داریوش مهرجویی از نگاه چهره های سرشناس - بیوگرافی بازیگران ، بیوگرافی هنرپیشه ها

 شرق: چند روز طول کشید تا در نظرخواهی از شخصیت‌های متفاوت، سینمای اجتماعی و ادبی بخواهیم تاثیرگذارترین و بهترین اثر «داریوش مهرجویی» را انتخاب کنیم.

 هرچند گاه با جواب غیرقابل باوری روبه‌رو می‌شدیم که من سینما نمی‌روم، یا فیلم زیاد نمی‌بینم مگر خیلی مهم باشد یا داریوش مهرجویی را مثلا با مسعود کیمیایی دیگر فیلمساز برجسته اشتباه می‌گرفتند یا نام فیلم را به یاد نمی‌آوردند ولی شخصیت‌ها و صحنه‌هایش را با جزییات تصویرسازی می‌کردند.

داریوش مهرجویی از نگاه چهره های سرشناس
,داریوش مهرجویی از نگاه چهره های سرشناس داریوش مهرجویی,نارنجی پوش,چهره ها,بیوگرافی بازیگران و هنرپیشه ها


 این گفت‌وگوهای تلفنی بیش از آنکه سخت باشد، عجیب بود؛ اینکه آیا می‌شود فردی که مدام تحلیل سیاسی و اجتماعی می‌نویسد جنس سینمای مهرجویی را دنبال نکند که در مقاطع متعدد مسایل اجتماعی را با رگه‌های ظریف در داخل آثارش قرار داده است یا نویسنده‌ای، فیلم‌های کارگردانی را دنبال نکند که بیشترین اقتباس ادبی را در سینمای ایران داشته باشد.

 قبل‌تر ماهنامه فیلم در نظرخواهی از منتقدان سینمایی فیلم گاو را به عنوان ماندگار‌ترین فیلم تاریخ سینمای ایران انتخاب کرده بود. اما این بار جمع شخصیت‌های متفاوت بودند که این فیلم را جزو تاثیرگذارترین‌های سینمای ایران دانستند. هرچند گاو با فاصله از دیگر فیلم‌ها در بین آثار مهرجویی مورد استقبال قرار گرفت اما فیلم‌های دیگر او مانند دایره مینا، اجاره‌‌نشین‌ها و لیلا نیز به دلیل احساسی بودن مورد توجه و دوست‌داشتنی بودند.

,داریوش مهرجویی از نگاه چهره های سرشناس داریوش مهرجویی,نارنجی پوش,چهره ها,بیوگرافی بازیگران و هنرپیشه ها


هرچند قبل از شروع نظرخواهی فکر می‌کردیم با توجه به نزدیکی طبقه و خاستگاه کسانی که با آنان تماس می‌گیریم فیلم «هامون» طرفدار بیشتری داشته باشد و به عنوان منتخب و شاخصی در بین آثار مهرجویی به یاد آورده شود.

 اما این طور نشد. فیلم‌های دیگر مورد توجه که از آنها نام برده شد «مهمان مامان»، «آقای هالو» و «پستچی» بود؛ فیلم‌هایی که هرکدام ویژگی و خصوصیتی را درباره مردم مطرح می‌کنند.




,داریوش مهرجویی از نگاه چهره های سرشناس داریوش مهرجویی,نارنجی پوش,چهره ها,بیوگرافی بازیگران و هنرپیشه ها



باهوش و ذکاوت

لی‌لی گلستان

انتخاب: مهمان مامان و سارا

دوست دارم آخرین فیلم مهرجویی که این روزها در سینماها در حال اکران است را ببینم اما هنوز این فرصت را به دست نیاورده‌ام. اگر بخواهم در بین آثار مهرجویی دست به انتخاب بزنم، فیلم «مهمان مامان» را به عنوان بهترین فیلم برمی‌گزینم، از آنجایی‌که در این فیلم حسی از رهایی و شادمانی وجود دارد و کمتر فیلمی می‌تواند این حس را به مخاطب القا کند. به نظرم در این فیلم مهرجویی خودش را رها کرده بود تا به او خوش بگذرد، در نتیجه به ما هم خوش گذشت. این فیلم اقتباسی از کتاب میهمان مامان مرادی‌کرمانی است که شخصیت‌ها به خوبی در این برگردان پرداخته شده‌اند.

