نشانه هاى خدا در آفرینش انسان

آکاایران: نشانه هاى خدا در آفرینش انسان

آکاایران: نشانه هاى خدا در آفرینش انسان

پرسش :

نشانه هاى خدا در آفرینش انسان چیست؟



پاسخ :

به گزارش آکاایران: از نگاه قرآن ، در آفرینش انسان ، نشانه هاى روشنِ فراوانى براى خداشناسى وجود دارد و این ، بدان معناست که انسان نمى تواند خود را آن گونه که هست ، ببیند ، امّا آفریدگار خود را نبیند ، و خودشناس باشد ، امّا خدا را نشناسد .

نشانه هاى خدا در وجود انسان ، در این باب ، به نُه دسته تقسیم شده است و اینک ، توضیح کوتاهى[۱]درباره این نشانه ها :

۱ . پیدایش انسان از خاک

پژوهشگر ، در مطالعه کیفیت سیر تکاملى خاک و فعل و انفعالاتى که در این مادّه فاقد حیات انجام مى شود تا به صورت انسان درآید ، به قدرى نظم ، حکمت و تدبیر ملاحظه مى کند که اگر اندکى انصاف داشته باشد ، چاره اى جز اعتراف به خالق حکیم و مدبّر دانا و تواناى هستى ندارد .

قرآن کریم ، درباره موادّ اوّلیه اى که تشکیل دهنده هسته نخستین آفرینش انسان است ، نظریه هاى دقیق و جالبى دارد که پیشرفت علم ، صحّت آنها و ارتباط آورنده این کتاب آسمانى را با منبع وحى تأیید مى کند .

از نگاه قرآن ، خاک ،[۲]عصاره گِل ،[۳]آب ،[۴]عَلَق[۵]و نطفه ،[۶]مبادى آفرینش هستند که عقل با تأمّل در سیر تکاملى خاک تا به وجود آمدن انسان ، گریزى جز اعتراف به آفریدگار توانا و حکیم ندارد و جالب توجّه این که در چهارده قرن پیش ، در محیطى که مردم معتقد بودند زن ، تنها جایگاه پرورش انسان است و هیچ نقشى در به وجود آمدن آن ندارد ، قرآن ، تصریح مى کند هسته اوّلیه آفرینش انسان ، آمیخته اى از نطفه مرد و زن است :

«إِنَّا خَلَقْنَا الاْءِنسَـنَ مِن نُّطْفَةٍ أَمْشَاجٍ .[۷]ما انسان را از نطفه اى آمیخته آفریدیم» .[۸]

۲ . صورت بندى جنین

پس از تکمیل مصالح ساختمان بدن ، جنین براى صورت بندى و نقّاشى آماده مى شود . اکنون ، آفریدگار دانا و توانا ،

سلّول هاى مغز ، چشم ، گوش ، قلب ، دست ، پا و سایر اعضاى بدن را از یکدیگر جدا و با وظیفه نهایى خویش آشنا مى کند و آن گونه که حکمتش ایجاب مى کند ، صورت بندى مى نماید :

«هُوَ الَّذِى یُصَوِّرُکُمْ فِى الْأَرْحَامِ کَیْفَ یَشَاءُ لاَ إِلَـهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ . اوست کسى که شما را در زِهدان ها چنان که مى خواهد ، شکل مى دهد. خدایى نیست ، جز او که پیروزمند فرزانه است» .[۹]

۳ . پیدایش حیات

قرآن کریم ، در موارد متعدد[۱۰]پدیده شگفت حیات را مستند به آفریدگار تواناى جهان کرده است و آن را یکى از آیات الهى و ادلّه غیر قابل انکار وجود خدا مى داند و گاه ، منکران را با توجّه به این حقیقت ، مورد ملامت قرار مى دهد :

«کَیْفَ تَکْفُرُونَ بِاللَّهِ وَ کُنتُمْ أَمْوَ تًا فَأَحْیَـکُمْ . چگونه به خدا کفر مى ورزید ، در حالى که مُرده بودید و زنده تان ساخت؟» .[۱۱]

