حج در قرآن

حج در قرآن و روایات (1)

قال الله تعالى: ان اول بیت وضع للناس للذى ببکة مبارکا و هدى للعالمین. (1)
براستى نخستین خانه‏اى که براى عبادت مردم خلق شده آن است که در مکه واقع شده و مایه برکت و هدایت جهانیان است.
انسان در باطلاق روزمرگی‏ها غرق می ‏شود؛ نیازهاى کاذب و صادق، گرفتارى‏هاى ادارى و شغلى و اخبار و اطلاعات محدود محلى و منطقه‏اى، انسان را از آرمان‏هاى بلند و وظایف الهى و اساسى بازمى‏دارد. او را از هویت اصیل و وطن راستین غافل می ‏سازد، و حج هجرتى است مقدس از وابستگی ‏ها و عادت‏ها به سوى خدا و به سوى فطرت الهى خویش.
«حج» ‏حضور در مجمع عمومى سالانه مسلمین است و دیدارى الهى همراه با همه آنها که به یک دین معتقدند و به یک آرمان مى‏اندیشند و خداى یگانه را مى‏پرستند.
حضور در میقات و لبیک و طواف، نماز و سعى تقصیر همراه با وقوف در عرفات مشعر و منى، قربانى و سر تراشیدن هزاران راز و رمز نهفته دارد که بیان آن در ضمن چهل حدیث کوتاه میسر نیست. اما یادآورى گوشه‏اى از اسرار این عبادت سیاسى، الهى، مى‏تواند راهگشاى پژوهشى بیشتر و مایه شور و شوقى افروخته ‏تر گردد.
اندیشه‏هاى خرد و آرمان‏هاى کوچک در اجتماع بزرگ و سراسرى مسلمین رنگ مى‏بازد و بینش و خواسته ‏هاى عمومى و بزرگ سراسرى جاى آن را مى‏گیرد.
حاجى با شرکت در اردوى ابراهیمى حج‏با تاریخ پیامبران پیوند مى‏خورد و هویت تاریخى خویش را باز مى‏یابد. فریاد مقدس لبیک اللهم لبیک عهد دیرین و میثاق فطرت را یادآورى مى‏شود و انسان با پوشیدن جامه‏ هاى سپید احرام از لمت‏خودخواهى‏ها، خودنمائى‏ها و لذت‏گرایى‏ها و عادات و رفتار زیانبار می‏ گریزد و ستایش و نعمت و قدرت را ویژه خدا مى‏بیند.
آداب حرم، اخلاق شایسته حیم قدس ربوبى را می ‏آموزد. در مانور بزرگ حج، وحدت، عبادت و سیاست، ایمان و اتحاد و آزادى و مبارزه با کفر و شرک و شیطان یکجا جلوه می‏کند.
انسان با طواف در کوى دوست‏با فرشتگان آسمان هماهنگ مى‏شود. و در مقام ابراهیم مى‏ایستد و نماز می ‏گزارد.
و با سعى بین صفا و مروه، موهاى زاید از سر مى‏زداید و با طوافى دیگر بنام نساء دوباره پروانه‏وار گرد خانه یار می ‏چرخد و در نزد جایگاه خلیل الله علیه السلام نماز مى‏خواند.
با استلام حجر الاسود و بوسیدن آن عهد الست را با مقام ربوبى تجدید مى‏کند و با نوشیدن آب خوشگوار، زمزم زمزمه زندگى را دوباره در اعماق روحش مى‏شنود.
وقوف‏ها و حرکت ها به فرمان خدا و با یاد خدا راه و رسم زندگى ابراهیمى را به انسان مى‏آموزد و انسان با انجام قربانى حنجره آزمندى‏ها و زفتى را مى‏بُرد و با تراشیدن سر، آماده حضور دوباره در مسجدالحرام و خانه دوست مى‏شود و با رمى جمرات با شیطان‏هاى بزرگ و میانه و کوچک درگیر مى‏گردد و از هرچه شیطان و شرک است اعلام برائت مى‏کند.