مهرجویی در فیلم‌هایش به‌گونه‌ای بسیار ملموس شخصیت‌هایی را که در زندگی می‌بینیم بازسازی می‌کند؛ «اجاره‌نشین‌ها» با فضایی از طنز، و «هامون» که بازسازی فضای روشنفکر ایرانی است، مثال‌هایی از این موارد هستند. فیلم «هامون» را چندین بار دیده‌ام به نظرم نگاه درستی به روشنفکران ایرانی دارد، اینکه حقیقتا روشنفکران ایرانی خیلی بها ندارند را به درستی به تصویر می‌کشد، ضعف‌ها و حتی اداهای این طبقه را نشان می‌دهد. مهرجویی در «هامون» بدون خودسانسوری با استفاده از استعاره‌ها و نمادها، طبقه‌ای که خود نیز به آن تعلق دارد را بازگو می‌کند.

 شخصیت‌های فیلم‌های مهرجویی زنده هستند و مخاطب به آسانی با آنها ارتباط برقرار می‌کند. فیلم «سارا» را خیلی دوست دارم با وجود اینکه خیلی از منتقدان با این فیلم ارتباط برقرار نکردند ولی من از لحاظ حسی فیلم «سارا» را بسیار قوی می‌دانم. با وجود اینکه فیلم بانو و بمانی را زیاد دوست نداشتم اما «درخت گلابی» را بسیار نزدیک به کتاب گلی ترقی دیدم.

 به نظر من کار مهرجویی در سینما به نوعی شبیه به کاری است که کیمیایی کرده اما در یک رده دیگر. کیمیایی یک طبقه از مردم را معرفی کرد در حالی‌که مهرجویی طبقه‌ دیگری را روایت می‌کند. مهرجویی با وجود اینکه متعلق به طبقه روشنفکر است هوش و ذکاوتش باعث شده طبقات اجتماعی دیگر را هم به خوبی بشناسد و بتواند این طبقات را در فیلم‌هایش به نمایش بگذارد. دخترک فیلم «درخت گلابی» و شخصیت «سارا» را بیشتر از دیگر شخصیت‌های مهرجویی دوست دارم.



,داریوش مهرجویی از نگاه چهره های سرشناس داریوش مهرجویی,نارنجی پوش,چهره ها,بیوگرافی بازیگران و هنرپیشه ها


روایتگر ضعف ایرانی

بیتا فرهی

انتخاب: هامون

نه به‌خاطر اینکه در فیلم «هامون» بازی کردم، بلکه مطابق تمام نظرسنجی‌هایی که تا به امروز انجام شده فیلم «هامون» شاخص‌ترین و سنت‌شکن‌ترین فیلم مهرجویی پس از انقلاب است. این درست همان نقشی است که فیلم «گاو» او پیش از انقلاب بر عهده داشت. فیلم «هامون» چه به لحاظ ساختار و چه به لحاظ محتوا یکی از تاثیرگذارترین فیلم‌های تاریخ ایران است. «هامون» درباره نسلی است که رفتارهایش با نسل امروز تفاوت‌های بسیاری داشت.

 آن نسل ادعای روشنفکری می‌کرد و این نسل پز ضد روشنفکری می‌دهد. افراد آن نسل از طریق کتاب با هم ارتباط برقرار می‌کردند و جوان‌های این نسل به وسیله فیلم و موسیقی. آن نسل به موسیقی باخ گوش می‌داد و این نسل به سبک‌های مدرن‌تری از موسیقی تمایل دارد. با این وجود، «هامون» در میان جوانان امروزی هم طرفداران بسیاری دارد. (جلو خودم را می‌گیرم که نگویم در نسل جدید هم به اندازه نسل جوان زمان اکرانش هوادار دارد). بنابراین «هامون» مانع مهمی به نام زمان را با موفقیت از پیش‌رو برداشته و به یک فیلم ماندگار تبدیل شده است. علت این ماندگاری، چیزی فراتر از ظواهر امر است.

نکته مهم اینجاست که «هامون» دست روی بزرگ‌ترین نقطه ضعف ایرانیان گذاشته بود. هامون اولین تجربه کاری من بود و بی‌شک از خاطره‌انگیز‌ترین کارهایی که در سینما انجام داده‌ام؛ فیلمی بسیار ماندگار که تمام عناصر جذابیت در سینمای روشنفکری را داراست. متمایز بودن داریوش مهرجویی به نوع دید و نوع مطالعه وی برمی‌گردد.

 او مردی به‌روز است، فلسفه خوانده و عادتی به درجا زدن ندارد. مهرجویی در خارج از ایران تحصیلکرده و فردی استثنایی در سینمای ایران محسوب می‌شود. مهم‌ترین تفاوت مهرجویی با دیگران در نوع نگاهش به جامعه و سینماست. او می‌داند که باید خود را به‌روز کند. درست است که 70 سال دارد اما وقتی فیلم‌های او را می‌بینیم، فکر می‌کنیم که یک مرد 40ساله کاملا باتجربه فیلم ساخته و این نشانه آن است که او می‌تواند به‌روز حرکت کند.



