مرتضى ممیز و نشانه هاى بى غروب - بیوگرافی بازیگران ، بیوگرافی هنرپیشه ها

آکاایران یادداشت هایى در بدرقه یک هنرمند بیژن صیفورى در طول دو هفته اى که از درگذشت مرتضى ممیز هنرمند گرافیست مى گذرد ، مطالب بسیارى از دوستان و شاگردانش درباره شخصیت، رفتار و خاطرات مرتبط با او در رسانه ها...

یادداشت هایى در بدرقه یک هنرمند
بیژن صیفورى

مرتضى ممیز و نشانه هاى بى غروب
,[categoriy]

آکاایران: مرتضى ممیز و نشانه هاى بى غروب


در طول دو هفته اى که از درگذشت مرتضى ممیز هنرمند گرافیست مى گذرد ، مطالب بسیارى از دوستان و شاگردانش درباره شخصیت، رفتار و خاطرات مرتبط با او در رسانه ها چاپ شد به همین دلیل و براى گریز از گفته و پرداختن به ناگفته ها از هنرمندان گرافیست و دوستان و شاگردان ممیز خواستیم تا هرکدام درباره یکى از آثار این هنرمند که در ذهنشان مانده، مطلبى بنویسند. خیلى ها قرار بود چنین مطلبى به دستمان برسانند اما آنچه در انتها در اختیارمان قرار گرفت ، همین است که پیش رو دارید. با هم نوشته ها و دیدگاه هاى تنى چند از گرافیستهاى مطبوعاتى را درباره یکى از آثار مورد علاقه شان از استاد ممیز مى خوانیم:

به گزارش آکاایران سمبلى هماهنگ و همراه

رسم امضاى پاى کار از سنت نقاشانه نسلى از طراحان گرافیک ایران برآمده است که مرتضى ممیز با قدرت تمام نماینده آن است.
نسلى که در ایران دهه سى و چهل شمسى، ابتدا از نقاشى و تصویرگرى آغازید، سپس در مسیر امواج طراحى گرافیک غرب و سنت پوسترسازى اروپاى شرقى قرارگرفت و نقاشى را وانهاد تا به طراحى گرافیک بپردازد. حرفه اى که با عشق و سختکوشى این نسل رفته رفته خود را در قامتى بلند و برازنده مى یافت. حاصل تلاش این نسل طراح صف شکن در ایران دهه هاى چهل و پنجاه، آثارى مدرن ، منسجم ، زیبا و به یادماندنى است که هنوز بوى تازگى مى دهند.
در جاى جاى کتابهاى سالانه و دوسالانه آن سالها، پوسترهاى ایرانى اى به چشم مى آیند که حکایت از رونق طراحى گرافیک آن روزگار دارند. رونقى که سالها طول کشید تا پس از انقلاب و جنگ، دوباره به فضاى گرافیک معاصر ایران بازگردد و اما تلاش اخیر این نسل در مواجهه با جهان دیجیتال و سعى در آزمودن زبان کامپیوتر ، اگرچه حاصلى به درخشش دهه هاى قبل نداشت، ولى یادآور تکیه کلام همیشگى استاد مى تواند باشد که جهان را جاى آزمایش مى دانست و نه آسایش.
امضاى هر طراح را اگر سلف - پرتره او در جهان طراحى گرافیکى بدانیم، امضاى ممیز که شاید از پوستر اولین نمایشگاه گرافیک مرتضى ممیز - ۱۳۴۳ ، به هیأت نشانه نوشته آشناى امروزى به چشم خورد، به گونه اى ساده و صریح، تصویرى هویتى است از ویژگى هاى شخصیتى و حرفه اى طراح.
نفوذ، سادگى و صراحت این اثر که به تعداد آثار مرتضى ممیز تکرار شده است، حاصل ذهنى هندسى، منظم و بیان گراست که نگاهى مدرن به گذشته دارد. پیروى از ساختار هندسى - شطرنجى که از ویژگى هاى نشانه هاى طراح است، نشانگر علاقه به فضاى گرافیک کلاسیک ایرانى و کار خلاقانه در این چارچوب است. توجه خاص به امکانات خط کوفى بنایى و معمارى نشانه نوشته ممیز در این ساختار ، حاصل دلبستگى به پیشینه هاى درخشان هنر ایرانى است.
و اما اکنون مرتضى ممیز چه خود بخواهد یا نه، سمبل گرافیک ایران است و این بیش از همه به نفع گرافیک ایران است. چرا که جامعه اى که به گفته خود او نیازمند سمبل هاست، با یادآورى زندگى و درگذشت سمبلى به شایستگى مرتضى ممیز، اگرچه به همراه اسطوره سازى هاى معمول وطنى ، اما توجهى بى سابقه به معشوقه استاد نیز خواهد داشت: معشوقه اى به نام کار ، و کارى از جنس طراحى گرافیک . توجهى که در ایران ما حتى با بزرگترین رویدادها، نمایشگاهها و دوسالانه ها تا بدین پایه به طراحى گرافیک جلب نشد.
ممیز سمبل طراحى گرافیک ایران است و امضاى خاصش سمبل ممیز، سمبلى هماهنگ و همراه: از سالهاى پرشور جوانى تا روپوش پیکرش در روز خاکسپارى.


