نشانه هاى خدا در آفرینش انسان

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد نشانه هاى خدا در آفرینش انسان ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته از سایت دین و زندگی آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

آکاایران: نشانه هاى خدا در آفرینش انسان

آکاایران: نشانه هاى خدا در آفرینش انسان

پرسش :

نشانه هاى خدا در آفرینش انسان چیست؟



پاسخ :

به گزارش آکاایران: از نگاه قرآن ، در آفرینش انسان ، نشانه هاى روشنِ فراوانى براى خداشناسى وجود دارد و این ، بدان معناست که انسان نمى تواند خود را آن گونه که هست ، ببیند ، امّا آفریدگار خود را نبیند ، و خودشناس باشد ، امّا خدا را نشناسد .

نشانه هاى خدا در وجود انسان ، در این باب ، به نُه دسته تقسیم شده است و اینک ، توضیح کوتاهى[۱]درباره این نشانه ها :

۱ . پیدایش انسان از خاک

پژوهشگر ، در مطالعه کیفیت سیر تکاملى خاک و فعل و انفعالاتى که در این مادّه فاقد حیات انجام مى شود تا به صورت انسان درآید ، به قدرى نظم ، حکمت و تدبیر ملاحظه مى کند که اگر اندکى انصاف داشته باشد ، چاره اى جز اعتراف به خالق حکیم و مدبّر دانا و تواناى هستى ندارد .

قرآن کریم ، درباره موادّ اوّلیه اى که تشکیل دهنده هسته نخستین آفرینش انسان است ، نظریه هاى دقیق و جالبى دارد که پیشرفت علم ، صحّت آنها و ارتباط آورنده این کتاب آسمانى را با منبع وحى تأیید مى کند .

از نگاه قرآن ، خاک ،[۲]عصاره گِل ،[۳]آب ،[۴]عَلَق[۵]و نطفه ،[۶]مبادى آفرینش هستند که عقل با تأمّل در سیر تکاملى خاک تا به وجود آمدن انسان ، گریزى جز اعتراف به آفریدگار توانا و حکیم ندارد و جالب توجّه این که در چهارده قرن پیش ، در محیطى که مردم معتقد بودند زن ، تنها جایگاه پرورش انسان است و هیچ نقشى در به وجود آمدن آن ندارد ، قرآن ، تصریح مى کند هسته اوّلیه آفرینش انسان ، آمیخته اى از نطفه مرد و زن است :

«إِنَّا خَلَقْنَا الاْءِنسَـنَ مِن نُّطْفَةٍ أَمْشَاجٍ .[۷]ما انسان را از نطفه اى آمیخته آفریدیم» .[۸]

۲ . صورت بندى جنین

پس از تکمیل مصالح ساختمان بدن ، جنین براى صورت بندى و نقّاشى آماده مى شود . اکنون ، آفریدگار دانا و توانا ،

سلّول هاى مغز ، چشم ، گوش ، قلب ، دست ، پا و سایر اعضاى بدن را از یکدیگر جدا و با وظیفه نهایى خویش آشنا مى کند و آن گونه که حکمتش ایجاب مى کند ، صورت بندى مى نماید :

«هُوَ الَّذِى یُصَوِّرُکُمْ فِى الْأَرْحَامِ کَیْفَ یَشَاءُ لاَ إِلَـهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ . اوست کسى که شما را در زِهدان ها چنان که مى خواهد ، شکل مى دهد. خدایى نیست ، جز او که پیروزمند فرزانه است» .[۹]

۳ . پیدایش حیات

قرآن کریم ، در موارد متعدد[۱۰]پدیده شگفت حیات را مستند به آفریدگار تواناى جهان کرده است و آن را یکى از آیات الهى و ادلّه غیر قابل انکار وجود خدا مى داند و گاه ، منکران را با توجّه به این حقیقت ، مورد ملامت قرار مى دهد :

«کَیْفَ تَکْفُرُونَ بِاللَّهِ وَ کُنتُمْ أَمْوَ تًا فَأَحْیَـکُمْ . چگونه به خدا کفر مى ورزید ، در حالى که مُرده بودید و زنده تان ساخت؟» .[۱۱]

