,دین, انگیزه های پژوهش, پی جویی دین ,نبوت

اهمیت پی جویی دین

روشن شد که میل فطری به شناخت حقایق از یک سوی، و علاقه به دستیابی به منفعت و مصلحت و ایمنی از زیان و خطر از سوی دیگر، انگیزه نیرومندی برای اندیشیدن و تحصیل دانشها و بینشهای اکتسابی می باشد. بنابراین هنگامی که شخصی مطلع شود از اینکه در طول تاریخ، سلسله ای از انسانهای برجسته ادّعا کرده اند که ما از سوی آفریننده ی جهان برای هدایت بشر بسوی سعادت دو جهان، برانگیخته شده ایم و در راه رساندن پیام خویش و راهنمایی بشر، از هیچ کوششی و تلاشی دریغ نورزیده اند و هر گونه سختی و رنجی را تحمل کرده اند و حتی جان خودشان را نیز در راه این هدف فدا کرده اند ، چنین شخصی با همان انگیزه ی یاد شده در صدد تحقیق پیرامون دین برمی آید تا ببیند که آیا ادّعای پیامبران درست و دارای دلایل منطقی کافی است یا نه. بویژه هنگامی که اطلاع پیدا کند که دعوت ایشان مشتمل بربشارت به سعادت و نعمت ابدی و انذار از شقاوت و عذاب جاودانی بوده است. یعنی پذیرفتن دعوت ایشان مستوجب منافع احتمالی بی نهایت و مخالفت با ایشان مستوجب ضررهای احتمالی بی نهایت می باشد. چنین کسی چه عذری می تواند برای تغافل و بی تفاوتی نسبت به دین بیاورد و درصدد تحقیق و پژوهش درباره ی آن برنیاید؟

آری ممکن است کسانی در اثر تنبلی و راحت طلبی نخواهند زحمت تحقیق و بررسی را به خود بدهند، و یا به این علت که پذیرفتن دین، محدودیتهایی را پیش می آورد و ایشان را از پاره ای کارهای دلخواهشان باز می دارد از پی جویی دین سرباز بزنند.(2)

اما چنین کسانی می بایست به عاقبت وخیم این تنبلی و خودکامگی تن در دهند و سرانجام عذاب ابدی و شقاوت جاودانی را پذیرا شوند.

وضع چنین افرادی به مراتب بدتر از کودک بیمار نادانی است که از ترس داروی تلخ از رفتن نزد پزشک خودداری می کند و مرگ حتمی را به جان می خرد زیرا کودک مزبور رشد عقلی کافی برای تشخیص سود و زیان مخالفت با دستورات پزشک هم بیش از محرومیت از بهره های چند روزه ی زندگی دنیا نیست ولی انسان بالغ و آگاه توان اندیشیدن درباره ی سود و زیان و سنجیدن لذتهای زودگذر را با عذاب ابدی دارد.

آیا موجود نامحسوس و غیرمادی (غیب) وجود دارد؟ در صورت وجود، آیا رابطه ای بین جهان غیب و جهان مادی و محسوس هست؟ در صورت وجود رابطه، آیا موجود نامحسوسی هست که آفریننده ی جهان مادی باشد؟

به همین جهت قرآن کریم چنین افراد غفلت پیشه ای را از چارپایان هم گمراه تر دانسته درباره ایشان می فرماید: "اولئک کالانعام بل هم اضلّ اولئک هم الغافلون"(3) و در جای دیگر آنان را بدترین جنبدندگان معرفی می کند: "انّ شرّ الدوابّ عندالله الصّم البکم الذین لایعقلون".(4)

 

حل یک شبهه

ممکن است کسانی چنین بهانه ای را دستاویز خودشان قرار دهند که تلاش برای حل یک مسأله، در صورتی مطلوب است که انسان امیدی به یافتن راه حل آن داشته باشد ولی ما چندان امیدی به نتیجه اندیشیدن درباره ی دین و مسائل آن نداریم. و از این روی ترجیح می دهیم که وقت و نیروی خود را صرف کارهایی کنیم که امید بیشتری به نتایج آنها داریم.

در برابر چنین کسانی باید گفت:

اولاً امید به حل مسائل اساسی دین به هیچ وجه کمتر از دیگر مسائل علمی نیست و می دانیم که حل بسیاری از مسائل علوم در سایه دهها سال تلاش پیگیر دانشمندان میسر شده است.

ثانیاً ارزش احتمال تنها تابع یک عامل (=مقدار احتمال) نیست بلکه می بایست "مقدار محتمل" را نیز در نظر گرفت. مثلاً اگر احتمال سوددهی در مورد یک کار اقتصادی 50% و در مورد کار دیگری 10% باشد ولی مقدار سود محتمل در کار اول یکهزار ریال و در کار دوم یکصد ریال باشد کار اول پنج مرتبه برکار دوم رجحان خواهد داشت با اینکه مقدار احتمال آن(50%) نصف مقدار احتمال در کار دوم (10%) است.

و چون منفعت احتمالی پی جویی دین بی نهایت است هرقدر هم احتمال دستیابی به نتیجه قطعی درباره آن ضعیف باشد باز هم ارزش تلاش در راه آن بیش از ارزش تلاش در هر راهی است که نتیجه محدودی داشته باشد. و تنها در صورتی ترک پژوهش درباره دین عقلاً موجه است که انسان، قطع به نادرستی دین یا غیر قابل حل بودن مسائل آن داشته باشد اما چنین قطع و اطمینانی از کجا بدست می آید؟!

 

پی نوشت ها :

1-    رجوع کنید به: کتاب حس مذهبی و کتاب انسان موجود ناشناخته، و کتاب دین و روان.

2-    بل یرید الانسان لیفجر امامه، سوره القیامة، آیه 5

3-    سوره اعراف آیه 179. آنان مانند چهار پایان بلکه گمراهترند آنان همان غافلانند.

4-    سوره انفال، آیه 23. همانا بدترین جنبندگان نزد خدا کرو لالهایی هستند که حقایق را درک نمی کنند.

بخش اعتقادات شیعه تبیان

گردآوری توسط بخش نبوت سایت آکاایران
  • فال
  • بازار
  • تست هوش آنلاین
تبلیغات