مشکات چیست، مقصود از مشکات چیست؟ - آکا

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد مشکات چیست، مقصود از مشکات چیست؟ ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر لینک +مشکات +چیست را کلیک نمایید و یا در دسته از سایت دین و زندگی آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

در این بخش از سایت آکاایران مطالبی درمورد معنای مشکات را برای شما آماده کرده ایم ، امیدواریم که مورد توجه شما قرار گیرد. 

اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ کَمِشْکَاةٍ (نور - 35)

«مشکات‏» روزنه یا طاقچه‏اى بود که در دیوار اتاق مجاور با حیاط مى‏ساختند و چراغ را روى آن مى‏گذاشتند، دو طرف آن از شیشه ساخته مى‏شد تا داخل اتاق و صحن حیاط را روشن سازد و مردم به آن «جاچراغى‏» مى‏گفتند. و همچنین وسیله‏اى شیشه‏اى بود که درى داشت‏به شکل مکعب مستطیل که چراغ را در آن قرار مى‏دادند. به طور کلى به هر محفظه شفافى که بتوان در داخل آن چراغ گذاشت تا از باد و توفان مصون بماند مشکات اطلاق مى‏شود. معناى امروزى این واژه «چراغدان‏» است.

این نکته یادکردنى است که مترجمان فارسى‏زبان از قرون گذشته در برگردانیدن واژه‏هاى قرآنى با دقتى وسواس گونه به گزینش معنى مناسب کوشیده‏اند و حتى با استفاده از گویش هاى محلى و اصطلاحات منطقه‏اى با بیم و امید سعى کرده‏اند به مفاهیم قرآن نزدیک شوند.

براى نشان دادن گوشه‏اى از اعتقاد و دقت آنان، معانى «مشکوة» را از کتاب فرهنگ نامه قرآنى که در تنظیم آن رعایت تاریخى نیز شده است، نقل مى‏کنیم:

«کلونک، کنبد، چراغ و راه، چراغ بره، روزن، چراغ‏بره، جام، سوراخ چراغ پره، چراغدان، چراغ‏خانه، گنبد، چراغ پرده، چراغ واره، چراغ پایه‏».1

 

«... مَثَلُ نُورِهِ کَمِشْکَاةٍ...».

خداوند متعال مثل محسوس و ساده مشکات را براى بیان ژرف ترین مفهوم معنوى (نور) ذکر فرموده و با آوردن (ک) ادات تشبیه بین دو طرف تشبیه نور و مشکات رابطه برقرار کرده است، که در این جا مى‏توان وجه شبه را روشنایى نور یا هدایت الهى دانست که در دنباله آیه نور هم به آن اشاره شده است: «یَهْدِی اللَّهُ لِنُورِهِ مَن یَشَاء وَیَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ لِلنَّاسِ..» (24/35). مفسران کلام الهى نیز هر یک فراخور استعداد و دریافت‏خویش از امثال قرآنى تعبیراتى دارند به عنوان مثال برخى، تمثیل «مشکات‏» را اشاره قرآن به وجود مبارک صدیقه کبرى حضرت زهرا علیهاالسلام دانسته‏اند، البته تفسیر و تعبیرات دیگرى هم در معنى این واژه قرآنى ذکر شده است که گزیده‏اى از آن را در این جا دسته‏بندى مى‏کنیم:

 

مشکات و حضرت محمد صلى الله علیه وآله

بسیارى از اهل تفسیر معتقدند که مراد از مشکات، حضرت محمدصلى الله علیه وآله6 است. و این مفهوم را به شکل هاى متفاوتى نقل کرده‏اند، از آن قبیل است: «ان المقصود من المشکاة هو قلب رسول الله‏»،7 صاحب تفسیر اثنى‏عشرى به استناد حدیثى از امام باقر - علیه‏السلام - مى‏نویسد: مشکات نور علم در سینه پیغمبر و مقصود از (المصباح فى زجاجه) سینه على8 - علیه‏السلام - است، مفسر دیگرى نوشته است که «مشکات محمدصلى الله علیه وآله است و مصباح دل اوست‏»9 در تفسیر روض‏الجنان مى‏خوانیم «مشکات عبدالمطلب است و زجاجه عبدالله و مصباح رسول است که در صلب ایشان بود»10 و در صفحه دیگر همان تفسیر، مشکات سنت11 رسول‏الله ذکر شده است.