ریتم حروف
فرشاد رستمى

وقتى از استاد مرتضى ممیز نام مى بریم تصاویر مختلفى در برابر چشم ما ظاهر مى شود که این تصاویر شامل پوسترها، تصویرسازى ها و بخصوص نشانه هاى طراحى شده توسط ایشان است.
اما براى من اولین تصویرى که در خاطرم نقش مى بندد نشانه نوشتارى موزه رضا عباسى است که در سال ۱۳۵۵ طراحى شده است.
با نگاه کردن به پیش طرح هاى استاد ممیز بر روى این نشانه سیر تحول و تکامل آن بهتر مشخص مى شود.
مى دانیم که طراحى یک نشانه نوشتارى بستگى به نوع حروف و ترتیب قرار گرفتن آنها در کنار هم دارد، در این طرح استاد با استفاده از تشابه شکلى که در حروف (ا)، (ر)، (س) و (ى) ایجاد کرده اند ریتم بسیار زیبایى را پدیده آورده اند.
نکته قابل توجه دیگر درباره این نشانه استفاده از خط نستعلیق و رعایت اصول و قواعد خوشنویسى و نیز قالب و ترکیب بندى مدرن آن است که باعث شده نشانه اى هماهنگ با موضوع و در عین حال مدرن و امروزى شکل بگیرد که تا مدتها تازگى خود را از دست نخواهد داد...


ناخودآگاه هنرمندانه
احمد روانجو

شاهد آن نیست که مویى و میانى دارد
بنده طلعت آن باش که آنى دارد
استاد مرتضى ممیز آن آن و دلربایى را داشت. شخصیت برجسته استاد بر هر تیزبینى اثر مى گذاشت و قلب هر مشتاقى را هدف مى گرفت. در میان شاگردان استاد، بودند کسانى که به اندک دگنکى پس مى افتادند و رودررویش مى ایستادند و به زعم خود حال استاد را مى گرفتند. در هر حال استاد انسان خاصى بود، همان طور که آموزه هاى بنیادین هنر بر نوآورى و تجددخواهى و بیان دیگرگون تکیه دارد، استاد نو بود و نو مى ماند و رویه نوجویى را به خوبى مى دانست و مى آموخت و این شعر حافظ را آویزه آموزه هایش داشت.
یک قصه بیش نیست غم عشق وین عجب
کز هر زبان که مى شنوم نامکرر است
ممیز چه در شخصیت ، چه در تدریس و چه در نوآورى و خلاقیت هنرى تک بود، نامکرر بود و علیه همه جور کلیشه و در جا زدن مبارزه مى کرد.
او انسان والایى بود و از همه مهمتر یک ایرانى به تمام معنا بود «با همه موازین فرهنگ ایرانى» خلاقیت را نه در قالب دستورالعمل که در ناخودآگاه هنرمندانه خود داشت و آنقدر تمرین و ممارست کرده بود که بدون رجوع به سرچشمه هاى هنر، خود عین تمثال «هنرى مرد» شده بود.
یک ویژگى تک، که او را از دیگر مدرسان هنر جدا مى کند این است که او به شاگردانش اعتماد به نفس هدیه مى داد وقتى شاگرد مى دید که در مقابل غول گرافیک ایستاده است و دارد تلمذ مى کند دیگر مى دانست که اگر حرفى باشد آخرین همین است که استاد مى گوید. این یعنى رجوع به سرچشمه هاى هنر و نقب زدن به معدن هنر - آموزه هاى دینى را در وجه بصرى و لحن هنرى شان از دینداران بهتر استنباط مى کرد و جلوه هایى از هنر شرقى و دینى را مى دید و وجهى را بیان مى کرد که دیگران هاج و واج مى ماندند ... که او چگونه مسائل را کنکاش مى کند و از چه زاویه اى مى بیند. در مورد نقوش اسلیمى، ایرانى، طرحهاى مدرن مشاور بى نظیرى بود.
او به واسطه اعتماد بسیار زیادى که به روح هنرى خود داشت، همه را دعوت به رجوع به خود و تفکر عمیق وعرق ریزان روح مى کرد. رک و بى پرده حقایق را بیان مى کرد.