,داریوش مهرجویی از نگاه چهره های سرشناس داریوش مهرجویی,نارنجی پوش,چهره ها,بیوگرافی بازیگران و هنرپیشه ها


احساس و حرفه

بهمن کشاورز/ وکیل - حقوقدان

انتخاب: اجاره‌نشین‌ها، لیلا، گاو، هامون و مهمان مامان

از سینمای داریوش مهرجویی «اجاره‌نشین‌ها»، «لیلا»، «گاو»، «هامون» و «مهمان مامان» را بسیار دوست دارم. شاید این فهرست خیلی بلندبالا باشد. البته برای منی که تخصص سینمایی ندارم در دیدن فیلم‌ها بیشتر به وجه احساسی که برایم باقی می‌گذارد توجه می‌کنم. اما گاهی در فیلم‌ها بحث‌هایی مطرح می‌شود که مربوط به حرفه اصلی من نیز هست. مثلا در اجاره‌نشین‌ها با مساله ملک و مشکلات آپارتمان‌نشینی طرف هستیم.

یا در فیلم لیلا ما با یک پدیده غیرعادی در روابط اجتماعی برخورد می‌کنیم که بسیار تاثیر‌گذار دیده می‌شود. لیلا به واقع نسخه بدل هامون منتها در جهت عکس آن است؛ جهت عکس به دلیل تغییر موقعیت شخصیت‌ها. اگر در هامون با مردی شکست‌خورده در عشق و درگیر با دنیای ذهنی روبه‌روییم، در لیلا زنی تنها را می‌بینیم که در حال شکست عشقی و در حقیقت دنیایی است که سعی در ساخت آن داشته، اما با شکست مواجه شده است.

 لیلا البته از آن دست شخصیت‌هایی است که بیش از آنکه بستیزد، در محیط خود و آنچه بر او تحمیل می‌شود، درمی‌آمیزد. شاید او پذیرش شکست عاشقانه را در سکوت و انزوا و حتی پذیرش خواستگاری مسخره‌کننده‌ای با حضور خود، به سخره گرفته یا حتی به مبارزه طلبیده است. برزخی در فیلم‌های مهرجویی وجود دارد که قهرمان و شخصیت داستان با آن درگیر است.

هرچند این شخصیت‌ها نیز مبهم‌اند و از گذشته یا آینده آنها چیزی نمی‌دانیم. شاید منظور در دم و در لحظه بودن آنهاست. زندگی در همان لحظه و همان دم یعنی در زمان حاضر. از طرفی هم فیلم هامون با بازی تاثیرگذار مرحوم شکیبایی زندگی افراد روشنفکر دهه 60 را به خوبی به نمایش می‌گذارد. مهرجویی از افتخارات سینمای ایران است و کسی نیست که فیلم‌های او را ندیده باشد.



,داریوش مهرجویی از نگاه چهره های سرشناس داریوش مهرجویی,نارنجی پوش,چهره ها,بیوگرافی بازیگران و هنرپیشه ها


بار سیاسی

عباس عبدی/ تحلیلگر سیاسی

انتخاب: گاو

شاید خیلی نتوانم در مورد سینما اظهار نظر تخصصی بکنم. اما مساله مهم این است که افراد سینما را از نگاه یک تماشاگر ببینند و لذت ببرند و این اتفاق همیشه در روبه‌رو شدن با سینمای مهرجویی افتاده است. من از فیلم‌های داریوش مهرجویی همیشه «گاو» را بیشتر از دیگر فیلم‌ها دوست داشته‌ام. شاید دلیلش هم علاقه‌ای باشد که به غلامحسین ساعدی به عنوان نویسنده دارم. به نظر من ساعدی یکی از تاثیرگذارترین‌ها در ادبیات ایران است.

 فیلم «گاو» هم از این حیث قابل اهمیت است و هم از این جهت که توانسته با قدرت به پردازش این داستان تاثیرگذار بپردازد. به عنوان یک تماشاگر، سناریو و کارگردانی فیلم گاو برایم بسیار جذابیت داشت. فیلم گاو دارای بار سیاسی است که در زمان خود معترضانه مطرح شده است. این فیلم در برابر سیاست‌های متظاهرانه رژیم پهلوی به نوعی ماهیت هشداردهنده داشته است. دوران نمایش «گاو» مصادف با زمانی است که رژیم پهلوی با زرق و برق بسیار و ادعاهای واهی در مورد روستاها، مدعی حمایت و ساماندهی این بخش عظیم ایران است.