آنچه در اینجا گردآمده احادیثی ‏برگزیده در باره این فریضه بزرگ - حج - است که آداب و اهداف حج، قداست و امنیت اماکن مقدسه حج و نقش سازنده آن را در زندگى مسلمین مطرح می ‏سازد. پیشوایان معصوم علیهم السلام در این احادیث کوتاه روزنه‏هایى به دنیاى زیباى حج گشوده‏ اند که براى زائران بیت الله الحرام و دیگر مشتاقان دیار یار، مطالعه آن آموزنده و چشم ‏نواز است.
حجکم مقبول و سعیکم مشکور
 1- اهمیت ‏حج
قال على علیه السلام:
الله الله فى بیت ربکم لا تخلوه ما بقیتم فانه ان ترک لم تناظروا.
على(ع) فرمود: خدا را! درباره خانه پروردگارتان در نظر داشته باشید تا هستید، آن را خالى نگذارید. زیرا اگر حج متروک شود نظر رحمت‏خدا از شما قطع خواهد شد. (بحارالانوار ج 1696)
2- حج و توجه به سوى خدا
عن ابى جعفر الباقر علیه السلام فى قول الله تبارک و تعالى:
«ففروا الى الله انى لکم منه نذیر مبین‏» (2)
قال: حجوا الى الله.
امام باقر(ع) درباره آیه شریفه «ففروا الى الله انى لکم منه نذیر مبین‏» فرموده است: منظور از فرار به سوى خدا آن است که آهنگ حج کنید. (معانى الاخبار ص 222 )
 3- لبیک و قربانى
عن على علیه السلام قال:
نزل جبرئیل عى النبى صلى الله علیه و آله و سلم فقال: یا محمد مر اصحابک بالحج و الثلج، فالحج رفع الاصوات بالتلبیة و الثلج نحر البدن.
امام على علیه السلام فرمود: جبرئیل بر پیامبر فرود آمد و گفت: اى محمد یارانت را به عج و ثج فرمان ده. عج ‏یعنى فریاد و لبیک برآوردن و ثج ‏یعنى قربانى کردن شتران. (معانى الاخبار ص 224)
 4- حج اکبر و اصغر
عن معاویة بن عمار، قال:
سئلت ابا عبدالله علیه السلام عن یوم الحج الاکبر فقال: هو یوم النحر و الاصغر العمرة.
معاویة بن عمار گوید: از امام صادق علیه السلام پرسیدم روز حج اکبر چه روزى است؟ حضرت فرمود: روز حج اکبر روز عید قربان است و حج اصغر عمره است. (معانى الاخبار ص 295 )
 5- آثار حج
عن الرضا علیه السلام قال:
ما رایت‏شیئا اسرع غنا و لا انفى للفقر من ادمان الحج
از امام رضا علیه السلام نقل شده که فرمود: هیچ چیزى را بیشتر از حج مداوم، در بى‏نیازى و فقر زدائى مؤثر ندیدم. (بحار الانوار، ج 74، ص 318 )
 6- مرگ در راه حج
عن ابى عبدالله علیه السلام قال:
من مات فى طریق مکة ذاهبا اوجائیا امن من الفزغ الاکبر یوم القیامة.
امام صادق علیه السلام فرمود: هرکس در راه رفت و برگشت مکه بمیرد از اندوه بزرگ روز قیامت ایمن خواهد بود.
(ملاذ الاخیار ج 2237)
 7- حرمت مهمانان خدا
عن ابى عبدالله علیه السلام قال:
الحاج و المعتمر وفدالله ان سالوه اعطاهم و ان دعؤه اجابهم و ان شفعوا شفعهم و ان سکتوا ابتداهم و یعوضون بالدرهم الف الف درهم
امام صادق علیه السلام فرمود: حاجى و عمره‏گزار مهمان خدایند. اگر چیزى بخواهند به ایشان دهد. اگر او را بخوانند، پاسخ مى‏گوید. اگر شفاعت کنند. شفاعت ایشان را مى‏پذیرد، اگر سکوت کنند، با آنان آغاز سخن مى‏کند و در برابر هر درهمى که خرج کرده‏اند، یک میلیون درهم به آنان مى‏پردازد. (ملاذ الاخبار ج 2267)
 8- آمادگى براى احرام
عن حماد بن عیسى قال:
سئلت ابا عبدالله علیه السلام عن التهیؤء اللاحرام، فقال تقلیم الاظفار و اخذ الشارب و حلق العانة.