متأسفانه از میان طرحهاى ممیز نتوانستم طرح خاصى را پیدا کنم. همه طرحهاى او آن صلابت، قرصى و روح سنگین و باوقار ممیز، طنین شخصیت بى نظیر با نگاه نافذ او را به همراه دارد. و مهر لبهاى استاد را وقتى مى گفت: «فلانى جست وجو کن، فکر کن - حتماً راهش را پیدا مى کنى»، را برایم زنده مى کند.
استاد مرتضى ممیز شخصیت جامع الاطرافى داشت که همه ویژگى هاى یک هنرمند وارسته و کامل را به او مى بخشید.


...سلام آقاى ممیز
حسین نوروزى

با احترام و عطف و نشان به همان نشان که بر دل خیلى ها حک کردى گفتن و نوشتن درباره شما و کارهاى شما و نشان شما جرأت و جسارت مى خواهد و من این جسارت را ندارم...
در یکى از روزهاى سال ۷۵ آن وقت که نشریه هنرهاى زیبا (فصلنامه دانشکده هنرها) درباره نمایشگاه تصویرسازى هایتان در پارک لاله تهران از شما مطلب خواست به من و درویش زاده گفتید که بنویسیم و ما آن روز در هنرهاى زیبا و روزنامه ایران درباره شما و ۴۰ سال فعالیت هنرى تان قلم بر کاغذ ساییدیم. امروز چنگیز محمودزاده مى گوید بنویس، نشان به همان نشان و همان رخصت ۹ سال پیش و با اجازه و اذن شما مى نویسم.
هفته گذشته واژگان را درباره شما کم آوردیم. هرچه چیدیم افاده معنى نکرد. پرمویه ترین واژه ها و حزین ترین جمله ها تنها اتود اولیه دل هاى اندوهناک بود. همه، چیزى گم کرده بودند. کسى به خود اجازه نمى داد به ضعف بیندیشد و بشکند و بغض بترکاند.... تلفن زنگ مى زند. بیدار مى شوم؛ کسى مى گوید شبکه یک را نگاه کن... باز طلوع ماه است و ارجمند و «ماه». نگاهش آنچنان نافذ امر به اندیشه مى کند که برمى خیزم و مى نشینم روى صندلى _ روى نیمکت _ کلاس تصویرسازى فرهنگى _ دانشکده هنرها _ طبقه دوم _ اتاق سمعى بصرى؛ حواست کجاست؟! از هنر مى گوید _ مى گوید: «هنر ناب» اصلاً بى معنى است. هیچ کس نمى تواند هنر ناب بیافریند. یعنى چه؟! مى گوید وقتى هنر خداوند را طبیعت را نگاه مى کند آنها همه نهایت هنر است و هنر ناب یعنى خود طبیعت یعنى همان قلم صانع و کسى اصلاً قادر نیست چون او هنرآفرینى و هنرنمایى کند و این چنین است که در سینه کش تپه اى زیبا در آغوش هنر ناب در باغبان کلاى کردان آنچنان آرامشى را تجربه مى کندکه همه مبهوت مى مانند و این آخرین اثر ممیز بود؛ «اینستالیشن». چیدمان مثلث گونه اى که یک رأس آن در خیابان مولوى تهران، رأس دیگر در دفتر کارش در خیابان پاکستان و رأس سوم آن در باغبان کلا و این مثلث جلوه اى از همان هنر ناب بود، مثلث فلش گونه اى که اشاره به چیزى _ جایى دارد به خود هنر ناب...
به قول عزیزى، او نیاز به شهرت نداشت. او مشهورتر از آن بود که بخواهد در قطعه هاى هنرمندان یا انواع بارگاه ها و آرامگاه ها و مقابر مصنوع بشر بیارمد. او آرام آرام در خود طبیعت در هنر ناب مستحیل مى شود و آنگونه که یک عمر تجربه کرده بود؛ تو گویى همان تجربه هاى نامکرر را در پس این حیات تجربه مى کند. کسى چه مى داند!...