۴ . خواب

خواب ، مایه تجدید قواى فرسوده شده ، رمز نشاط و طراوت است که تقریبا یکْ سوم عمر انسان هزینه آن مى گردد ، کم خوابى ، علاوه بر این که نشاط زندگى را سلب مى کند ، موجب فرسودگى اعصاب و قوا ، ضعف دستگاه تفکّر و ادامه بى خوابى به مرگ قطعى مى انجامد ، تا آن جا که گفته شده :

انسان ، ممکن است تا شش هفته فاقد غذا زنده بماند ، ولى اگر ده شبانه روز به خواب نرود ، خواهد مُرد .[۱۲]

بنا بر این ، تدبیر خواب براى زندگى انسان ، یکى دیگر از نشانه هاى خداشناسى است :

«وَ مِنْ ءَایَـتِهِ مَنَامُکُم بِالَّیْلِ وَ النَّهَارِ وَ ابْتِغَاؤُکُم مِّن فَضْلِهِ إِنَّ فِى ذَ لِکَ لاَیَـتٍ لِّقَوْمٍ یَسْمَعُونَ .[۱۳]و از نشانه هاى او ، خواب شما در شب و روز است و نیز [روزى] جستن شما از فضلش. بى گمان ، در این ،نشانه هایى براى انسان هاى شنواست» .[۱۴]

۵ . روزى

پیش بینى منابع مورد نیاز براى تغذیه انسان و همه موجودات زنده و هماهنگى موادّ مورد نیاز انسان با کشش هاى طبیعى او ، دلیل دیگرى بر توحید و خداشناسى است :

«هَلْ مِنْ خَــلِقٍ غَیْرُ اللَّهِ یَرْزُقُکُم مِّنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ لاَ إِلَـهَ إِلاَّ هُوَ فَأَنَّى تُؤْفَکُونَ؟ ![۱۵]آیا جز خداوند ، آفریدگارى هست که از آسمان و زمین روزى تان دهد؟ جز او خدایى نیست . پس به کجا منحرف مى شوید؟!» .[۱۶]

۶ . همسر

با فرض مُحال ، اگر بگوییم که مرد ، در نتیجه اتّفاقات پى درپى (تصادف) به وجود آمده ، آیا مى توان باور کرد که باز هم تصادف ، براى تأمین آرامش زندگى و بقاى نسل ، زن را از همان جنس آفرید و میان آنها با رشته عشق و محبّت ، پیوند برقرار کرد ؟ ! آیا این برهان به تنهایى کافى نیست که ثابت کند جهان هستى داراى آفریدگارى حکیم و تواناست ؟ ! آرى :

«وَ مِنْ ءَایَـتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُم مِّنْ أَنفُسِکُمْ أَزْوَ جًا لِّتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُم مَّوَدَّةً وَ رَحْمَةً إِنَّ فِى ذَ لِکَ لاَیَـتٍ لِّقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ .[۱۷]و از نشانه هاى اوست که جفت هایى از جنس خودتان برایتان آفرید تا با ایشان آرام گیرید و میانتان ، دوستى و مهربانى نهاد. در این ، نشانه هایى است براى کسانى که مى اندیشند» .[۱۸]

۷ . پوشاک

وجود منابع پوشاک در زمین ، مانند وجود منابع تغذیه و خوراک ، ثابت مى کند که جهان ، طبق نقشه و محاسبه دقیق و حکیمانه اى پدید آمده که حتّى جزئى ترین مسائل ضرورى زندگى نیز از دیده تیزبین پدید آورنده آن ، پنهان نمانده است .

او که مى دانست انسان ، مانند حیوانات در برابر سرما و گرما مقاومت ندارد و افزون بر این ، رعایت عفّت عمومى و ارزش هاى اخلاقى فاقد پوشش میسّر نیست ، منابع مورد نیاز براى تهیّه لباس و خانه را براى او فراهم آورد و حتّى مواد لازم براى تهیه لباس هایى که براى آرایش خود بدان نیازمند است یا براى جنگیدن ضرورى است را نیز پیش بینى فرمود :

«وَ اللَّهُ جَعَلَ لَکُم مِّنم بُیُوتِکُمْ سَکَنًا ... .[۱۹]. و خدا خانه هایتان را براى شما ، مایه آرامش قرار داد» .