۴ . خواب

خواب ، مایه تجدید قواى فرسوده شده ، رمز نشاط و طراوت است که تقریبا یکْ سوم عمر انسان هزینه آن مى گردد ، کم خوابى ، علاوه بر این که نشاط زندگى را سلب مى کند ، موجب فرسودگى اعصاب و قوا ، ضعف دستگاه تفکّر و ادامه بى خوابى به مرگ قطعى مى انجامد ، تا آن جا که گفته شده :

انسان ، ممکن است تا شش هفته فاقد غذا زنده بماند ، ولى اگر ده شبانه روز به خواب نرود ، خواهد مُرد .[۱۲]

بنا بر این ، تدبیر خواب براى زندگى انسان ، یکى دیگر از نشانه هاى خداشناسى است :

«وَ مِنْ ءَایَـتِهِ مَنَامُکُم بِالَّیْلِ وَ النَّهَارِ وَ ابْتِغَاؤُکُم مِّن فَضْلِهِ إِنَّ فِى ذَ لِکَ لاَیَـتٍ لِّقَوْمٍ یَسْمَعُونَ .[۱۳]و از نشانه هاى او ، خواب شما در شب و روز است و نیز [روزى] جستن شما از فضلش. بى گمان ، در این ،نشانه هایى براى انسان هاى شنواست» .[۱۴]

۵ . روزى

پیش بینى منابع مورد نیاز براى تغذیه انسان و همه موجودات زنده و هماهنگى موادّ مورد نیاز انسان با کشش هاى طبیعى او ، دلیل دیگرى بر توحید و خداشناسى است :

«هَلْ مِنْ خَــلِقٍ غَیْرُ اللَّهِ یَرْزُقُکُم مِّنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ لاَ إِلَـهَ إِلاَّ هُوَ فَأَنَّى تُؤْفَکُونَ؟ ![۱۵]آیا جز خداوند ، آفریدگارى هست که از آسمان و زمین روزى تان دهد؟ جز او خدایى نیست . پس به کجا منحرف مى شوید؟!» .[۱۶]

۶ . همسر

با فرض مُحال ، اگر بگوییم که مرد ، در نتیجه اتّفاقات پى درپى (تصادف) به وجود آمده ، آیا مى توان باور کرد که باز هم تصادف ، براى تأمین آرامش زندگى و بقاى نسل ، زن را از همان جنس آفرید و میان آنها با رشته عشق و محبّت ، پیوند برقرار کرد ؟ ! آیا این برهان به تنهایى کافى نیست که ثابت کند جهان هستى داراى آفریدگارى حکیم و تواناست ؟ ! آرى :

«وَ مِنْ ءَایَـتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُم مِّنْ أَنفُسِکُمْ أَزْوَ جًا لِّتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُم مَّوَدَّةً وَ رَحْمَةً إِنَّ فِى ذَ لِکَ لاَیَـتٍ لِّقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ .[۱۷]و از نشانه هاى اوست که جفت هایى از جنس خودتان برایتان آفرید تا با ایشان آرام گیرید و میانتان ، دوستى و مهربانى نهاد. در این ، نشانه هایى است براى کسانى که مى اندیشند» .[۱۸]

۷ . پوشاک

وجود منابع پوشاک در زمین ، مانند وجود منابع تغذیه و خوراک ، ثابت مى کند که جهان ، طبق نقشه و محاسبه دقیق و حکیمانه اى پدید آمده که حتّى جزئى ترین مسائل ضرورى زندگى نیز از دیده تیزبین پدید آورنده آن ، پنهان نمانده است .

او که مى دانست انسان ، مانند حیوانات در برابر سرما و گرما مقاومت ندارد و افزون بر این ، رعایت عفّت عمومى و ارزش هاى اخلاقى فاقد پوشش میسّر نیست ، منابع مورد نیاز براى تهیّه لباس و خانه را براى او فراهم آورد و حتّى مواد لازم براى تهیه لباس هایى که براى آرایش خود بدان نیازمند است یا براى جنگیدن ضرورى است را نیز پیش بینى فرمود :

«وَ اللَّهُ جَعَلَ لَکُم مِّنم بُیُوتِکُمْ سَکَنًا ... .[۱۹]. و خدا خانه هایتان را براى شما ، مایه آرامش قرار داد» .