با ارجمند از فقدان تفکر و فقر اندیشه مى گوید و غیرمستقیم مدرنیسم را معنى مى کند و توضیح مى دهد. از هر لحظه شدن ها و تولدهاى لحظه به لحظه مى گوید و از نوآورى و ابداع مى گوید. نه که سخن مى گوید و واژه ها را بر هم مى چیند که نه. اصلاً واژه کم مى آورد و مى گوید: دچار فراموشى است. او تا آخرین لحظه هوشیار بود. شاید باهوش ترین و باذکاوت ترین انسان زمان خود بود؛ فراست عجیبى داشت و واقعیت اینکه واژه ها حقیرتر از آن بودند که بشود آن معانى بکر را بارشان کرد؛ معانى پرمغز و عمیق.
«مرتضى ممیز» طراح نشانه هاى ایران خود نشانه اى داشت، نشان ممیز بى تردید نشان ماناى گرافیک ایران نیز بود و هماره خواهد بود. از اولین آثارى که در اواخر دهه ۳۰ به این سو از او به جاى مانده همه آثار داراى وجه مشترکى هستند که توجه به آن بسیار آموزنده است و آن امضاى هنرى وى در بسیارى از کارها است.
«ممیز» به لحاظ ترکیب واژه اى اسم فاعل تمیز دادن و ممتاز کردن و جوهر تشخیص است و عجیب اینکه نام وى «یاى» منسوب به هیچ چیز نداشت. او به تنهایى نقش فاعلیت تشخیص و تمیز سره از ناسره در صور بصرى معاصر را به تنهایى به انجام رساند و چه نیکو این نقش فاعلى و ممیزى تصویر را ادا کرد.
امضاى «ممیز» برگرفته از یک حرکت ساده و دستنویس است. عین دستخط خود استاد اما در ارائه نهایى است که همان شکل ساده دستنویس با بسیارى مفاهیم دیگر آمیخته و عجین مى شود.
استاد ممیز علاقه و دلبستگى عمیقى به فرم ها و صور سنتى گذشته داشت و هر جا که سنخیت موضوع و محتوا راه مى داد به شکل زیرکانه اى با فرم هاى سنتى و به ویژه فرمهاى معمارى مى آمیخت. در نقش امضاى هنرشان نیز از همین سیاق به درستى بهره گرفته و فرم دستنویس را در قالب این فرم به قول خود استاد یک قطعه موسیقایى ریتم و هارمونى مناسبى را ایجاد کرده است و مجموع مساحت فضاهاى مثبت و منفى (سیاهى و سفیدى) کاملاً به هم جواب مى دهد.
نشانه نوشته «ممیز» شاید اشاره به تکه اى از کتیبه هاى بقعه پیر بکران اصفهان یا یادآور آثار دوره ایلخانى در آذربایجان و یا آجرچینى هاى کاروانسراهاى عهد صفوى در دل کویر باشد هر چه که هست «ممیز» خشت ماندگار و محکمى در بناى مستحکم و حصین هنر ایرانى تعبیه کرد که بى آن، بخشى از این بنا فروخواهد ریخت.

