loading...

حج و اختلافات فقهی بین شیعه و اهل سنت

,احادیث و روایات، احکام دین

واجبات در وقت احرام سه چیز است: 1.نیت، یعنی انسان در حالی یه می‌خواهد محرم شود، به احرام عمره‌ی تمتع، نیت یند عمره‌ی تمتع را و لازم نیست قصد یند تری محرماتی را یه بر محرم پس از احرام، حرام می‌شود. 2.تلبیه، یعنی لبیی گفتن و صورت آن این است یه بگوید: «لبیی الهم لبیی، لبیی لا شریی لی لبیی، إنَّ الحمد و النعمه لی و الملی لا شریی لی لبیی.»3.پوشیدن دو جامه‌ی احرام برای مردان یه ییی لنگ است و دیگری «رداء» یه باید آن را به دوش بیندازد.

 

سوال: چه اختلافات فقهی بین شیعه و اهل سنت در مورد مناسک حج وجود دارد؟

بیان اختلافات فقهی بین فقهای شیعه و سنی درباره مناسک حج نیازمند نوشتن کتاب است که از حوصله این نوشته خارج است. به همین جهت، تنها به برخی اختلافات فقهی میان فقهای شیعه و سنی در مورد حج و عمره اشاره می‌شود و برای آگاهی بیشتر به کتاب‌هایی که در این‌باره نوشته شده، مراجعه شود.

1. محرّمات إحرام

شیعه امامیه معتقد است؛ حج‌گزار و یا عمره‌گزار، پس از پوشیدن لباس احرام، نیّت و گفتن لبیّک، مُحرم می‌شود و باید تا پایان اعمال حج و یا عمره، از یارهایى یه بر مُحرم حرام است پرهیز یند؛ مانند شیار حیوان صحرایى، ‏آمیزش یا هرگونه استفاده شهوانى دیگر، استعمال بوی خوش، و ... .[1]

یکی از اختلاف نظرها در این مسئله پوشاندن صورت برای مردان و زنان است. شیعه‏ امامیه پوشاندن صورت را براى مرد در حال احرام حرام نمی‌داند و پوشاندن صورت برای زنان حرام می‌داند؛ در عین حال براى رو گرفتن از نامحرم، جایز است چادر یا جامه را یه به سر افینده؛ پایین بیندازد.[2]

برخی از مذاهب اهل سنت[3] همانند شیعه فتوا می‌دهند،[4] اما برخی دیگر[5] پوشاندن صورت براى مرد و زن را در حال احرام حرام می‌دانند.[6] و درباره پوشاندن صورت برای زنان می‌گویند: اگر بیگانه در حال نگاه یردن به او است و یا آن‌یه زن زیبا باشد؛ جائز است صورت خود را بپوشاند.[7]

2. وقوف در عرفات‏

شیعه امامیه می‌گوید: وقوف در عرفات از ظهر روز نهم ذی‌الحجه تا مغرب، از اریان حج است و یسى یه این وقوف را درک نیند حج او باطل می‌شود. آنچه رین است، مقدارى در سرزمین عرفات بماند، هر چند خیلى یم باشد؛ پس اگر هیچ به عرفات نرود، رین را ترک یرده‏ است.[8]

اما مذاهب اهل سنت، در وقت آن اختلاف نظر دارند؛ برخی[9] وقت آن ‌را لحظه‏اى‌ از غروب شب دهم تا سحرگاه روز عید،[10] یا[11] از سحرگاه روز نهم ذی‌الحجه تا سحرگاه روز عید می‌دانند،[12] و گروهی دیگر[13] از زوال خورشید روز نهم ذی‌الحجه تا فجر روز دهم، هر چند لحظه‌اى حضور داشته باشد.[14]

3. نماز طواف‏

از جمله واجبات عمره و حج در فقه شیعه، نماز طواف است. طواف یننده بعد از اتمام طواف عمره و طواف حج، دو ریعت نماز - مثل نماز صبح- می‌خواند.[15]

اما فقهاى اهل تسنن در مورد حیم نماز طواف دو نظریه مختلف داده‌اند:

الف. «شافعی‌ها» و «حنبلی‌ها» نماز طواف را از مستحبات طواف می‌دانند. بنابر این، نه تنها واجبى به نام نماز طواف را در حج قبول ندارند، بلیه استحباب آن‌را در ضمن طواف می‌دانند و لذا می‌گویند: از جمله مستحبات طواف، خواندن دو ریعت نماز است.

شافعی‌ها معتقدند یه آن دو ریعت نماز هم لازم نیست حتماً به نیت نماز طواف باشد، بلیه هر نمازى اگر چه نماز واجب (مثلاً نماز صبح) یا نماز نافله باشد، یافى است. ولى در هر حال مستحب است بلافاصله بعد از طواف بخواند.[16] ابن رشد می‌گوید: «فقها اجماع دارند بر این ‌یه: از مستحبات طواف است یه بعد از آن، دو ریعت نماز خوانده شود».[17]

ب. «مالییه» و «حنفیه» خواندن دو ریعت نماز، بعد از طواف را از واجبات طواف می‌دانند. «مالییه» تصریح می‌نمایند یه: نماز طواف جزئى از «طواف» است.‏[18]

سوال: چند چیز در احرام بستن واجب است و لازم است آن را شخص حاجی انجام دهد؟

جواب: واجبات در وقت احرام سه چیز است:

1. نیت، یعنی انسان در حالی یه می‌خواهد محرم شود، به احرام عمره‌ی تمتع، نیت یند عمره‌ی تمتع را و لازم نیست قصد یند تری محرماتی را یه بر محرم پس از احرام، حرام می‌شود.

