در نهج البلاغه یکی از ابزار شناخت حقیقت در دوران کنونی است. در مطالعه این کتاب از سه روش ترتیبی، موضوعی و تجزیه ای می توان بهره گرفت که از این میان روش موضوعی به نظر مفیدتر و کارسازتر می باشد. در هنگام مطالعه این کتاب ارزشمند، لازم است برخی مطالعات تاریخی و جامعه شناختی از عصر نبوی و علوی (علیهما السلام) داشته و همچنین به لحاظ آشنایی از ادبیات عرب، در سطح خوبی قرار داشته باشیم. البته کسانی که این اطلاعات را در دست ندارند می توانند مطالعات خویش را با استفاده از کتب شرح و ترجمه، انجام داده و خود را از این دریای عظیم معارف بی نصیب نسازند.

 

منابع:

مکتب مهر: اصول تربیت در نهج البلاغه، مصطفی دلشاد تهرانی.

مقاله "راهنمایی پژوهش و تحقیق در نهج البلاغه"، ابو الحسن مۆیدی.

 گردآوری: بخش دین واندیشه آکاایران


شما احتمالا با جستجوی کلمات زیر وارد مقاله شده اید چنانچه مطلب مرتبط با جستجوی شما نبوده همان کلمه را در جستجوی سایت وارد کنید

روش شناسایی و مطالعه نهج البلاغه

گردآوری توسط بخش نهج البلاغه سایت آکاایران
تبلیغات