«قَدْ أَنزَلْنَا عَلَیْکُمْ لِبَاسًا یُوَ رِى سَوْءَ تِکُمْ .[۲۰][ اى آدمى زادگان !] برایتان جامه اى فرستادیم تا شرمگاهتان را بپوشد» .

«وَ جَعَلَ لَکُمْ سَرَ بِیلَ تَقِیکُمُ الْحَرَّ وَ سَرَ بِیلَ تَقِیکُم بَأْسَکُمْ .[۲۱]و براى شما جامه هایى ساخت که از گرما حفظتان مى کند و جامه هایى که در جنگ ، نگهتان مى دارد» .

«وَ تَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْیَةً تَلْبَسُونَهَا .[۲۲]و زیورهایى از آن (دریا) بیرون مى کشید و به تن مى کنید» .[۲۳]

۸ . ابزارهاى یادگیرى

پیش بینى ابزارهاى درونى و برونى در وجود انسان براى کسب آگاهى ، نشانه دیگرى از نشانه هاى آفرینش انسان و دلیل دیگرى براى اثبات توحید و خداشناسى است .

آفریدگار حکیم ، از یک سو ابزار درونى فرا گرفتن علم را در درون وجود انسان تعبیه کرد :

«وَاللَّهُ أَخْرَجَکُم مِّنم بُطُونِ أُمَّهَـتِکُمْ لاَ تَعْلَمُونَ شَیْـئا وَجَعَلَ لَکُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصَـرَ وَ الْأَفْـئدَةَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ .[۲۴]و خداوند ، شما را از دل مادرانتان بیرون کشید ، در حالى که چیزى نمى دانستید و برایتان گوش و چشمان و دل ها قرار داد ، باشد که سپاس بگزارید» .

و از سوى دیگر ، انواع لوازم و ابزارهایى که براى خواندن و نوشتن و تحصیل دانشْ ضرورى است ، فراهم آورد .

نکته قابل تأمّل ، این که قرآن ، در میان ابزارهاى متنوّع تعلیم و تعلّم ، به «قلم» و «نوشته» سوگند مى خورد :

«ن وَ الْقَلَمِ وَ مَا یَسْطُرُونَ .[۲۵]نون. سوگند به قلم و آنچه مى نگارند!» .

و این ، بدان جهت است که قلم و نوشته ، ابزار بیرونى همه علوم و معارف انسانى است و از این رو ، این کتاب آسمانى ، موضوع «قلم» و «نوشته» را از آیات الهى و نشانه وجود شعور و تدبیر در نظام هستى مى داند :

«الَّذِى عَلَّمَ بِالْقَلَمِ* عَلَّمَ الاْءِنسَـنَ مَا لَمْ یَعْلَمْ .[۲۶]خدایى که به وسیله قلم یاد داد ، به انسان آنچه را نمى دانست ، یاد داد»

ر . ک : ص ۲۶۳ (ابزارهاى یادگیرى) .

۹ . اختلاف زبان ها و شکل ها

اختلاف زبان ها ، شکل ها و رنگ هاى مردم ، یکى دیگر از دلایل خداشناسى است ؛ زیرا اگر کارخانه آفرینش شعور نداشت ، مانند همه ماشین هاى دیگر ، تولیدات آن یک نواخت بود .

از سوى دیگر ، زندگى اجتماعى بشر ، فاقد شناخت یکدیگر میسّر نیست . فرض کنید در یک جامعه همه انسان ها داراى یک شکل و قیافه ، یک رنگ و با یک نوع گویش هستند و هیچ کس از دیگرى قابل شناسایى نیست ؛ نه پدر از فرزند ، نه همسر از بیگانه ، نه مجرم از بیگناه ، نه بدهکار از طلبکار ، نه فرمانده از فرمانبر ، نه رئیس از مرئوس ، و نه دوست از دشمن ، چگونه مى توان در این جامعه زندگى کرد ؟ ! از این رو ، قرآن تأکید مى فرماید :

«وَ مِنْ ءَایَـتِهِ خَلْقُ السَّمَـوَ تِ وَ الْأَرْضِ وَاخْتِلَـفُ أَلْسِنَتِکُمْ وَ أَلْوَ نِکُمْ[۲۷]إِنَّ فِى ذَ لِکَ لاَیَـتٍ لِّلْعَــلِمِینَ[۲۸]. و از نشانه هاى اوست آفرینش آسمان ها و زمین و اختلاف زبان ها و رنگ هایتان. در این ، نشانه هایى براى دانایان است».[۲۹]

[۱]براى توضیح بیشتر این نشانه ها ، به کتب تفسیر مراجعه شود و یا ، ر . ک : مبانى خداشناسى ، محمد محمدى رى شهرى .