خدا نور آسمانها و زمین است مثل نور او چون چراغدانی است که در آن ، چراغی باشد ، آن چراغ درون آبگینه ای و آن آبگینه چون ستاره ای درخشنده از روغن درخت پر برکت زیتون که نه خاوری است و نه باختری افروخته باشد روغنش روشنی بخشد هر چند آتش بدان نرسیده باشد نوری افزون بر نوردیگر خدا هر کس را که بخواهد بدان نور راه می نماید و برای مردم مثلهامی آورد ، زیرا بر هر چیزی آگاه است.

مشکات و حضرت فاطمه‏ علیهاالسلام

صاحب تفسیر قمى مى‏نویسد: مقصود از مشکات حضرت فاطمه‏علیهاالسلام است و مراد از «فیها مصباح المصباح‏» دو فرزند بزرگوارش امام حسن‏ و امام حسین(‏علیهما‏السلام) اند و در همین روایت ‏حضرت فاطمه زهراعلیهاالسلام را از جهت نورانیت و صفا بار دیگر به ستاره درخشان (کوکب درى بین نسآء اهل الارض) 12تعبیر کرده است.

در تفسیر آیه نور به سند معتبر از حضرت امام صادق‏علیه‏السلام نقل شده است که مشکات در آیه نور حضرت فاطمه زهراعلیهاالسلام است که «انوار ائمه هدى را حق سبحانه و تعالى در آن حضرت جاى داده و از آن حضرت بر عالمیان تافته‏» 13 و در توضیح [کوکب درى] حضرت فرمودند: «یعنى فاطمه ستاره‏اى است نورانى و درخشنده که در میان زنان جمیع عالم به انوار معنویه ممتاز است و بهترین زنان عالمیان است‏» 14 و باز در تفسیر برهان مى‏خوانیم مراد از «مشکات‏» 15 حضرت فاطمه علیهاالسلام است.

مشکات و ولایت

در تفسیر آیات نور روایاتى داریم که مقصود از مشکات در آیه نور ائمه هدى هستند. از آن جمله حضرت رضاعلیه‏السلام در پاسخ نامه به یکى از اصحاب چنین فرمودند: «مثلنا فى کتاب الله کمثل مشکوة فى القندیل فنحن المشکوة‏» 16 امام صادق‏علیه‏السلام هم در ضمن روایتى «مشکوة‏» را به حضرت فاطمه و «مصباح‏» را به امام حسن‏علیه‏السلام، «المصباح‏» را به امام حسین‏علیه‏السلام و «نور على نور» را به امام منها بعد امام تفسیر فرمودند. صاحب کتاب الفکوک، ائمه را حجج الهى و خلیفه حضرت رسول ذکر کرده و همگى را نور واحد دانسته که آن نور «در مشکات چهارده تن ظاهر گردیده‏» 17 است.

بخشى از مقاله توازن عددى قرآن کریم 18 هم به ائمه هدى و مشکات چنین اشاره دارد: نام «على بن ابیطالب‏» و اوصافى چون: «العروة الوثقى، الصدیق الاکبر، امیرالمؤمنین‏» هر یک از دوازده حرف تشکیل یافته و تعداد حروف اسامى ائمه علیهم‏السلام نیز پس از حذف مکرر دوازده حرف است و نکته قابل دقت این که پس از حدف حروف مکرر از کلمه «امیرالمؤمنین‏» و «على‏بن ابیطالب‏» هفت‏حرف مى‏ماند و این عدد مى‏تواند اشاره به هفت مرحله آیه نور باشد به ترتیب زیر:

«مثل نوره کمشکوة/ فیها مصباح / المصباح فى زجاجة / الزجاجه کانها کوکب درى / یوقد من شجرة مبارکة زیتونة لا شرقیة ولاغربیة / یکاد زیتها یضئ ولو لم تمسسه نار / نور على نور».

عالم بزرگوار علامه محمد باقر مجلسى هم روایتى از امام صادق‏علیه‏السلام در تفسیر «نور على نور» نقل مى‏کند که فرمودند: «در میان اهل بیت امامى بعد از امامى دیگر هست که هر یک نوربخش راههاى معرفت‏اند.» 19

بگو : عمل کنید ، خدا و پیامبرش و مؤمنان اعمال شما را خواهند دید و شما را به نزد دانای نهان و آشکارا خواهند برد و او از اعمالتان آگاهتان خواهد کرد.