حماد بن عیسى گوید: از امام صادق علیه السلام پرسیدم. براى احرام چگونه باید آماده شد؟
فرمود: با گرفتن ناخن‏ها، کوتاه کردن شارب و تراشیدن موى بالاى شرمگاه. (ملاذ الاخیار، ج 3087)
 9- نظر به کعبه
عن الباقر علیه السلام من نظر الى الکعبة لم یزل یکتب له حسنة و یمحى عنه سیئة حتى یصرف بصره عنها.
امام باقر -علیه السلام- فرمود: هر کس به کعبه نگاه کند. تا وقتى به آن مى‏نگرد مدام کار نیک برایش نوشته مى‏شود و گناهش پاک مى‏شود تا وقتى دیده از آن برگرداند. (بحار الانوار ج 6596)
 10- نتیجه حج
عن ابى عبدالله -علیه السلام- قال:
الحج‏حجان، حج لله و حج للناس، فمن حج لله کان ثوابه على الله و الجنه و من حج للناس کان ثوابه على الناس یوم القیامة.
امام صادق -علیه السلام- فرمود:
حج دوگونه است: حجى براى خدا و حجى براى خلق، هر کس براى خدا حج گزارد، پاداشش آنست که خدا که وى را به بهشت درآورد و هر کس براى مردم حج گزارد، پاداش وى روز قیامت‏برعهده مردم خواهد بود. (بحار الانوار ج 96 24 )
 11- روزه ایام تشریق در منى
سئل الصادق علیه السلام لم کره الصیام فى ایام التشریق؟ فقال:
لان القوم زوار الله و هم فى ضیافته و لا ینبغى للضیف ان یصوم عند من زاره و اضافه.
از امام صادق -علیه السلام- سئوال شد:
چرا روزه ایام تشریق «11 - 12 - 13 ذى حجة‏» نامطلوب است. حضرت فرمود: زیرا مردم، زائران خدا و مهمان وى هستند. و شایسته نیست که مهمان در نزد میزبان و کسى که به دیدارش رفته روزه بگیرد. (بحار الانوار ج 96 34 )
 12- حج‏ یا جهاد
عن الصادق -علیه السلام- انه قال:
ما سبیل من سبیل الله افضل من الحج الا رجل یخرج بسیفه فیجاهد فى سبیل الله حتى یستشهد.
امام صادق -علیه السلام- فرمود:
هیچ راهى از راههاى خدا برتر از حج نیست مگر اینکه مردى شمشیر بردارد و در راه خدا جهاد کند تا شهید گردد.
(بحار الانوار ج 96 49 )
 13- ثواب طواف
عن النبى صلى الله علیه و اله و سلم انه قال:
من طاف بهذا البیت اسبوعا و احسن صلاة رکعتیه غفرله.
پیامبر اکرم -صلى الله علیه و آله- فرمود:
هرکس هفت‏بار به دور این خانه طواف کند و دو رکعت نماز طواف را بخوبى انجام دهد. گناهش آمرزیده شود.
(بحارالانوار ج 96 49 )
14- حج و تجدید میثاق
قال ابو جعفر علیه السلام والحجر کالمیثاق و استلامه کالبیعة و کان اذا استلمه قال:
اللهم امانتى ادیتها و میثاقى تعاهدته لیشهدلى عندک بالبلاغ.
امام باقر -علیه السلام- فرمود:
حجرالاسود مثل یک پیمان است و دست کشیدن بر آن چون بیعت [با خدا] است وقتى حضرت دست‏بر حجرالاسود می کشید مى‏فرمود: خدایا! امانتم را ادا کردم. میثاق خود را تجدید کردم، تو گواه باش که من وظیفه‏ام را بپایان رساند.