[۲]ر . ک : ص ۲۲۳ (خلقت انسان از خاک) .

[۳]«وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الاْءِنسَـنَ مِن سُلَــلَةٍ مِّن طِینٍ؛ و بى گمان ، ما انسان را از عصاره گل آفریدیم» (مؤمنون : آیه ۱۱) .

[۴]«وَ هُوَ الَّذِى خَلَقَ مِنَ الْمَآءِ بَشَرًا؛ و اوست که از آب ، آدم آفرید» (فرقان : آیه ۵۴) .

[۵]«خَلَقَ الاْءِنسَـنَ مِنْ عَلَقٍ؛ انسان را از علق (خون بسته شده) آفرید» (علق : آیه ۱) .

[۶]ر . ک : ص ۲۲۵ (خلقت انسان از نطفه) .

[۷]انسان : آیه ۲ .

[۸]ر . ک : ص ۲۳۵ ح ۳۵۵۰ .

[۹]ر . ک : ص ۲۳۱ (شکل دادن جنین در زِهدان) .

[۱۰]بقره : آیه ۲۸ ، نجم : آیه ۱۴ ، حج : آیه ۶۶ ، ق : آیه ۴۳ ، بقره : آیه ۱۵۸ ، اعراف : آیه ۱۵۸ ، توبه : آیه ۱۱۶ ، یونس : آیه ۳۱ ، ۵۶ ، مؤمنون : آیه ۸۰ ، ۱۹۲ ، غافر : آیه ۶۸ ، دخان : آیه ۸ ، حدید : آیه ۲ ، جاثیه : آیه ۲۶ ، انعام : آیه ۹۵ ، آل عمران : آیه ۲۷ .

[۱۱]ر . ک : ص ۲۴۳ (دمیدن روح در جنین) .

[۱۲]دانستنى هاى جهان علم : ص ۲۵۰ .

[۱۳]روم : آیه ۲۳ .

[۱۴]ر . ک : ص ۲۵۷ (خواب) .

[۱۵]فاطر : آیه ۳ .

[۱۶]ر . ک : ص ۲۴۷ (روزى) .

[۱۷]روم : آیه ۲۱ .

[۱۸]ر . ک : ص ۲۶۱ (جفت) .

[۱۹]نحل : آیه ۸۰ .

[۲۰]اعراف : آیه ۲۶ .

[۲۱]نحل : آیه ۸۱ .

[۲۲]نحل : آیه ۱۴ .

[۲۳]ر . ک : ص ۲۵۹ (لباس) .

[۲۴]نحل : آیه ۷۸ .

[۲۵]قلم : آیه ۱ .

[۲۶]قلم : آیه ۴ ـ ۵ .

[۲۷]«الوان» ، هم به معناى اختلاف صورت ها و هم به معناى اختلاف رنگ ها تفسیر شده است . هر دو تفسیر ، صحیح است و اختلاف الوان ، به هر دو معنا از ادلّه توحید است (ر . ک : مفردات ألفاظ القرآن : ذیل : «اللون» ، التفسیر الکبیر : ج ۲۵ ص ۹۲ ، الجواهر : ج ۱۵ ص ۴۹۹ ، تفسیر نمونه : ج۱۶ ص۳۹۴) .

[۲۸]روم : آیه ۲۲ .

[۲۹]ر . ک : ص ۲۴۵ (اختلاف زبان ها و رنگ ها).



پاسخگو : بخش پاسخ گویی پایگاه حدیث نت

.

منبع : hadith.ir

نشانه هاى خدا در آفرینش انسان گردآوری توسط بخش اخلاق و عرفان اسلامی سایت آکاایران

اخبار اکاایران

اخرین مطالب آکاایران

تبلیغات