روشهای دعوت انبیاء - آکا

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد روشهای دعوت انبیاء ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته از سایت دین و زندگی آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

پیامبران وظیفه ای جز تبلیغ، بشارت، انذار و تذکر ندارند؛ و خداوند از میان هر قومی پیامبری را فرستاد که آیات و قوانین خداوند را برای مردم بازگو نموده و راه پاکی، رستگاری و رسیدن به کمال معنوی را به آنها بیاموزند و در این راه، حق اکراه و اجبار نسبت به انتخاب دین مردم را ندارند، بلکه مردم در انتخاب کفر و ایمان کاملا آزادند. البته اگر راه کفر و ضلالت و گمراهی را انتخاب کنند، وعده عذاب به آنها داده می شود؛ چرا که نتیجه چنین اعمالی جز آتش جهنم نیست.

در این مقاله به برخی روش های دعوت انبیا اشاره کرده و به اجمال آنها را بررسی می کنیم:

دعوت بر اساس استدلال و روشنگری

یکی دیگر از اهرم های تبلیغی پیامبران الهی این بود که افراد را از طریق گفتگو و اقامه دلیل و حجت روشن به آیین خود دعوت می کردند و در میان جمعیت هایی که در قلمرو دعوت پیامبران قرار می گرفتند، انسان های عاقل و دانا و حق جویی پیدا می شدند که انبیاء می توانستند از فطرت و خرد آنان کمک بگیرند و سرانجام از درون در آنها تحول ایجاد کنند.

پیامبران در اینجا به فراخور حال افراد از دلیل و برهان کمک می گرفتند. برخی از این دلائل جنبه کلی داشت؛ یعنی اجمالاً ثابت می کرد که مدعی نبوت در ادعای خود راستگوست و برخی از آنها جنبه جزئی داشت؛ یعنی اصل و قانونی را که مطرح می کرد، بر خصوص استواری آن قانون استدلال می نمود.

معجزات پیامبران، براهین و دلائل کلی و اجمالی آنان بود که در نوع افراد یقین می آفرید؛ در حالی که دلائل عقلی و فطری و احیاناً بیانات خطابی در موارد خاصی و نسبت به برخی افراد کارساز بود، نه در همه موارد.

پیامبران وظیفه ای جز تبلیغ، بشارت، انذار و تذکر ندارند؛ و خداوند از میان هر قومی پیامبری را فرستاد که آیات و قوانین خداوند را برای مردم بازگو نموده و راه پاکی، رستگاری و رسیدن به کمال معنوی را به آنها بیاموزند و در این راه، حق اکراه و اجبار نسبت به انتخاب دین مردم ندارند، بلکه مردم در انتخاب کفر و ایمان کاملا آزادند. البته اگر راه کفر و ضلالت و گمراهی را انتخاب کنند، وعده عذاب به آنها داده می شود؛ چرا که نتیجه چنین اعمالی جز آتش جهنم نیست

آزادانه بودن دعوت پیامبران و دوری از هر گونه اکراه و اجبار

ظاهر دسته ای از آیات قرآن بر این دلالت دارد که دعوت پیامبران آزادانه بوده و از هرگونه اجبار و اکراه در پذیرش یا عدم پذیرش دین از سوی مردم، به دور است. پیامبران وظیفه دارند مردم را با حکمت و برهان و موعظه نیکو و پسندیده به راه خدا دعوت کرده و کلام الهی را با ساده ترین راه ممکن به مردم ابلاغ کنند و با آنها با مهربانی و عطوفت رفتار کنند و از هرگونه تندخویی و سخت دلی برحذر باشند و راه رستگاری و ضلالت و گمراهی را برای مردم بیان نموده و از عاقبت عملشان - که بهشت یا جهنم را در پی خواهد داشت - آگاه سازند و آنها را به تفکر و اندیشه صحیح و انتخاب درست وادارند، و با مردم به عدالت رفتار کنند.