امضاى ایرانى ایرانى ترین گرافیست
شاپور حاتمى

من پدر گرافیک ایران نیستم، پدر گرافیک نوین هم نیستم، من تنها یک تلاشگرم.
نمى دانم تا حالا کتاب هفته را ورق زده اى یا نه. کتاب هفته حالا را نمى گویم، کتاب هفته اى را مى گویم که پدران ما وقتى هم سن و سال ما بودند، آن را خواندند؛ کتاب هفته دهه چهل آن روزها چه سخت بود، در انتظار شماره بعد ماندند و چه شیرین بوده وقتى با پرداخت دو تومان مجله اى در دست داشتند که در کنار طرح هاى زیباى روى جلد و داخلش، امضاى ایرانى ایرانى ترین گرافیست دیده مى شد.
حالا من و تو باید در کتاب فروشى هاى روبه روى دانشگاه، دنبال کتاب هفته هاى چهل سال، چهل و چند سال پیش بگردیم تا شاید چند تایى از آنها را پیدا کنیم. من که هر وقت چند تایى از آنها را پیدا مى کنم و مى خرم، با شوق زیاد به طرح هاى استاد چشم مى دوزم که بى ادعا و صمیمى با تنوع تکنیکى که به تناسب فضا و هویت آثار پدیده آمده، هر بار نشان از تجربه اى تازه دارد.
هرچند کتاب هفته آن سال ها، تجربه هاى ممیز جوان و پرشور آن زمان بوده و هر چند فکر مى کنم هنوز جادارد از آن جا شروع کنیم و راهى را که ممیز در این چهل و چند سال رفته است واکارى کنیم؛ اما نمى توان بر این واقعیت چشم فرو بست که استاد به تناسب زمان و مکان و فضا و هویت اثر چنان ماهرانه طرح هاى نو در انداخته که مثل منى دیگر، گیل کمیش، ملکوت، و اسکا سرفه... را بدون طرح او باور نداشته باشد. طرح هایى که در آن نه تکرار مى شود دید و نه ادعا و نه....
اگر استاد ممیز خود را تلاشگر نمى دانست و تلاشگر نمى خواست، آیا در مجله هاى آن زمان- که هنوز رسم نبود با آب و تاب بنویسند مدیر هنرى _ آن طرح هاى زیبا و به یاد ماندنى را مى دیدیم، آیا امکان داشت پوستر گوزن ها، مغولها، ... فیلم کوتاه پرنده سیاه، نشان موزه عباسى و ... جلد کتاب اعلان خود استاد و در حافظه خود و تاریخ نگاه داریم.
من که فکر مى کنم باید او را پدر تلاش و تفکر درگرافیک ایران بدانیم، پدرى که همیشه نام خانواده اش ایران را پر آوازه و سربلند مى خواست.

«هد » جذابِ ما
سیاوش فانى

یکى از شاخه هاى دشوار طراحى گرافیک نامواره (لوگوتایپ) است که گاهى آسان و گاهى بسیار پیچیده خودنمایى مى کند و همانند کنار هم قرار دادن تکه هاى یک پازل در کنار هم که معناى تصویر اصلى را نمایان مى کند، استاد ممیز هنرمند اینگونه چینش در طراحى لوگوتایپ بود. استفاده خلاق از تناسبها و درک موضوعیت عنوان یکى از شاخصه هاى اصلى کار او در زمینه طراحى لوگوتایپ محسوب مى شود.
استفاده از فرمهاى زیبا و گاه سخت زمینه خلاقیت فکرى وى را بیشتر نمایان مى ساخت و طراحى عنوانها را به یک نقطه اتکا براى هر مجموعه اى تبدیل مى کرد.
از به یاد ماندنى ترین و جذاب ترین طراحى هاى استاد که همیشه در ذهنم مرور مى کنم، طراحى عنوان نشریه داخل پروازى هواپیمایى ایران «هما» است که آن موقع به صورت فصلنامه منتشر مى شد. هرگاه که به این لوگو نگاه مى کنم احساس سفر در من زنده مى شود، استاد ممیز این طرح را در سال ۱۳۶۸ خلق کرد و من در بهار۱۳۷۰ این لوگو را دیدم و از آن روز آن را دوست داشتم و در ذهنم بود، که بعد بیشتر از پیچیدگى این لوگوتایپ آگاه شدم، چرا که اکثر طراحان گرافیک کلمه «هد » را یکى از سخت ترین و پیچیده ترین کلمه هاى فارسى محسوب مى کنند، فرم مخصوص و دو دایره میان آن، این کلمه را متمایز و پرپیچ و خم ساخته است، اما استاد این کلمه را به سادگى و زیبایى ترسیم کرد که هم حس گردش و هم فرم «هد » را تداعى مى کند، ارتباط آن با«میم» و رنگ آبى ملایم و فرم کلى مستطیل کشیده در این طرح نیز به معمارى مفهومى طرح کمک کرده است.
از نکات بسیار جالب و بدیع این طرح این است که هرگونه کپى و برداشت کوچک از این نوع مخاطب را سریع به یاد طرح استاد براى« هما» خواهد انداخت و این خود تألیف منحصر به فرد است که در اکثر کارهاى استاد دیده مى شود.
طرح به یاد ماندنى او همانند روح بزرگش در آسمانها سیر مى کند.

