«اعجاز» در لغت، به سه معنا ذکر شده است که عبارتند از: فوت و از دست دادن; ناتوان یافتن و ناتوان نمودن.

راغب اصفهانى در مفردات گوید: ریشه و اصل واژه «عجز»، تأخر از شئ و حصول در آخر آن شئ است، ولى در عرف، به معناى قصور و ناتوانى از انجام دادن کار، متداول گردیده است.[1]

شعبده

بدیهى است، در تحقق کارهاى خارق العاده نیز قدرت فوق العاده نفس و اراده مۆثر است. این قدرت فوق العاده از راه تهذیب نفس و ریاضت هاى روحى حاصل شده است، ولى این قدرت، جز با ریاضت و مشیت الهى اعمال نمى شود و خواندن دعاها و ذکرهاى خاص یا به جا آوردن نماز و مانند آن از اسباب و علل زمینه سازى مى باشند، که نفس را آماده دریافت عنایت و مشیت ویژه الهى مى سازد، تا معجزه جامه عمل بپوشد.

از موارد یاد شده، سه مورد نخست در حقیقت خارق العاده نیستند، بلکه همگى اسباب طبیعى دارند و خارق العاده دانستن آنها به دلیل عدم آگاهى از اسباب و عوامل طبیعى آنها است. بدین جهت، وقتى مثلا کارهاى شعبده بازان که سریع انجام مى شود، به صورت آهسته انجام شود، سبب آن شناخته شده، کارى معمولى جلوه مى کند. دو قسم اخیر، واقعاً خارق العاده اند و بدون استفاده از اسباب و علل طبیعى تحقق مى یابند و همگى در سه جهت مشابهت دارند:

الف. قدرت فوق العاده «نفس و اراده» انسان در تحقق آنها مۆثر است.

ب. این قدرت فوق العاده از راه ریاضت هاى خاص روحى انجام مى شود.

ج. گاهى عوامل نامرئى یا غیبى نیز در وقوع آنها دخالت دارند.

پس هر کارى که به ظاهر خارق العاده مى نماید، معجزه نیست. معجزه تعریف و ویژگى هایى دارد که قبلا گفته شد.

 

تفاوت معجزه پیامبران با کارهاى ساحران و مرتاضان

معجزه پیامبران و اولیاى الهى با کارهاى ساحران و مرتاضان چند تفاوت دارد:

الف. ریاضت هاى روحى پیامبران و اولیاى الهى، جز از طریق عبادت هاى شرعى صورت نمى گیرد، در حالى که مرتاضان و کاهنان و ... از هرگونه ریاضت روحى که در تقویت روح و چیره شدن آن بر عالم ماده، مۆثر باشد استفاده مى کنند.

صور و ناتوانى از انجام دادن کار، متداول گردیده است.

معجزه، در اصطلاح عبارت است از کار خارق العاده اى که غیر قابل تعلیم و تعلم بوده، افراد بشر از آوردن آن عاجز باشند، به شرط آن که با ادعاى نبوت یا امامت همراه باشد و آورنده معجزه از دیگران بخواهد که اگر در نبوت [یا امامت]او وخدایى بودن معجزه اش شک دارند، آنها نیز همانند آن را انجام دهند

ب. عامل غیبى مۆثر در تحقق معجزه هاى پیامبران و اولیاى الهى، عنایت و مشیت ویژه خداوند است، ولى عامل نامریى که مرتاضان و ساحران را کمک مى دهد، شیاطین یا جن مى باشند.

ج. پیامبران و اولیاى خداوند، از کارهاى خارق العاده، جز در مسیر رضاى خدا و مصالح مکلفان استفاده نمى کنند و هرگز آن را براى مقاصد فردى و نفسانى به کار نمى برند، در حالى که دیگران تنها مصالح ومنافع خود را مد نظر دارند و به انگیزه کسب مال یا مقام یا انتقام جویى هاى شخصى از قدرت استفاده مى کنند.

د. معجزه هاى پیامبران و اولیاى الهى، غیر قابل معارضه و شکست ناپذیر است، زیرا متکى به اراده و عنایت ویژه الهى است که مقهور چیزى نیست، ولى کارهاى خارق العاده ساحران و مرتاضان، قابل معارضه و شکست پذیر است، زیرا :

اولا:  

مغلوب معجزه هاى پیامبران مى باشند.

ثانیاً: برخى از آنها بر برخى دیگر غلبه مى کند.

هـ. از آن جا که پشتوانه معجزه هاى پیامبران، مشیت و عنایت ویژه الهى است، معجزه هاى آنها، منحصر به نوع یا صنف خاصى از کارها نمى باشد، بلکه به حکم مقتضیات احوال و شرایط مختلف کارهاى خارق العاده گوناگونى را انجام مى دهند، در حالى که مرتاضان یا ساحران تنها از عهده انجام کارهاى خارق العاده معینى بر مى آیند. نمونه هایى از این تنوع و گوناگونى را در معجزه هاى حضرت موسى(علیه السلام) مى یابیم.[3] همین تنوع را در شکلى وسیع تر، در مورد معجزه هاى پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) مى یابیم.[4]

 

بی نوشت:

[1] ر.ک: راغب، مفردات، واژه عجز و سیدعلى اکبر قرشى، قاموس قرآن، ج 4، ص 293.

[2] ر.ک: جعفر سبحانى، الالهیات فى الکتاب و السنه، ج 2، ص 64; محمد تقى مصباح یزدى، راه و راهنماشناسى، ص 58 ـ 60; پیام قرآن، ج 7، ص 276 ـ 277; محمد باقر سعیدى روشن، معجزه شناسى و محمد حسن قدردان قراملکى، معجزه در قلمرو عقل و دین.

[3] اعراف، آیه 117 ـ 126.

[4] ر.ک: راهیان نور، دفتر تبلیغات اسلامى، ص 126 ـ 130 و پیام قرآن، ج 7، ص 287. 

بخش اعتقادات شیعه تبیان

گردآوری توسط بخش نبوت سایت آکاایران
  • فال
  • بازار
  • تست هوش آنلاین
تبلیغات