در این بخش از سایت آکاایران مطالبی درمورد شهادتین اذان شیعه را برای شما آماده کرده ایم ، امیدواریم که مورد توجه شما قرار گیرد. 

به نقل از آکاایران: مقصود از شهادت سوم ، شهادت بر ولایت امیر مؤمنان على بن ابى طالب علیه السلام (پس از شهادت بر یگانگى خداوند و رسالت پیامبر اسلام صلى الله علیه و آله ) در اذان و اقامه است . در احادیثى که از اهل بیت علیهم السلام در تبیین بندهاى اذان به ما رسیده است ، شهادت سوم وجود ندارد .

شهادت اذان شیعه,شهادتین اذان شیعه,شهادتین در اذان شیعه

شهادتین در اذان شیعه

شهادت های اذان شیعه

از این رو ، شیخ المحدّثین ، صدوق (م 381 ق) پس از اشاره به روایت ابو بکر حضرمى و کلیب اسدى 1 در کتاب من لایحضره الفقیه ، در تبیین بندهاى اذان مى گوید : مصنّف این کتاب مى گوید : اذان صحیح ، همین است . نه چیزى به آن افزوده و نه چیزى از آن کاسته مى شود ؛ امّا مفوّضه 2 ـ که خدایشان لعنت کناد ـ اخبارى ساخته اند و به موجب آنها دو بار جمله «محمّد و آل محمّد خیر البریّة» را به اذان افزوده اند. نیز در پاره اى از روایاتشان آورده اند که پس از «أشهد أنّ محمّدا رسول اللّه»، دو بار باید گفت: «أشهد أنّ علیّا ولىّ اللّه.»

بعضى از آنان هم به جاى آن ، این جمله را روایت کرده اند: «أشهد أنّ علیّا أمیر المؤمنین حقّا» که دو بار باید گفته شود . البتّه شکّى نیست که على[ علیه السلام] ، ولىّ خداست و او امیر المؤمنینِ واقعى است و محمّد و خاندان او ـ صلوات اللّه علیهم ـ بهترین انسان هایند ؛ امّا هیچ یک از اینها در اصل ، جزء اذان نیست . و من ، این روایاتِ ساختگى را بدان سبب آوردم تا به وسیله این افزوده هاى ساختگى ، افراد متّهم به تفویض ـ که خودشان را میان ما جا زده اند ـ شناخته شوند . 3

همچنین شیخ الطائفه محمّد بن حسن طوسى (م 460ق) در النهایة مى گوید :

آکاایران: و امّا جمله هاى : أشهد أنّ علیّا ولىّ اللّه و آل محمّد خیر البریّة ـ که در اخبار شاذ روایت شده اند ـ در اذان به آنها عمل نمى شود ، و هر کس به آنها عمل کند (آنها را در اذان بگوید) ، خطاکار است . 4 او در کتاب المبسوط مى گوید : جمله هاى : أشهد أنّ علیّا أمیر المؤمنین ، و آل محمّد خیر البریّة ـ که در روایات شاذ آمده اند ـ در اذان به آنها عمل نمى شود ، و اگر انسان آنها را به کار برد ، گناه نکرده است ، هر چند نه موجب فضیلت اذان و نه موجب کامل شدن بندهاى اذان مى گردد . 5 سایر فقهاى بزرگ شیعه نیز ، چه فقیهان پیش از شیخ طوسى و چه پس از او (مانند : شیخ مفید در المقنعة ، 6 سیّد مرتضى در الرسائل ، 7 حلبى در الکافى ، 8 سَلاّر در المراسم ، 9 محقّق حلّى در المعتبر ، 10 علاّمه حلّى در المنتهى) 11 تا مقدّس اردبیلى (م 993ق) در شرح خود بر الإرشاد ، هیچ یک ، این شهادت را در میان بندهاى اذان ، ذکر نکرده اند . به سخن دیگر ، مى توان گفت که جزء اذان نبودن شهادت سوم ، تا قرن دهم در میان فقهاى بزرگ شیعه مورد اتّفاق بوده است . البتّه از قرن یازدهم ، با ظهور مسلک اخبارى گرى ، نظریّه فقهاى گذشته مورد خدشه قرار گرفت و ظاهرا نخستین کسى که رأى شیخ صدوق را درباره شهادت سوم زیر سؤال برد ، ملاّ محمّدتقى مجلسى معروف به مجلسىِ اوّل (م 1070ق)است.

