نبی و رسول، بررسی حوزه معنایی نبی، رسول و امام - آکا

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد نبی و رسول، بررسی حوزه معنایی نبی، رسول و امام ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر لینک +نبی +و +رسول را کلیک نمایید و یا در دسته از سایت دین و زندگی آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

در این بخش از سایت آکاایران مطالبی درمورد تفاوت نبی و رسول را برای شما آماده کرده ایم ، امیدواریم که مورد توجه شما قرار گیرد. 

به نقل از آکاایران: یکی از اصول اساسی دین اسلام و مذهب تشیع اعتقاد به نبوت و امامت می باشد. این اعتقادات که جنبه هدایتی انسان ها را هدف قرار می دهند از دیرباز تا کنون محل بحث های فراوان بوده و هستند. از جمله سۆالات مهم و اساسی در این باره تفاوت میان نبی و امام می باشد. برای یافتن این پرسش ابتدا به تبیین معنای نبی، رسول و امام می پردازیم و سپس تفاوت های موجود میان آن ها را بیان می داریم.

 

بر اساس آیاتی نظیر «وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِکَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِیٍّ ...» (حج/52: ما قبل از تو هیچ رسولى و نبیى نفرستادیم، مگر آنکه چنین و چنان شد ... ‏) نبى و رسول هر دو به سوى مردم گسیل شده‏اند، با این تفاوت که نبى مبعوث شده تا مردم را به آنچه از اخبار غیبى که نزد خود دارد خبر دهد، چون او به پاره‏اى از آنچه نزد خداست خبر دارد، ولى رسول کسى است که به رسالت خاصى زاید بر اصل نبوت گسیل شده است، هم چنان که امثال این آیات هم به این معنا اشعار دارد.

بنا براین نبى عبارت است از کسى که به مقتضاى عنایتى که خداى تعالى نسبت به هدایت مردم به سوى سعادتشان دارد آنچه مایه صلاحِ معاش و معادشان است را بیان کند، اما رسول عبارت است از کسى که حامل رسالت خاصى، مشتمل بر اتمام حجتى که به دنبال مخالفت با آن عذاب و امثال آن باشد، هم چنان که فرمود: «لِئَلَّا یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ» (نساء/164:تا بعد از آمدن رسول، دیگر مردم حجتى علیه خدا نداشته باشند).

و از کلام خداى تعالى در فرق میان رسالت و نبوت بیش از مفهوم این دو لفظ چیزى‏ استفاده نمى‏شود، به این معنا که رسول شرافتِ وساطتِ بین خدا و بندگان را دارد، و نبى شرافتِ علم به خدا و معارف خدایى را دارد.

فرق نبوت و امامت در این است که نبوت راهنمایى، ابلاغ و اخبار است. ولى امامت، رهبرى است و علاوه بر رهبرى اجتماعى، رهبرى معنوى به سوى خدا هم هست

آکاایران: بعضى‏ گفته‏اند: فرق میان نبى و رسول عموم و خصوص مطلق است، به این معنا که رسول آن کسى است که هم مبعوث است، و هم مأمور، به تبلیغ رسالت، و اما نبى کسى است که تنها مبعوث باشد، چه مأمور به تبلیغ هم باشد و چه نباشد. لیکن این فرق مورد تایید کلام خداى تعالى نیست، زیرا مى‏فرماید: «وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِکَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِیٍّ ... » که در این آیه میان رسول و نبى جمع کرده و درباره هر دو تعبیر به «ارسلنا» کرده است، و هر دو را مرسل می خواند. خداوند در آیه «وَ وُضِعَ الْکِتابُ وَ جِی‏ءَ بِالنَّبِیِّینَ وَ الشُّهَداء ... » (زمر/69: نامه‏هاى اعمال را پیش مى‏نهند و پیامبران و گواهان را حاضر مى‏سازند ... ) همه مبعوثین را انبیا خوانده است.

در نتیجه تنها می توان گفت نبی از نظر مصداق (و نه از نظر مفهوم) اعم از رسول است، یعنی همه پیامبران دارای مقام نبوّت بوده اند ولی مقام رسالت، اختصاص به گروهی از ایشان داشته و به حسب برخی روایات، تعداد رسولان سیصد و سیزده نفر می باشد و طبعاً مقام ایشان بالاتر از مقام سایر انبیاء خواهد بود. چنانکه خود رسولان هم از نظر مقام و فضیلت یکسان نبوده اند. در مورد تفاوت درجات رسولان قرآن کریم می فرماید:  «تِلْکَ الرُّسُلُ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى‏ بَعْضٍ مِنْهُمْ مَنْ کَلَّمَ اللَّهُ وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ ... » (بقره/253: این پیامبران بعضى از ایشان را بر بعض دیگر برترى داده‏ایم بعضى از آنان کسى بوده که خدا با وى سخن گفت و بعضى از آنان را مرتبه‏ها بالا برد ... ).

معنای امام

در معنای امام اقوال مختلفی وجود دارد که از آن جمله عبارتند از:

1ـ ریاست و زعامت در امور دنیاى مردم

2ـ ریاست در امور دین و دنیا

3ـ تحقق بخشیدن به برنامه‏هاى دینى اعم از حکومت به معنى وسیع کلمه، و اجراى حدود و احکام خدا و اجراى عدالت اجتماعى و همچنین تربیت و پرورش نفوس در ظاهر و باطن. در حقیقت مقام امامت، مقام تحقق بخشیدن به اهداف مذهب و هدایت به معنى ایصال به مطلوب است، نه فقط ارائه طریق.

