در این بخش از سایت آکاایران مطالبی درمورد خواستگاه طبیعت را برای شما آماده کرده ایم ، امیدواریم که مورد توجه شما قرار گیرد.

منشأ و خاستگاه طبیعت چیست

آکاایران: روزگاری آدمی در کنار یک جنگل انبوه یا در بیشه زاری سبز غرق تفکرات خود گشته و از دیدن آن همه صلابت و سبزینگی لذت می برد صدای پرندگان نوای دلنوازی بود که آرامش را برای او به ارمغان می آورد.آیا امروزه در عصر تکنولوژی و مدرنیته نیز نگاه آدمی به طبیعت همان نگاه سرشار از عاطفه و احساس و تعقل است ؟

 خواستگاه طبیعت

معنای طبیعت

طبیعت در لغت دارای معانی مختلفی است. طبیعت از ماده طبع به معنای نهاد، سرشت، خوی، غریزه، سجیّه، ماده و جهان مادی آمده است. گذشتگان آب، خاک، باد و آتش را طبایع اربعه می نامیدند. طبیعت همه موجودات مادی به علاوه قوانین حاکم بر آنهاست و شامل اجزاء شناور در آسمانی که در بالای سر ما قرار دارد و نیز تمام اجسام پیرامون ما می شود.

 

طبیعت و جایگاه آن در گذشته

در گذشته طبیعت به منزله یک امر مقدس در نظر گرفته می شد. مقدس به این معنا که طبیعت همچون موجودی قابل احترام بود و اهانت به آن تنبیه و مجازات را با خود همراه داشت. بشر در بهره وری از طبیعت نهایت تعادل را رعایت کرده و بیش از حد نیاز خود از آن برداشت نمی کرد. همین استفاده بهینه از طبیعت بود که آلودگی زیست محیطی را به همراه نداشت تا موجب شود انسان مکان زندگی خود را تغییر داده و به مکان بهتری نقل مکان کند. گاه از طریق فعالیت های آتشفشانی و فعل و انفعالاتی مشابه آن آلودگی هایی صورت می گرفت، در این موقع عکس العمل طبیعی انسان مهاجرت بود و برای آن بین یک ناحیه و ناحیه دیگر رجحان وجود نداشت. آیین های مذهبی به عنوان پایه تفکرات و باورهای انسای نیز در اصول و تعالیم خود توجّهی خاص به طبیعت داشتند برای روشن شدن نگرش آنان راجع به طبیعت به چند مورد از آنها جهت نمونه توجّه می کنیم

شینتوئیسم: این آیین که میان مردم ژاپن مرسوم است بر اهمیّت عرفانی زیبایی در طبیعت بسیار تأکید دارد و نظم و هماهنگی طبیعت را با زیبایی آن، که در همه جا منعکس است یکی می انگارد. یکی دانستن نظام طبیعت با زیبایی و پیوند نزدیک میان شعائر و احکام دینی و پدیده های طبیعی و ویژگی های دریا و خشکی از مهمترین مشخصات این آیین است که در سراسر تاریخ ژاپن متجلی شده است.

هدف از طرح مسائل طبیعی را در قرآن می توان موارد ذیل دانست: اثبات خدا و توحید و ربوبیت مطلقه او، نشان دادن عظمت، قدرت، حکمت، علم و رحمت الهی، ردّ اتهام فرزند داشتن خداوند، اثبات معاد، بیان نظم و انسجام و هدفداری طبیعت، خبر دادن از پایان عالم مادی، بیان مبدأ پیدایش و نحوه تکوّن موجودات

 

بومیان آمریکای شمالی: در این بینش نظام طبیعت و نظام بشری هریک به تنهایی و در عین حال با هم در کنار نظام قدسی در وحدتی قدسی پیوند دارند. طبیعت بکر در واقع صحنه عبادات و نیایش بومیان آمریکا و در یک آن هم تجلیات و هم معادل عینی نیرو ها و قدرت های درون روح انسان است.

ادیان آفریقایی: پیروان این ادیان هزاران سال است که شاهدان و در عین حال نگهبانان عالم ملک و نظم و هماهنگی آن بوده اند و درس های گرانبهایی در رابطه با شناخت طبیعت را در بر دارند.

ادیان مصری: در این دین ساحت الهی و کیهانی باطناً و از طریق اصولی که بر نظام انسانی نیز حاکم اند با هم پیوند دارند. در این سنت دینی جدایی میان نظام الهی و کیهانی و یا میان نظام کیهانی و انسانی وجود ندارد.