«قَدْ أَنزَلْنَا عَلَیْکُمْ لِبَاسًا یُوَ رِى سَوْءَ تِکُمْ .[۲۰][ اى آدمى زادگان !] برایتان جامه اى فرستادیم تا شرمگاهتان را بپوشد» .

«وَ جَعَلَ لَکُمْ سَرَ بِیلَ تَقِیکُمُ الْحَرَّ وَ سَرَ بِیلَ تَقِیکُم بَأْسَکُمْ .[۲۱]و براى شما جامه هایى ساخت که از گرما حفظتان مى کند و جامه هایى که در جنگ ، نگهتان مى دارد» .

«وَ تَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْیَةً تَلْبَسُونَهَا .[۲۲]و زیورهایى از آن (دریا) بیرون مى کشید و به تن مى کنید» .[۲۳]

۸ . ابزارهاى یادگیرى

پیش بینى ابزارهاى درونى و برونى در وجود انسان براى کسب آگاهى ، نشانه دیگرى از نشانه هاى آفرینش انسان و دلیل دیگرى براى اثبات توحید و خداشناسى است .

آفریدگار حکیم ، از یک سو ابزار درونى فرا گرفتن علم را در درون وجود انسان تعبیه کرد :

«وَاللَّهُ أَخْرَجَکُم مِّنم بُطُونِ أُمَّهَـتِکُمْ لاَ تَعْلَمُونَ شَیْـئا وَجَعَلَ لَکُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصَـرَ وَ الْأَفْـئدَةَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ .[۲۴]و خداوند ، شما را از دل مادرانتان بیرون کشید ، در حالى که چیزى نمى دانستید و برایتان گوش و چشمان و دل ها قرار داد ، باشد که سپاس بگزارید» .

و از سوى دیگر ، انواع لوازم و ابزارهایى که براى خواندن و نوشتن و تحصیل دانشْ ضرورى است ، فراهم آورد .

نکته قابل تأمّل ، این که قرآن ، در میان ابزارهاى متنوّع تعلیم و تعلّم ، به «قلم» و «نوشته» سوگند مى خورد :

«ن وَ الْقَلَمِ وَ مَا یَسْطُرُونَ .[۲۵]نون. سوگند به قلم و آنچه مى نگارند!» .

و این ، بدان جهت است که قلم و نوشته ، ابزار بیرونى همه علوم و معارف انسانى است و از این رو ، این کتاب آسمانى ، موضوع «قلم» و «نوشته» را از آیات الهى و نشانه وجود شعور و تدبیر در نظام هستى مى داند :

«الَّذِى عَلَّمَ بِالْقَلَمِ* عَلَّمَ الاْءِنسَـنَ مَا لَمْ یَعْلَمْ .[۲۶]خدایى که به وسیله قلم یاد داد ، به انسان آنچه را نمى دانست ، یاد داد»

ر . ک : ص ۲۶۳ (ابزارهاى یادگیرى) .

۹ . اختلاف زبان ها و شکل ها

اختلاف زبان ها ، شکل ها و رنگ هاى مردم ، یکى دیگر از دلایل خداشناسى است ؛ زیرا اگر کارخانه آفرینش شعور نداشت ، مانند همه ماشین هاى دیگر ، تولیدات آن یک نواخت بود .

از سوى دیگر ، زندگى اجتماعى بشر ، فاقد شناخت یکدیگر میسّر نیست . فرض کنید در یک جامعه همه انسان ها داراى یک شکل و قیافه ، یک رنگ و با یک نوع گویش هستند و هیچ کس از دیگرى قابل شناسایى نیست ؛ نه پدر از فرزند ، نه همسر از بیگانه ، نه مجرم از بیگناه ، نه بدهکار از طلبکار ، نه فرمانده از فرمانبر ، نه رئیس از مرئوس ، و نه دوست از دشمن ، چگونه مى توان در این جامعه زندگى کرد ؟ ! از این رو ، قرآن تأکید مى فرماید :

«وَ مِنْ ءَایَـتِهِ خَلْقُ السَّمَـوَ تِ وَ الْأَرْضِ وَاخْتِلَـفُ أَلْسِنَتِکُمْ وَ أَلْوَ نِکُمْ[۲۷]إِنَّ فِى ذَ لِکَ لاَیَـتٍ لِّلْعَــلِمِینَ[۲۸]. و از نشانه هاى اوست آفرینش آسمان ها و زمین و اختلاف زبان ها و رنگ هایتان. در این ، نشانه هایى براى دانایان است».[۲۹]

[۱]براى توضیح بیشتر این نشانه ها ، به کتب تفسیر مراجعه شود و یا ، ر . ک : مبانى خداشناسى ، محمد محمدى رى شهرى .