نشان بى غروب

سیدعلى موسوى

بزرگان زاده نمى شوند، ساخته مى شوند و همچون ستاره اى درخشان پیرامون خود را روشنایى مى بخشند و در این تلاش نه تنها خسته نمى شوند بلکه شاکر و شادمانه و مانا، بر مسیر ساختن و تربیت پاى مى کوبند و دراین راه از هرچه نیستى و پستى که در رخت هستى و نیکى طنازى مى کند مى گریزند تا هنر آزاد زیستن و علم و معرفت را چشم انداز انسان هاى مشتاق نمایند و حتى در دمادم مرگ، هنر و اندیشه را تصویرى ابدى و ماندگار بخشند.
وقتى بر دنیاى پرتراکم تصویر ، رنگ و فرم مى نگریم نشانى مى درخشد که نشان از نام ممیز دارد . نشان نه یک نشان بلکه هزاران هزار نشان که از این نشان نام و نان یافت و مى یابد.
ممیز با ذهن خلاق خود تصور را تصویر کرد تا از پشت دیوار غبارآلود زمان رنگین کمان احساس، هویتى دوباره یابد و رنگ و فرم فرورفته در حصار دوداندود سنگ، گل ،چوب، فلز و حریر در قالب طرحى نوین جان تازه اى گیرد و انسان خفته در آشفتگى خویش، را نفس تازه اى بخشد و اسطوره هاى خود را در پویایى و حرکت بیند که دایم صدا مى زنند بیا به غار برگردیم دیوارها منتظرند و ذهن ما مملو از طرح هاى تازه اما نه این بار با ذهنیت غذا و شکار بلکه این بار با ذهنیتى زیبا و خلاق سرشار از عشق و تجربه و احساس و با احترام به همه خوبى ها که الفباى آغازینش را ممیز سرود.
روحش شاد و یادش ماندگار