دین زرتشت: دین زرتشت رابطه ایی مستقیم با دنیای طبیعت و عناصر کیهانی بر اساس نیایش برقرار کرده و این رابطه را نه تنها در اعتقادات این دین بلکه در شعائر آن نیز گنجانده است .

دین یهود: اعتقاد به وحدتی داشتند که نظام طبیعت، نظام بشری و نیز قوانین دینی و کیهان را به هم پیوند می دهد. به جز آیین قبالا که یکی از گرایشات عرفانی دین یهود است اکثر یهودیان نظام طبیعت را مخلوق اراده خدا می دانند.

اسلام: در بینش اسلامی نیز این اعتقاد وجود دارد که نظام طبیعت به حکم خداوند خلق شده است و دارای نظم خارق العاده ای است و این طبیعت مخلوق با منشاء و آفریننده این نظام به طور جداناپذیری پیوند دارد. (قل من بیده ملکوت کل شیء) این آیه از قرآن کریم حاکی از آن است که دنیای طبیعت حیطه مستقلی از حقیقت نیست که دارای نظام مستقلی از خود باشد بلکه قلمروی است که اصل و اساس آن مرهون حقیقت والای دیگری یعنی خداوند است. خداوند در یک آن هم حاکم عالم طبیعی و هم در عین حال در برگیرنده اصولی است که بر دنیای طبیعی حاکم است و از آن نظم و تعادل آفرینش منشاء می گیرد . نظام طبیعت چیزی جز حقیقت الهی نیست که خود را در وجود پدیده ها متجلی کرده.

 قرآن و یاد از طبیعت

در قرآن کریم متجاوز از 75 آیه وجود دارد که در آنها به پدیده های طبیعی اشاره کرده است که در غالب این آیات به مطالعه کتاب آفرینش و تدبّر در آن توصیه شده است. هدف از طرح مسائل طبیعی را در قرآن می توان موارد ذیل دانست: اثبات خدا و توحید و ربوبیت مطلقه او، نشان دادن عظمت، قدرت، حکمت، علم و رحمت الهی، ردّ اتهام فرزند داشتن خداوند، اثبات معاد، بیان نظم و انسجام و هدفداری طبیعت، خبر دادن از پایان عالم مادی، بیان مبدأ پیدایش و نحوه تکوّن موجودات.

 

نهج البلاغه و یاد از طبیعت

حضرت علی (علیه السلام) در میان سخنان خویش به طبیعت نیز توجّه داشته و آن را به عنوان یک از راه های خداشناسی معرفی کرده است. آن حضرت به تدبّر بر آفرینش ها توصیه فرموده اند تا بدین وسیله پی به آفرینش گر و صانع برده شود. «پس اندیشه کن در آفتاب و ماه، درخت و گیاه، آب و سنگ، اختلاف شب و روز، جوشش دریاها و فراوانی کوه ها و بلندی قله ها و گوناگونی لغت ها و تفاوت زبان ها که نشانه های روشن پروردگارند پس وای بر آن کس که تقدیر کننده را نپذیرد و تدبیر کننده را انکار کند! گمان کردند که چون گیاهانند و زارعی ندارند و اختلاف صورت هایشان را سازنده ایی نیست، بر آنچه ادعا می کنند حجت و دلیلی ندارند و در آنچه در سر می پرورانند تحقیقی نمی کنند. آیا ممکن است ساختمانی بدون سازنده و یا جنایتی بدون جنایتکار باشد؟ » (نهج البلاغه دشتی خطبه 185)

دنیای طبیعت حیطه مستقلی از حقیقت نیست که دارای نظام مستقلی از خود باشد بلکه قلمروی است که اصل و اساس آن مرهون حقیقت والای دیگری یعنی خداوند است. خداوند در یک آن هم حاکم عالم طبیعی و هم در عین حال در برگیرنده اصولی است که بر دنیای طبیعی حاکم است و از آن نظم و تعادل آفرینش منشاء می گیرد. نظام طبیعت چیزی جز حقیقت الهی نیست که خود را در وجود پدیده ها متجلی کرده

 

طبیعت و حال امروز آن

طبیعت به معنای قدیم آن در اذهان امروز دیگر جایی ندارد. طبیعت دیگر محل نیایش و عبادت و یاد از خدا نیست. دیگر کسی از طبیعت معنای تجلی خداوند را نمی فهمد.

گردآوری: بخش دین واندیشه آکاایران

گردآوری توسط بخش نهج البلاغه سایت آکاایران
تبلیغات