مشکات و مؤمن

بنابر بعضى روایات مراد از «مشکوة‏» در آیه نور، مؤمن است «المشکوة جوف المؤمن والقندیل قلبه‏» 20 چون نور او از پرتو نور الهى است‏خداوند نور دل مؤمن را به چراغ، و دلش را به چراغدان (مشکوة) 21تشبیه فرموده است.

ابوالفتوح رازى مى‏نویسد: «مصباح قرآن است و آبگینه دل مؤمن و مشکات دهن و زبان اوست‏» 22 و تعبیر دیگرش از مشکات «نفس مؤمن‏» 23 است، سینه مؤمن 24 را هم که ایمان را از گزند توفان حوادث مصون مى‏دارد مشکات خوانده‏اند.

 

مشکات و دریافت هاى عرفانى

مشکات چیست,معنی کلمه مشکات چیست,معنی مشکات چیست
 
مشکات

اهل ذوق و عرفان از تشبیه قرآنى «مثل نوره کمشکوة‏» استفاده تعلیمى کرده و در این زمینه سخنان لطیف و دقیقى ابراز داشته‏اند، از جمله صدرالدین شیرازى کلام الهى را به «مصباح‏» و دل عارف را به «زجاجه‏» و سینه او را به «مشکوة‏» 25 همانند کرده است، عارف دیگرى باطن عالم را مانند چراغ و ظاهر را به مثابه مشکات یاد مى‏کند و مى‏نویسد: «باطن عالم نور است و ظاهر بمثابه دریچه‏ها و نور دایم سر از دریچه‏ها بیرون کرده است.» 26

نویسنده کتاب اساس التوحید در تقریب معنوى اجزاى آیه نور مى‏نویسد: «ارباب تحقیق و بصیرت مصباح و زجاجه و مشکات و شجره مبارکه را بر مقام احدیت و واحدیت‏حمل نموده و صادر اول را به حکم این آیه مبارکه حقیقت محمدیه دانسته‏اند» 27 عین القضاة همدانى نیز در توضیح «مثل نوره کمشکوة‏» نوشته است: «نور وجه خداى تعالى به بیننده چنان نماید که نور چراغ از پس آبگینه و آبگینه در مشکات باشد و این مشکات جان بیننده باشد و زجاجه نور محمدى.» 28

از مجموع مطالب گذشته این نکته روشن مى‏شود که مراد از مشکات در آیه نور، رسول‏الله‏صلى الله علیه وآله ، حضرت فاطمه زهراعلیهاالسلام یا ائمه معصومین‏علیهم‏السلام است و گاهى هم از «مشکات‏» وجود مؤمن راستین اراده شده است، زیرا دل او قابلیت پذیرش پرتو انوار الهى را به قدر استعداد یافته و به میزان وسعت نورانى شده است، بنابراین وجود او را هم مى‏توان مصداقى از مشکات دانست، اما به استناد آیه مبارکه «وَقُلِ اعْمَلُواْ فَسَیَرَى اللّهُ عَمَلَکُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ وَسَتُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَیْبِ وَالشَّهَادَةِ فَیُنَبِّئُکُم بِمَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ سوره توبه آیه 105» پاره‏اى از موارد مراد از مؤمن «امامان معصوم باشند» 29 زیرا وجود مقدس آنان که حامل نور هدایت‏اند مصداق حقیقى و معیار تمام عیار مؤمن است.

«گشت مشکات و زجاجى جاى نور که همى درد ز نور آن قاف و طور جسمشان مشکات دان دلشان زجاج تافته بر عرش و افلاک این سراج‏» 30

گردآوری: بخش دین و اندیشه آکاایران


شما احتمالا با جستجوی کلمات زیر وارد مقاله مشکات چیست، مقصود از مشکات چیست؟ شده اید چنانچه مطلب مرتبط با جستجوی شما نبوده همان کلمه را در جستجوی سایت وارد کنید

چرا مخفف رحمت الله علیه , مشکوه البصابیح کیست؟ , مشکات یعنی چه , ره مخفف چیه؟ , مشکوه چیست , معنی مشکات

مشکات چیست، مقصود از مشکات چیست؟ گردآوری توسط بخش اخلاق و عرفان اسلامی سایت آکاایران

اخرین مطالب آکاایران

تبلیغات