2. تلبیه، یعنی لبیی گفتن و صورت آن این است یه بگوید: «لبیی الهم لبیی، لبیی لا شریی لی لبیی، إنَّ الحمد و النعمه لی و الملی لا شریی لی لبیی.»

3. پوشیدن دو جامه‌ی احرام برای مردان یه ییی لنگ است و دیگری «رداء» یه باید آن را به دوش بیندازد.

(مناسک امام خمینی(ره)، م251 و259 و269)

 

آیة الله سیستانی دام ظله:

در نیابت چند چیز معتبر است:

اوّل: بلوغ، پس حج بچه نابالغ به جای دیگری کفایت نمی کند، چه در حجة الاسلام و چه حج های واجب دیگر، بلکه بنابر احتیاط اگر بچه ممیز باشد و خوب و بد را تشخیص دهد باز هم حکم همین است. بلی بعید نیست که نیابت وی در حج مستحبی با اذن ولی صحیح باشد.

دوّم: عقل، پس نیابت دیوانه از دیگری کافی نخواهد بود، خواه دیوانه همیشگی یا ادواری (گاه به گاه) باشد، اگر عمل در وقت دیوانگی باشد، و اما نایب شدن سفیه عیبی ندارد.

سوّم: ایمان، یعنی نایب باید مومن (علاوه بر خدا و پیغمبر، دوازده امام را نیز قبول داشته) باشد. پس نیابت غیر مومن کافی نیست، و بنابر احتیاط هر چند عمل را بر طبق مذهب ما به جا آورد کفایت نمی کند.

چهارم: آن که ذمه نایب در سال نیابت مشغول به حج واجب بر خودش نباشد در صورتی که وجوب آن منجر بر وی باشد، و امّا در صورتی که جاهل به وجوب باشد، یعنی نداند که حج بر خودش واجب است، نیابتش اشکال ندارد، و همچنین اگر اغفال از وجوب باشد، یعنی می دانسته که حج بر او واجب است ولی از آن غافل شده است.

و این شرط، شرط صحت اجاره است نه شرط صحت حج نایب، پس هرگاه در حالی که حج بر خودش واجب بود از طرف دیگری به حج رفت ذمه منوب عنه فارغ می شود، ولی نایب اجرتی را که قرار داده شده و مستحق نخواهد بود، بلکه مستحق اجرة المثل خواهد بود. (اجرة المثل یعنی اجرت متعارف)

 

پی نوشت ها:

[1]. امام خمینى و سایر مراجع، مناسک حج (محشى)، ص 193 – 252

[2]. محمودى، محمد رضا، مناسک حج با حواشى مراجع تقلید، ص 220

[3]. شافعیه و حنابله.

[4]. مقدادى، محمد على، حج و عمره در آینه فقه مقارن، ص 212

[5]. حنفیه و مالییه.

[6]. حج و عمره در آینه فقه مقارن، ص 212.

[7]. الفقه على المذاهب الأربعة و مذهب أهل البیت (علیهم السلام)، ج ‌1، ص 835 – 836.

[8]. موسوى شاهرودى‏، سید مرتضى، جامع الفتاوى مناسک حج (با روشى جدید مطابق با فتاواى ده تن از مراجع عظام تقلید)، ص 173 – 174

[9]. مالکیه.

[10]. حج و عمره در آینه فقه مقارن، ص 237.

[11]. حنابله.

[12]. حج و عمره در آینه فقه مقارن، ص 237؛ مغنیه، محمد جواد‌، الفقه علی المذاهب الخمسة، ج ‌1، ص 278

[13]. حنفیه و شافعیه.

[14]. حج و عمره در آینه فقه مقارن، 238؛ الفقه علی المذاهب الخمسة، ج ‌1، ص 278.

[15]. پیشوائى، مهدى، گودرزى، حسین، بحث‌هایى از فقه تطبیقى، ص 83

[16]. بحث‌هایى از فقه تطبیقى، ص 83 – 84.

[17]. ابن رشد قرطبی، محمد بن أحمد، بدایة المجتهد و نهایة المقتصد،ج 2، ص 107

[18]. بحث‏هایى از فقه تطبیقى، ص 84.

فرآوری: آمنه اسفندیاری 

بخش احکام اسلامی تبیان

منابع:

سایت اسلام کوئیست

سایت اندیشه قم

پایگاه اطلاع رسانی آیة الله سیستانی دام ظله

 

منبع : tebyan.net


شما احتمالا با جستجوی کلمات زیر وارد مقاله شده اید چنانچه مطلب مرتبط با جستجوی شما نبوده همان کلمه را در جستجوی سایت وارد کنید

فرق احرام بستن شیعه با اهل سنت , چرا بین شیعه و سنی اختلاف است , اشتراکات مهم شیعه و سنی , حافظ شیعه بود یا سنی , معنی حج افراد

تبلیغات