(بحار الانوار ج‏96 48 )
 15- اهمیت‏ حج
عن ابى عبدالله -علیه السلام- قال:
لایزال الدین قائما ما قامت الکعبة.
اما صادق -علیه السلام- فرمود:
تا کعبه برپاست، دین برپاست. (بحار الانوار ج 96 57 )
 16- فلسفه نام کعبه
عن ابى جعفر -علیه السلام- قال:
قلت له: لم سمى البیت العتیق؟ قال: لانه حر عتیق من الناس و لم یملکه، احد.
از امام باقر -علیه السلام- سؤال شد، چرا کعبه را بیت العتیق نامیده‏اند؟
فرمود: زیرا این خانه آزاد است و رها شده و در ملکیت هیچ کس درنیامده است. (بحارالانوار ج 96 59 )
 17- مثلث مقدس
عن ابى عبدالله -علیه السلام- قال:
ان الله عزوجل حرمات ثلاث لیس مثلهن شى‏ء  کتابه و هو حکمه و نوره
و بیته الذى جعله قبلة للناس لایقبل من احد توجها الى غیره و عترة نبیکم.
امام صادق -علیه السلام- فرمود:
خداى عزوجل سه ناموس محترم و مقدس دارد که هیچ چیز به حرمت آن نرسد.
کتابش که فرمان او و نور اوست وخانه‏اش که آنرا قبله مردم قرار داده و توجه به جایى غیر آن از هیچ‏کس پذیرفته نیست وعترت پیامبر شما. (بحار الانوار ج‏96 60 )
 18- نذر کعبه
عن على -علیه السلام- قال:
لو کان لى وادیان یسیلان ذهبا و فضة ما اهدیت الى الکعبة شیئا لانه یصیر الى الحجبة دون المساکین.
امام على -علیه السلام- فرمود:
اگر دو رودخانه مواج از طلا و نقره داشته باشم هیچ چیز به کعبه اهدا نخواهم کرد، زیرا به پرده‏داران «ناشایست‏» مى‏رسد نه به مساکین و مستمندان. (بحارالانوار ج 96 67 )
 19- امنیت‏ حرم
عن عبدالله بن سنان، عن ابى عبدالله -علیه السلام- قال قلت:
ارایت قوله «و من دخله کان امنا» (3) البیت عنى اوالحرم؟ قال:
من دخل الحرم من الناس مستجیرا به فهو امن و من دخل البیت من المؤمنین مستجیرا به فهو امن من سخط الله و من دخل الحرم من الوحش و السباع و الطیر فهو امن من ان یهاج او یؤذى حتى یخرج من الحرم.
عبدالله بن سنان گوید به امام صادق -علیه السلام- گفتم:
بفرمایید منظور از آیه «و من دخله کان امنا» چیست؟ کعبه مورد نظر است‏یا حرم؟ فرمود: هر کس از مردم به حرم پناه آورد در امان است. هرکس از مؤمنین بر حرم پناه آورد از خشم خدا در امان است و هر حیوان وحشى و درنده و پرنده‏اى که داخل حرم شود. در امان است از ارعاب و اذیت تا از آن بیرون رود. (بحار الانوار ج 96 74 )
 20- چهار شهر برگزیده
قال رسول الله صلى الله علیه و آله ان الله اختار من البلدان اربعة فقال عزوجل: و التین والزیتون و طور سینین و هذا البلد الامین. و التین المدینة و الزیتون بیت المقدس و طور سینین الکوفة و هذا البلد الامین مکة.
رسول خدا -صلى الله علیه و آله- فرمود:
خداوند از شهرهاى چهار شهر برگزیده است و فرموده: والتین و الزیتون و طور سینین و هذا البلد الامین. منظور از تین مدینه و منظور از زیتون بیت المقدس است و مقصود از طور سینین کوفه و مقصود از این شهر امن، مکه معظمه است.
(بحار الانوار ج 96 77 )

کتاب: چهل حدیث

منبع:tebyan.net

گردآوری پرتال آکاایران
تبلیغات