در این میان آنچه به نظر صحیح تر می رسد معنای سوم می باشد.

علامه طباطبایی مترادف دانستن امامت با مطاع بودن، خلافت و وصایت را نادرست می دانند و گفته اند تقدم و مطاع بودن نمی تواند معناى امامت باشد، چرا که مطاع بودن شخص به این معنا است که اوامر و نظریه‏هاى او را اطاعت کنند، و این از لوازم نبوت و رسالت است و اما خلافت و همچنین وصایت معنایى نظیر نیابت دارد و نیابت چه تناسبى با امامت‏ می تواند داشته باشد؟! و اما ریاست در امور دین و دنیا آن نیز همان معناى مطاع بودن را دارد، چون ریاست به معناى اینست که شخصى در اجتماع مصدر حکم و دستور باشد. پس هیچ یک از این معانى با معناى امامت تطبیق نمی کند، چون امامت به این معنا است که شخص طورى باشد که دیگران از او پیروی کنند، یعنى گفتار و کردار خود را مطابق گفتار و کردار او بیاورند. از دیدگاه ایشان امام آن شخص هادی است که از جنبه ملکوتیِ موجودات آن ها را رهبری می کند و مقام امامت یک نوع ولایت بر اعمال مردم از نظر باطن است که توأم با هدایت می باشد، و هدایت در این جا به معنی رساندن به مقصد است نه تنها راهنمایی و ارائه طریق.

تفاوت امام با نبی

بر اساس آیات قرآن از جمله «وَ إِذِ ابْتَلى‏ إِبْراهِیمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِی قالَ لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمِین‏» (بقره/124: و چون پروردگارِ ابراهیم، وى را با صحنه‏هایى بیازمود و او به حد کامل آن امتحانات را انجام بداد، به وى گفت: من تو را امام خواهم کرد ابراهیم گفت: از ذریه‏ام نیز کسانى را به امامت برسان فرمود عهد من به ستمگران نمى‏رسد) مقام امامت در رتبه ای بالاتر از نبوت قرار دارد. در زمینه تفاوت میان امام با نبی و رسول اقوال مختلفی وجود دارد که در ذیل به برخی از مهم ترین آن ها اشاره خواهد شد:

نبی از نظر مصداق (و نه از نظر مفهوم) اعم از رسول است، یعنی همه پیامبران دارای مقام نبوّت بوده اند ولی مقام رسالت، اختصاص به گروهی از ایشان داشته

1ـ بعضی گفته اند: تنها فرق امام با نبى در این است که به نبى وحى مى‏شود، اما بر امام وحى صورت نمى‏گیرد. به نظر مى‏رسد این فرق درست نباشد؛ زیرا على‏القاعده بایستى درجه بالاتر، ویژگی هاى درجه پایین‏تر را در خود حفظ کند نه اینکه تنزل نماید.

2ـ در نظر برخى، از جمله علامه طباطبایى، نبى تنها داراى هدایت تشریعى و ارائه کننده راه هدایت است. اما امام افزون بر آن، داراى هدایت تکوینى هم هست. یعنى امام از نظر تأثیر باطنى و نفوذ روحانى که اثر وجودیش در قلب انسان مى‏تابد او را هدایت مى‏کند. و لذا مقام امامت یک نوع ولایت بر اعمال مردم است از نظر باطن، که توأم با هدایت مى‏باشد.

4ـ برخى هم چون استاد مطهرى گفته‏اند: فرق نبوت و امامت در این است که نبوت راهنمایى، ابلاغ و اخبار است. ولى امامت، رهبرى است و علاوه بر رهبرى اجتماعى، رهبرى معنوى به سوى خدا هم هست.

5ـ برخى دیگر مانند آیت الله سبحانى معتقدند: نبى تنها مأمور به ابلاغ رسالت و دادن نویدها و بیم‏ها به مردم است، اما امام علاوه بر آن پیشوایى است که شخصاً داراى سِمَت امر و نهى و تکلیف و دستورات است تا جامعه بشرى را با مدیریت صحیح به حد کمال رساند.

 

نبى عبارت است از کسى که به مقتضاى عنایتى که خداى تعالى نسبت به هدایت مردم به سوى سعادتشان دارد آنچه مایه صلاحِ معاش و معادشان است را بیان کند، اما رسول عبارت است از کسى که حامل رسالت خاصى، مشتمل بر اتمام حجتى که به دنبال مخالفت با آن عذاب و امثال آن باشد .

تحقق بخشیدن به برنامه‏هاى دینى اعم از حکومت به معنى وسیع کلمه، و اجراى حدود و احکام خدا و اجراى عدالت اجتماعى و همچنین تربیت و پرورش نفوس در ظاهر و باطناز وظائف امام است .    

گردآوری: بخش دین و اندیشه آکاایران

نبی و رسول، بررسی حوزه معنایی نبی، رسول و امام گردآوری توسط بخش نبوت سایت آکاایران

اخبار اکاایران

تبلیغات