[۲]ر . ک : ص ۲۲۳ (خلقت انسان از خاک) .

[۳]«وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الاْءِنسَـنَ مِن سُلَــلَةٍ مِّن طِینٍ؛ و بى گمان ، ما انسان را از عصاره گل آفریدیم» (مؤمنون : آیه ۱۱) .

[۴]«وَ هُوَ الَّذِى خَلَقَ مِنَ الْمَآءِ بَشَرًا؛ و اوست که از آب ، آدم آفرید» (فرقان : آیه ۵۴) .

[۵]«خَلَقَ الاْءِنسَـنَ مِنْ عَلَقٍ؛ انسان را از علق (خون بسته شده) آفرید» (علق : آیه ۱) .

[۶]ر . ک : ص ۲۲۵ (خلقت انسان از نطفه) .

[۷]انسان : آیه ۲ .

[۸]ر . ک : ص ۲۳۵ ح ۳۵۵۰ .

[۹]ر . ک : ص ۲۳۱ (شکل دادن جنین در زِهدان) .

[۱۰]بقره : آیه ۲۸ ، نجم : آیه ۱۴ ، حج : آیه ۶۶ ، ق : آیه ۴۳ ، بقره : آیه ۱۵۸ ، اعراف : آیه ۱۵۸ ، توبه : آیه ۱۱۶ ، یونس : آیه ۳۱ ، ۵۶ ، مؤمنون : آیه ۸۰ ، ۱۹۲ ، غافر : آیه ۶۸ ، دخان : آیه ۸ ، حدید : آیه ۲ ، جاثیه : آیه ۲۶ ، انعام : آیه ۹۵ ، آل عمران : آیه ۲۷ .

[۱۱]ر . ک : ص ۲۴۳ (دمیدن روح در جنین) .

[۱۲]دانستنى هاى جهان علم : ص ۲۵۰ .

[۱۳]روم : آیه ۲۳ .

[۱۴]ر . ک : ص ۲۵۷ (خواب) .

[۱۵]فاطر : آیه ۳ .

[۱۶]ر . ک : ص ۲۴۷ (روزى) .

[۱۷]روم : آیه ۲۱ .

[۱۸]ر . ک : ص ۲۶۱ (جفت) .

[۱۹]نحل : آیه ۸۰ .

[۲۰]اعراف : آیه ۲۶ .

[۲۱]نحل : آیه ۸۱ .

[۲۲]نحل : آیه ۱۴ .

[۲۳]ر . ک : ص ۲۵۹ (لباس) .

[۲۴]نحل : آیه ۷۸ .

[۲۵]قلم : آیه ۱ .

[۲۶]قلم : آیه ۴ ـ ۵ .

[۲۷]«الوان» ، هم به معناى اختلاف صورت ها و هم به معناى اختلاف رنگ ها تفسیر شده است . هر دو تفسیر ، صحیح است و اختلاف الوان ، به هر دو معنا از ادلّه توحید است (ر . ک : مفردات ألفاظ القرآن : ذیل : «اللون» ، التفسیر الکبیر : ج ۲۵ ص ۹۲ ، الجواهر : ج ۱۵ ص ۴۹۹ ، تفسیر نمونه : ج۱۶ ص۳۹۴) .

[۲۸]روم : آیه ۲۲ .

[۲۹]ر . ک : ص ۲۴۵ (اختلاف زبان ها و رنگ ها).



پاسخگو : بخش پاسخ گویی پایگاه حدیث نت

.

منبع : hadith.ir


شما احتمالا با جستجوی کلمات زیر وارد مقاله شده اید چنانچه مطلب مرتبط با جستجوی شما نبوده همان کلمه را در جستجوی سایت وارد کنید

خدا برای چه انسان ها را آفرید

گردآوری توسط بخش اخلاق و عرفان اسلامی سایت آکاایران
تبلیغات