از این آیات استفاده می شود که پیامبران وظیفه ای جز تبلیغ، بشارت، انذار و تذکر ندارند؛ و خداوند از میان هر قومی پیامبری را فرستاد که آیات و قوانین خداوند را برای مردم بازگو نموده و راه پاکی، رستگاری و رسیدن به کمال معنوی را به آنها بیاموزند و در این راه، حق اکراه و اجبار نسبت به انتخاب دین مردم ندارند، بلکه مردم در انتخاب کفر و ایمان کاملا آزادند. البته اگر راه کفر و ضلالت و گمراهی را انتخاب کنند، وعده عذاب به آنها داده می شود؛ چرا که نتیجه چنین اعمالی جز آتش جهنم نیست.

از نظر اصول تربیتی، خطرناک ترین روش در تربیت یک انسان، تکیه بر امید تنها و یا بیم تنهاست. تربیتی که بر تک عاملی استوار باشد، یا مایه طغیان، و یا وسیله یأس خواهد بود. امید بیش از حد، مایه سهل انگاری می گردد و چه بسا فرد تحت تربیت از انجام وظائف شانه خالی می کند. همچنان که بیم تنها کارساز نیست و چه بسا مایه یأس و نومیدی می گردد و از این جهت، قرآن یأس و نومیدی از رحمت خدا را از ویژگی های کافران می شمارد

دعوت از راه امید و بیم

از نظر اصول تربیتی، خطرناک ترین روش در تربیت یک انسان، تکیه بر امید تنها و یا بیم تنهاست. تربیتی که بر تک عاملی استوار باشد، یا مایه طغیان، و یا وسیله یأس خواهد بود. امید بیش از حد، مایه سهل انگاری می گردد و چه بسا فرد تحت تربیت از انجام وظائف شانه خالی می کند. فرزندان بنی اسرائیل به خاطر امید فزون از حد، راه طغیان و تجاوز را در پیش گرفتند و خود را ملت برگزیده انگاشتند و از هر نوع فساد به امید مغفرت خدا خودداری نکردند همچنان که بیم تنها کارساز نیست و چه بسا مایه یأس و نومیدی می گردد و از این جهت، قرآن یأس و نومیدی از رحمت خدا را از ویژگی های کافران می شمارد و می فرماید: «إِنَّهُ لا ییأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْکافِرُونَ»؛ (یوسف / 87) «از رحمت خدا جز کافران کسی مأیوس نمی گردد».

از این جهت، در برنامه های امروز امور تربیتی، به هر دو عامل توجه می شود و به موازات یکدیگر مورد استفاده قرار می گیرند؛ مثلاً اگر در جوامع پیشرفته، زندان و تبعید و کارهای اجباری و سرانجام اعدام هست، در برابر آن تشویق و تقدیر و ترفیع رتبه و معرفی افراد خدمتگزار به جامعه نیز وجود دارد.

در برنامه های پیامبران، بشارت و انذار، و بیم و امید، به موازات یکدیگر پیش رفته و پیامبران خدا چنین معرفی شده اند: «فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِیینَ مُبَشِّرینَ وَ مُنْذِرین»؛ (بقره/ 213) «خدا پیامبرانی برانگیخت که مژده آور و بیم دهنده بودند.» و باز می فرماید: «رُسُلاً مُبَشِّرینَ وَ مُنْذِرینَ لِئَلاَّ یکُونَ لِلنَّاسِ عَلَی اللَّهِ حُجَّة »؛ (نساء/ 165) «پیامبرانی [برانگیخت] مژده بخش و بیم دهنده تا مردم بر خدا حجتی نداشته باشند [و حجّت بر مردم، تمام گردد] .

فرآوری: آمنه اسفندیاری  

بخش اعتقادات شیعه تبیان

منابع:

ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره48

سایت ذی طوی

 

روشهای دعوت انبیاء گردآوری توسط بخش نبوت سایت آکاایران

اخبار اکاایران

اخرین مطالب آکاایران

تبلیغات