وى در کتاب روضة المتّقین در ذیل کلام صدوق مى گوید : با در نظر گرفتن فراوانىِ اخبارى که درباره افزایش و کاهش [ بندهاى اذان ]وارد شده و ما تنها بعضى از آنها را آوردیم ، یقین کردن به این که این اخبار ، ساختگى هستند ، مشکل است . ظاهرا اخبار مربوط به افزوده شدن این جملات ، هم در اصول (کتاب هاى «اصل») وجود دارند و هم صحیح اند، چنان که از کار محقّق و علاّمه و شهید ـ رحمهم اللّه ـ چنین پیداست ؛ زیرا این اخبار را شاذ دانسته اند و حدیث شاذ ، حدیثى است که صحیح ، امّا غیر مشهور است ، با آن که قائلان به صحّت این اخبار نیز اندک اند ـ چنان که دانستى ـ . پس به صرف این که مفوّضه یا عامّه (اهل سنّت) به چیزى عمل کنند ، نمى توان به عدم آن یا ساختگى بودنش قطع پیدا کرد ، مگر آن که از ائمّه ـ صلوات اللّه علیهم ـ روایتى دالّ بر این امر رسیده باشد ، که در این مورد نرسیده است .

به علاوه ، شیعه در گذشته و حال ، به آن (ذکر شهادت سوم در اذان) عمل کرده است . ظاهر روایات نیز بیانگر آن است که هر گاه کسى به آن عمل کند ، گنهکار نیست ، مگر در صورت یقین به شرعى بودنش ، که در این صورت خطاکار است . بهتر ، آن است که آن (شهادت سوم) را جزء ایمان بداند ، نه جزء اذان . 12

مى توان گفت که جزء اذان نبودن شهادت سوم ، تا قرن دهم در میان فقهاى بزرگ شیعه مورد اتّفاق بوده است . البتّه از قرن یازدهم ، با ظهور مسلک اخبارى گـرى، نظریّه فقهاى گذشته مورد خدشه قرار گرفت و ظاهرا نخستین کسى که رأى شیخ صدوق را درباره شهادت سوم زیر سـؤال برد ، ملاّ محمّدتقـى مجلسى معـروف به مجلسىِ اوّل (م 1070ق)است

وى در کتاب حدیقة المتّقین در مورد شهادت سوم مى گوید : جمعى از اصحاب ، نقل کرده اند که در اخبار شاذ ، آمده است که آن ، جزء اذان است و اگر کسى این دو بند را به این عنوان بگوید که اگر از شارعْ متلقّى است ، فبها ، و اگر تیمّنا وتبرّکا باشد ، بهتر است . 13

شهادت اذان شیعه,شهادتین اذان شیعه,شهادتین در اذان شیعه

شهادت سوم اذان شیعه

 

نیز در شرح فارسى بر کتاب من لایحضره الفقیه مى نویسد : ... مصطلح ارباب حدیث ، آن است که خبر صحیحِ مخالف با مشهور را شاذ مى گویند و در زمان محقّق و علاّمه کتب حدیث ما بسیار بوده است . بنا بر این ، یقین کردن به ساختگى بودن این اخبار ، مشکل است ... . پس اگر کسى این کلمات را بگوید ، چنانچه مطلوب شارع باشد ـ ولو به عنوان تیمّن و تبرّک ـ فبها و اشکالى ندارد ، هر چند اگر نگویند ، بهتر است ... . 14

بنا بر این ، مجلسىِ اوّل، هر چند سخن شیخ صدوق و همه فقهایى را که اخبار دالّ بر جزء اذان بودنِ شهادت سوم را مخدوش دانسته اند، رد کرده است ، ولى خود قائل به جزء بودنِ آن براى اذان نیست . البتّه فرزند او ، علاّمه محمّدباقر مجلسى ، قدم را بالاتر گذاشته و بعید نمى داند که شهادت سوم ، از اجزاى مستحبّ اذان باشد : بعید نیست که شهادت سوم (شهادت به ولایت) از اجزاى مستحبّ اذان باشد ؛ چرا که شیخ ، علاّمه ، شهید و دیگران به وارد شدن اخبار [از سوى ائمّه علیهم السلام] در این باره ، گواهى داده اند . 15

سیّد نعمة اللّه جزایرى در الأنوار النعمانیّة 16 و شیخ یوسف بحرانى در الحدائق الناضرة 17 نیز ـ که هر دو ، مشى اخبارى گرى دارند ـ نظر علاّمه مجلسى را تأیید کرده اند، هر چند در همان دوران ، برخى از فقیهان غیر اخبارى (مانند : محقّق سبزوارى 18 و سبط شهید ثانى 19 ) همان نظر فقیهان متقدّم را داشته اند .

