loading...

با توجه به تعریف معجزه، به هر کار خارق العاده اى معجزه نمى گویند، بلکه کار خارق العاده اى که قابل تعلیم و تعلم نبوده، افراد بشر از آوردن آن عاجز باشند و با ادعاى نبوت یا امامت همراه باشد. بنابراین، معجزه مخصوص پیامبران نیست، امامان هم معجزه دارند.

همه اولیاى خاص خدا از قدرت غیبى برخوردارند و مى توانند کارهاى خارق العاده انجام دهند; چنان که قرآن کریم درباره حضرت مریم مى فرماید:

هر گاه زکریا به عبادتگاه مریم وارد مى شد، طعامى را نزد او مى یافت از او مى پرسید این طعام از کجا آمده است، او پاسخ مى داد این از جانب خداست.[1] و درباره فردى که از مقربان حضرت سلیمان بود مى فرماید: و کسى که بهره اى از علم کتاب داشت، گفت: من تخت ملکه سبا را قبل از این که چشم برهم زنى، نزد تو مى آورم.(2)

به این کارهاى خارق العاده که با ادعاى نبوت و امامت همراه نیست، «کرامت» مى گویند.

تفاوت معجزه و کرامت

معجزه و کرامت تفاوت جوهرى ندارند. بلکه هر دو جزء شئون «ولایت» هستند. «نبوت» و «امامت» دو چهره بیرونى هستند که درون آنها «ولایت» است و اگر نفس انسان کامل شد، مى شود «ولى الله» و مى تواند به اذن خدا در نظام هستى، تأثیر تکوینى داشته باشد.

کارى که پیامبران با عنوان معجزه انجام مى دهند، اولیاى الهى با عنوان کرامت انجام مى دهند. اعجاز براى اثبات نبوت و امامت صورت مى گیرد، ولى کرامت براى اثبات نبوت و امامت نیست.

اعجاز تنها از پیامبر و امام معصوم صادر مى شود، ولى کرامت، ممکن است از غیر پیامبر و امام معصوم هم صادر شود و منع عقلى هم ندارد. اولیاى الهى به شرط آن که شاگردى انبیا را نموده باشند و بر سر سفره آنان بنشینند و راهشان را بپویند، مى توانند به اذن خدا کار خارق العاده داشته باشند; مثلا اگر یکى از اولیاى الهى مستجاب الدعوه شد، مى تواند به اذن خدا بیماران را شفا دهد و این کار، کرامتى است که از او صادر شده است.

قرآن کریم کراماتى را به مریم نسبت مى دهد و از حضرت زهرا(سلام الله علیها) کراماتى صادر شده است.[3]

معجزه شهودى است، ولى سحر حصولى مى باشد; یعنى سحر از راه تعلیم و یادگیرى قابل دسترسى است، ولى معجزه را با تعلیم و تعلّم نمى توان فرا گرفت

تفاوت معجزه و سحر

معجزه با سحر فرق هاى بسیارى دارد که به برخى از آنها، با توجه به آیات قرآن، اشاره مى کنیم.

1. معجزه حق است، ولى سحر باطل:

(فَلَمَّا جَآءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِندِنَا قَالُوا إِنَّ هَـذَا لَسِحْرٌ مُّبِین * قَالَ مُوسَى أَتَقُولُونَ لِلْحَقِّ لَمَّا جَآءَکُمْ أَسِحْرٌ هَـذَا);[4] و هنگامى که حق (معجزه) از نزد ما به سراغ آنها آمد، گفتند: «این سحرى است آشکار!» * موسى گفت: آیا درباره حق (معجزه)، هنگامى که به سوى شما آمد چنین مى گویید؟ آیا سحر است؟.

2. سحر پیروزى نمى آورد و سبب رستگارى نمى شود، بر خلاف معجزه:

(وَلاَ یُفْلِحُ السَّـحِرُونَ);[19] در حالى که ساحران رستگار [و پیروز] نمى شوند.

(وَ یُحِقُّ اللَّهُ الْحَقَّ بِکَلِمَـتِهِ وَ لَوْ کَرِهَ الْمُجْرِمُونَ);[5] خداوند حق را با کلمات [و معجزات] قاهره اش تحقق مى بخشد، هر چند مجرمان اکراه داشته باشند.

3. سحر، عمل مفسدان است، ولى معجزه عمل انبیاى الهى.

4. سحر دیر یا زود باطل مى شود، ولى معجزه باطل شدنى نیست:

(مَا جِئْتُم بِهِ السِّحْرُ إِنَّ اللَّهَ سَیُبْطِـلُهُ إِنَّ اللَّهَ لاَ یُصْلِحُ عَمَلَ الْمُفْسِدِینَ);[6] [موسى(علیه السلام) فرمود:] آن چه شما آوردید سحر است، که خداوند به زودى آن را باطل مى کند، خدا عمل مفسدان را اصلاح نمى کند.

5. معجزه مربوط به عالم غیب است:

(وَ یَقُولُونَ لَوْلاَ أُنزِلَ عَلَیْهِ ءَایَةٌ مِّن رَّبِّهِ فَقُلْ إِنَّمَا الْغَیْبُ لِلَّه);[7] و مى گویند: چرا معجزه اى از جانب پروردگارش بر او نازل نمى شود؟ بگو: غیب (و معجزات) براى خدا [و به فرمان او] است.

افزون بر این تفاوت ها ـ که از قرآن کریم استفاده مى شود ـ دو تفاوت جوهرى میان معجزه و سحر، وجود دارد:

الف) معجزه حقیقتى است که تأثیر حقیقى دارد و با آن مى توان چوبى را واقعاً مار کرد، ولى سحر، تصرّف در قوّه خیال است و اثرش، خیالى و تخیّلى است; یعنى گرچه سحر اثر واقعى بر انسان ها مى گذارد، ولى این اثر واقعى به صورت مستقیم نیست، بلکه از کانال قوّه تخیل است. ساحر، در خیال بیننده اثر مى گذارد و آن گاه خیال بیننده در خود اثر مى گذارد و احساس و رفتار خاصى در او ایجاد مى کند.

ب) معجزه شهودى است، ولى سحر حصولى مى باشد; یعنى سحر از راه تعلیم و یادگیرى قابل دسترسى است، ولى معجزه را با تعلیم و تعلّم نمى توان فرا گرفت.[8]

 

بی نوشت:

[1] آل عمران، آیه 36.

[2] نمل، آیه 40.

[3] عبدالله جوادى آملى، همان، ج 1، ص 98 ـ 99; محمد باقر سعیدى روشن، معجزه شناسى، ص 24 و محمد حسن قدردان قراملکى، همان، ص 76.

[4] یونس، آیه 76ـ77.

[5] یونس، آیه 77.

[6] یونس، آیه 82.

[7 یونس، آیه 81.

[8] ر.ک: ناصر مکارم شیرازى و همکاران، پیام قرآن، ج 7، ص 287ـ292 و تفسیر نمونه، ج 8، ص 356، 364.

بخش اعتقادات شیعه تبیان

گردآوری توسط بخش نبوت سایت آکاایران
loading...
تبلیغات