ابربرچسب : دیوان حافظ ترجمه انگلیسی ، شعر های سعدی به زبان انگلیسی ، بهترین اشعار عاشقانه حافظ شیرازی ، دیوان حافظ به زبان آلمانی ، دانلود اشعار عاشقانه حافظ شیرازی ، دانلود حافظ خوانی بهروز رضوی ، دیوان حافظ صوتی ، شاخ نبات معشوقه حافظ ، فال حافظ اصلی امروز ، فال حافظ با تعبیر فارسی ، فال حافظ با تعبیر آنلاین ، دیوان صوتی حافظ با صدای شاملو ، فال حافظ با معنی و تعبیر و تفسیر ، دیوان حافظ صوتی موبایل ، مراسم حافظ خوانی در شب یلدا ، فال حافظ با معنی بیتوته ، فال حافظ با تفسیر استخاره با معنی ، دانلود حافظ خوانی شجریان ، دانلود کتاب دیوان حافظ با ترجمه انگلیسی ، شعرای حافظ شیرازی ، شعر حافظ ، دیوان حافظ فارسی و انگلیسی ، دانلود حافظ خوانی گرمارودی ، کد دانلود فال حافظ ناطق برای موبایل ، دیوان حافظ آنلاین جستجو ، دانلود برنامه فال حافظ صوتی برای اندروید ، اشعار حافظ در مورد دوستی ، فال حافظ با تفسیر ، فال حافظ با تفسیر عطاری ، همسر حافظ شیرازی که بود ، دانلود دیوان حافظ با ترجمه ی انگلیسی ، دانلود دیوان حافظ به زبان انگلیسی ، حافظ خوانی ، دانلود فال حافظ صوتی برای اندروید ، اشعار حافظ شیرازی pdf ، دیوان صوتی حافظ با صدای ، اشعار حافظ به زبان انگلیسی ، دیوان حافظ آنلاین با معنی ، دیوان حافظ آنلاین ، کد فال حافظ روزانه ایرانسل ، دیوان حافظ صوتی گرمارودی ، دانلود نرم افزار فال حافظ با معنی برای موبایل جاوا ، فال حافظ ناطق دار ، شاخ نبات ، حافظ خوانی با صدای گرمارودی ، اشعار حافظ ترجمه انگلیسی ، دیوان غزلیات حافظ آنلاین ، دانلود دیوان حافظ با ترجمه انگلیسی ، فال حافظ با تفسیر و تعبیر ، فال حافظ با معنی و تفسیر کامل ، دانلود برنامه فال حافظ با معنی برای جاوا ، فلسفه حافظ خوانی در شب یلدا ، فال حافظ همراه با معنی برای موبایل ، نرم افزار دانلود فال حافظ ناطق برای کامپیوتر ، دانلود نرم افزار فال حافظ با معنی با فرمت جاوا ، فال حافظ با معنی جاوا ، دیوان حافظ دانلود رایگان ، حافظ شیرازی دوست ، حافظ خوانی در شب یلدا ، شعر سعدی به زبان انگلیسی ، دیوان حافظ نسخه اندروید ، حافظ شیرازی اشعار عاشقانه ، فال حافظ با تفسیر اندروید ، شاخ نباتم دادند ، شعر حافظ شیراز ، دیوان حافظ انگلیسی ، اشعار حافظ درباره خدا ، فال حافظ با تفسیر انلاین ، دانلود فال حافظ با معنی برای موبایل اندروید ، دانلود رایگان فال حافظ صوتی برای اندروید ، دانلود حافظ خوانی کیکاووس یاکیده ، فال حافظ با تفسیر دکتر عطاری ، دانلود نرم افزار فال حافظ با معنی برای جاوا ، اشعار عاشقانه از حافظ شیرازی ، دانلود دیوان کامل حافظ به انگلیسی ، دانلود فال حافظ با معنی برای موبایل جاوا ، دیوان حافظ fale hafez فال حافظ با معنی با تفسیر استخاره دیوان حافظ ، شاخه نبات حافظ کیست ، فال حافظ با معنی برای موبایل ، حافظ شیرازی اردو ، حافظ شیرازی فال ، دیوان حافظ android ، فال حافظ با تفسیر معنی کامل ، اشعار حافظ در مورد عشق ، حافظ شیرازی اشعار ، فال حافظ با معنی فارسی برای موبایل ، فال حافظ با معنی ، دیوان حافظ صوتی دانلود ، فال حافظ با معنی برای موبایل-جاوا ، حافظ خوانی دکتر موسوی گرمارودی ، اشعار حافظ در مورد دوست ، حافظ شیرازی ویکی پدیا ، حافظ شیرازی mp3 ، فال حافظ آنلاین با تفسیر کامل ، اشعار حافظ شیرازی ، شعر معروف حافظ شیرازی ، فال حافظ شیرازی با معنی و تفسیر کامل ، دیوان حافظ صوتی برای موبایل اندروید ، اشعار حافظ شیرازی در مورد بهار ، فال حافظ با معنی برای شب یلدا ، حافظ خوانی شاملو دانلود ، کتاب شاخ نبات حافظ ، دیوان حافظ به زبان انگلیسی و فارسی ، شاخه نبات معشوقه ی حافظ ، اشعار حافظ درباره دوستی ، دیوان حافظ online ، فال حافظ با تعبیر و تفسیر و معنی ، حافظ خوانی در بریتانیا ، حافظ خوانی شب یلدا ، شعر حافظ به زبان انگلیسی ، دیوان حافظ ، دانلود فال حافظ با معنی برای جاوا ، دیوان حافظ به زبان انگلیسی ، دیوان حافظ اندروید ، دانلود حافظ خوانی مرشد ترابی ، اشعار حافظ شیرازی به انگلیسی ، حافظ خوانی احمد شاملو ، فال حافظ روزانه یک پاراگراف ، حافظ شیرازی ، فال حافظ با تفسیر کامل معنی دکلمه صوت قرائت آواز ، شاخ نبات حافظ کیست ، گرفتن فال حافظ با تفسیر و معنی ، فال حافظ با تفسیر برای اندروید ، دانلود نرم افزار فال حافظ صوتی برای کامپیوتر ، دانلود حافظ خوانی با صدای گرمارودی ، فال حافظ با تفسیر فارسی ، فال حافظ با تفسیر دکتر قمشه ای ، اشعار حافظ در مورد دوست داشتن ، فال حافظ روزانه ، دانلود حافظ خوانی امیر نوری ، شعر از حافظ شیرازی ، دیوان حافظ شیرازی ، دانلود نرم افزار فال حافظ صوتی برای اندروید ، فال روزانه حافظ شیرازی ، شاخ نبات و حافظ ، فال حافظ با معنی و استخاره ، فال حافظ با تفسیر و استخاره و معنی ، فال روزانه حافظ ناطق ، حافظ شیرازی که بود ، فال حافظ همراه با تفسیر و معنی ، شاخه نبات کیست ، دیوان حافظ pdf ، فال حافظ روزانه آنلاین ، اشعار حافظ ، حافظ خوانی استاد گرمارودی ، فال حافظ با معنی و تفسیر آنلاین ، حافظ خوانی با صدای موسوی گرمارودی ، حافظ خوانی دانلود ، دانلود حافظ خوانی صوتی ، بهترین شعر حافظ شیرازی ، ترجمه ی دیوان حافظ به انگلیسی ، دانلود برنامه فال حافظ با معنی با فرمت جاوا ، فال حافظ با معنی با تفسیر استخاره ، حافظ شیرازی شعر ، فال حافظ با معنی شب یلدا ، حافظ خوانی گرمارودی ، فال حافظ با معنی نیک صالحی ، برنامه بهترین کتاب دیوان حافظ گویا اندروید ، فال حافظ با تفسیر معنی قران ، شعری از حافظ به زبان انگلیسی ، شعر حافظ در مورد بی وفایی دوست ، دیوان حافظ صوتی برای موبایل ، فال حافظ از دیوان حافظ ، دانلود فال حافظ با معنی برای موبایل نوکیا ، دانلود شعر های سعدی به زبان انگلیسی ، دانلود فال حافظ با معنی جاوا ، فال حافظ روزانه 2030 ، شعر حافظ به زبان انگلیسی با ترجمه ، دانلود کتاب شاخ نبات حافظ ، شعر حافظ درباره دوست خوب ، شعر حافظ در مورد دوست خوب ، شعر از حافظ در مورد دوستی ، حافظ خوانی ژاله صادقیان ، دانلود فال حافظ با معنی برای گوشی جاوا ، دانلود نرم افزار فال حافظ با تفسیر صوتی برای اندروید ، فال حافظ ناطق ، فال امروز حافظ شیرازی ، کتاب شعر حافظ شیرازی ، شاخ نبات کیست ، فال حافظ با معنی واقعی ، فال حافظ روزانه اصلی ، دانلود کتاب فال حافظ با معنی برای موبایل ، فال حافظ با تفسیر عطاری کرمانی ، دیوان حافظ به فارسی و انگلیسی ، اشعار حافظ در باره دوست ، دیوان حافظ انگلیسی pdf ، فال حافظ روزانه همراه اول ، فال حافظ با تفسیر آنلاین ، فال حافظ با معنی تعبیر ، اشعار سعدی به زبان انگلیسی ، فال حافظ با تفسیر و معنی فارسی ، دیوان حافظ با صدای شاملو ، دیوان حافظ صوتی شاملو ، دیوان شعر حافظ شیرازی ، دیوان حافظ آنلاین انگلیسی ، فال روز حافظ شیرازی ، شاخه نبات معشوقه حافظ ، گرفتن فال حافظ با معنی و تفسیر کامل ، حافظ خوانی با صدای استاد موسوی گرمارودی ، دانلود اشعار حافظ به زبان انگلیسی ، دیوان حافظ اندروید صوتی ، فال حافظ با معنی و تعبیر ، دانلود فال حافظ ناطق برای اندروید ، دانلود حافظ خوانی دکتر سروش ، دیوان حافظ برای موبایل اندروید ، اشعارعاشقانه حافظ شیرازی ، فال حافظ روزانه ایرانسل ، دانلود دانلود فال حافظ با معنی برای موبایل جاوا ، دانلود فال حافظ با معنی فرمت جاوا ، فال حافظ روزانه امروز

منبع :

تبلیغات