با ظهور فقیه و محقّق بزرگوار ، وحید بهبهانى (م 1205ق) ، مسلک اخبارى گرى افول کرد ؛ امّا وى ضمن تصریح به جزء نبودن شهادت سوم در اذان و بدعت دانستن و حرمتِ گفتن آن به قصد جزئیت ، با تمسّک به قاعده «تسامح در ادلّه سُنَن» و خبر موجود در الاحتجاج طبرسى 20 و نیز قیاس به فرستادن صلوات پس از نام گرامى پیامبر خدا ، گفتن آن را به قصد مطلق قربت و نه به قصد جزئیت براى اذان ، مخل به اذان نمى داند ؛ بلکه آن را مندوب مى شمارد . سایر فقها تا دوره معاصر نیز همین نظر را تأیید کرده اند . 21

خلاصه کلام ، این که : فقهاى بزرگ شیعه ، چه قدما و چه متأخّرانشان ، هیچ یک ، شهادت سوم را جزء اذان نمى دانند ؛ امّا بسیارى از آنها معتقدند که گفتن آن بعد از شهادت بر رسالت خاتم انبیاء بدون قصد جزئیت ، اشکالى ندارد ؛ بلکه به قصد مطلق ذکر ، مطلوب است .22

 

پی نوشت:

1) . ر . ک : ص 38 ح 23 .

2) . مفوّضه فرقه اى از غالیان بودند که اعتقاد داشتند خداوند ، محمّد صلى الله علیه و آله را آفرید و آفرینش دنیا را به او وا گذاشت . از این رو، پیامبر صلى الله علیه و آله نیز آفریدگار است و به قولى ، معتقد بودند که پیامبر صلى الله علیه و آله هم کار آفرینش دنیا را به على علیه السلاموا گذاشت ر . ک : معجم مصطلحات الحدیث : ص 169 (المفوّضه) .

3) . کتاب من لایحضره الفقیه : ج 1 ص 188ـ189 .

4) . النهایة : ص 69 .

5) . المبسوط : ج 1 ص 99 .

6) . المقنعة : ص 100 .

7) . رسائل الشریف المرتضى : ج 3 ص 30 .

8) . الکافى ، حلبى : ص 120 .

9) . المراسم العلویّة : ص 67 .

10) . المعتبر : ج 2 ص 124 .

11) . منتهى المطلب : ج 4 ص 377 .

12). روضة المتّقین : ج 2 ص 245 .

13) . حدیقة المتّقین (مخطوط) : ص 17 .

14) . لوامع صاحبقرانى : ج 1 ص 182 .

15) . بحار الأنوار : ج 84 ص 111 .

16) . الأنوار النعمانیّة : ج 1 ص 169 .

17) . الحدائق الناضرة : ج 7 ص 403 .

18) . ذخیرة المعاد : ج 2 ص 254 .

19) . الزهران الزویة فى الروضة البهیّة (مخطوط) .

20) . قاسم بن معاویه روایت کرد که : به امام صادق علیه السلام گفتم : اینها در حدیث معراج روایت مى کنند که چون پیامبر خدا به معراج برده شد ، بر عرش دید ... و چون خداوند عز و جل ماه را آفرید ، بر آن نوشت : «لا إله إلاّ اللّه ، محمّد رسول اللّه ، علىّ أمیر المؤمنین» و اینها همان لکّه هاى سیاهى هستند که شما در ماه مى بینید . پس هر گاه یکى از شما مى گوید : «لا إله إلاّ اللّه ، محمّد رسول اللّه » ، باید بگوید : «علىٌّ امیر المؤمنین» (الاحتجاج : ج 1 ص 365 ح 62) .

21) . ر . ک : کلمات الأعلام حول جواز الشهادت ... : ص384ـ417 .

22)فرهنگ نامه اذان، مسعودی، عبدالهادی؛ شیخی، حمیدرضا

 گردآوری: بخش دین واندیشه آکاایران


شما احتمالا با جستجوی کلمات زیر وارد مقاله شده اید چنانچه مطلب مرتبط با جستجوی شما نبوده همان کلمه را در جستجوی سایت وارد کنید

زیباترین اذان شیعه

گردآوری توسط بخش اخلاق و عرفان اسلامی سایت آکاایران
شهادت اذان شیعه، شهادت سوم در اذان شیعه

شهادت اذان شیعه، شهادت سوم در اذان شیعه

در این بخش از سایت آکاایران مطالبی درمورد شهادتین اذان شیعه را برای شما آماده کرده ایم ، امیدواریم که مورد توجه شما قرار گیرد.  به نقل از مقصود از شهادت سوم ، شهادت بر
تبلیغات