541 - ترک احسان نابجا (3)

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد 541 ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته از سایت دین و زندگی آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

آکاایران: 541

آکاایران: تاریخ: سه شنبه 1395/12/3
شارح : محمد محمدی ری شهری
مدت:

به گزارش آکاایران: در تبیین این فراز نورانی که ترک احسان به کسی که سزاوار نیست را از زینت های اهل تقوا دانسته است، گفتیم روایات درباره احسان به دیگران در سه دسته جای می گیرند:

دسته اول توصیه می کنند که به همه افراد، اعم از خوب یا بد احسان کنیم.

دسته دوم می گویند فقط باید به کسانی که سزاوار نیک هستند، احسان کنیم.

در جلسات قبل از هر دسته نمونه هایی را خواندیم و در این جلسه به روایات دسته سوم می پردازیم که در واقع جمع بندی دو دسته قبل هستند.

دسته سوم

یک وجه جمع میان این دو دسته از روایات، آن است که در خطبه ۱۴۲ نهج البلاغه آمده است:

لَیسَ لِواضِعِ المَعروفِ فی غَیرِ حَقِّهِ و عِندَ غَیرِ أهلِهِ مِنَ الحَظِّ فیما أتى إلّا مَحمَدَةُ اللِّئامِ، و ثَناءُ الأشرارِ، و مَقالَةُ الجُهّالِ ما دامَ مُنعِماً عَلَیهِم: ما أجوَدَ یَدَهُ! و هُوَ عَن ذاتِ اللَّهِ بَخیلٌ. [۲]

براى کسى که بیجا و به افراد نامستحق و نااهل نیکى مى کند، از این نیکى، بهره اى نباشد، مگر ستایش فرومایگان و مدح نابکاران و سخن نادانان، که تا وقتى به آنها نیکى کند گویند: چه دست بخشنده اى دارد! حال آن که در جایى که به خدا مربوط مى شود و در راه او باید کمک کند، بخل مى ورزد.

طبق این روایت خوبی کردن به افراد فرومایه و نابکار و نادان، مصداق احسان نابجا است؛ ولی احسان در امور خدایی مثل پرداخت خمس و زکات و صدقات، احسان شایسته است.

وجه جمع دیگر آن است که در امالی شیخ مفید آمده است که می فرماید:

مَکتوبٌ فی التَّوراةِ: مَن صَنَعَ مَعروفاً إلى أحمَقَ فَهِیَ خَطیئَةٌ تُکتَبُ عَلَیهِ.[۳]

در تورات نوشته شده است: هر کس به احمق خوبى کند آن خوبى برایش گناه نوشته مى شود.

احسان به احمق در واقع بدی کردن است، زیرا انسان احمق پول را می گیرد و با آنکه نان شب ندارد که بخورد، مثلا مواد مخدر می خرد یا کارهای زشت دیگر انجام می دهد.

بنا بر این، مقصود روایات دسته دوم که احسان را به هر کسی جایز نمی داند، احسان به اینگونه افراد نااهل است و مقصود از روایات دسته اول که احسان را مطلقا سفارش نموده، احسان به افرادی است که آن را در جای خود مصرف می کنند، لذا ممکن است شخص بدی هم باشد، ولی پول را برای نان شبش مصرف کند.


[۱] الصحیفة السجّادیّة، الدعاء ۲۰.
[۲] نهج البلاغة، الخطبة ۱۴۲.
[۳] الأمالی للمفید، ص۱۳۷، ح۷.

.

منبع : hadith.ir

541 گردآوری توسط بخش احادیث و روایات، احکام دین سایت آکاایران

اخبار اکاایران

اخرین مطالب آکاایران

تبلیغات