فیلم گاو، اولین فیلم تاریخی سینمایی ایران است که در آن سوی مرزهای ایران به جشنواره راه پیدا و جایزه منتقدان را نیز کسب کرد و تنها فیلمی بود که بنیانگذار جمهوری اسلامی آن را تایید کرده بود. بی‌شک، علت این اتفاق مهم و شایسته، صرف‌نظر از تکنیک‌ها و دستمایه‌های دیگر ساخت فیلم، جانمایه و مضمون قوی و تاثیرگذار فیلم است که کارگردان با نویسنده داستان، فیلمنامه را نوشته‌اند. ادبیات غنی و استوار داستانی ایران بی‌شک توانسته ماندگار شدن سینما را در مجامع فرهنگی و هنری جهان رقم بزند.



,داریوش مهرجویی از نگاه چهره های سرشناس داریوش مهرجویی,نارنجی پوش,چهره ها,بیوگرافی بازیگران و هنرپیشه ها


پیشرفت

مرتضی کاخی / پژوهشگر و نویسنده

انتخاب: گاو

از آثار پیش از انقلاب آقای مهرجویی «گاو» و یکی، دو تا از فیلم‌هایش را دیده‌ام. از آثار بعد از انقلاب هم اجاره‌نشین‌ها، هامون، سنتوری و مهمان مامان را دیدم و دوست داشتم. هر کدام از این فیلم‌ها در جای خودشان و زمان خودشان ساخته شدند و پیشرفت بودند. فیلم «گاو» در زمانی که ساخته شد یک پیشرفت بود. اما او الان گاو را نمی‌سازد. از زمان ساخت آن فیلم سال‌های زیادی گذشته و تجربیات زیادی به دست آورده است و فیلمی را می‌سازد که با آن فیلم متفاوت است.

 او در دوره‌ای این فیلم را ساخت که فیلمسازانی چون ابراهیم گلستان، بهرام بیضایی، عباس کیارستمی و امیر نادری وجود داشتند و فیلمسازان دیگری که آثار خیلی خوبی ساختند. در همان زمان مسعود کیمیایی قیصر را ساخت. فیلم مهمی بود اما الان اگر قیصر را بسازد فیلم معمولی است. فیلم‌های آقای مهرجویی را دوست دارم. اما بعضی از صحنه‌های فیلم‌هایشان خیلی به‌یادماندنی است.

 مثلا در فیلم لیلا صحنه‌ای است که زن دوم به خانه می‌آید و از پله بالا می‌رود. این پیراهنش که به پله می‌خورد جرینگ جرینگ صدا می‌دهد. شبیه ژنرال آلمانی است که در یک جنگ موفق شده است. صحنه پایانی فیلمش هم که خانم حاتمی پشت پنجره ایستاده و بیرون دارند نذری می‌پزند و احساس می‌کند که این بچه را می‌تواند دوست داشته باشد. داریوش مهرجویی از نگاه من یک فیلمساز با قریحه و دانش است و کار متوسط نمی‌کند.



,داریوش مهرجویی از نگاه چهره های سرشناس داریوش مهرجویی,نارنجی پوش,چهره ها,بیوگرافی بازیگران و هنرپیشه ها


جریان‌ساز

منیژه حکمت / سینماگر

انتخاب: اجاره‌نشین‌ها، پستچی، دایره مینا و لیلا

اجاره‌نشین‌ها، پستچی، دایره مینا و لیلا برای من جذاب‌ترین فیلم‌های سینمای آقای مهرجویی هستند. درامی که در این قصه‌ها به کار رفته بسیار درست و بجا استفاده شده و از طرفی دیگر کاملا ملموس است. وقتی به کارهای داریوش مهرجویی نگاه می‌کنیم متوجه می‌شویم که او کارگردان کاربلدی است و صرفا در یک ژانر کار نمی‌کند. نگاه او چه به مقوله طنز، چه اوضاع اجتماعی و حتی سیاست بسیار پررنگ و درست و حرفه‌ای است.

او در هر ژانری موفق است و فراتر از یک موضوع عمل می‌کند. مهرجویی یک سینماگر مولف است که می‌داند چه کار می‌کند. او سینمایی جریان‌ساز دارد و در یک قالب قرار نمی‌گیرد و بسیار حرفه‌ای عمل می‌کند و همین است که از مهرجویی یک سینماگر حرفه‌ای می‌سازد.



,داریوش مهرجویی از نگاه چهره های سرشناس داریوش مهرجویی,نارنجی پوش,چهره ها,بیوگرافی بازیگران و هنرپیشه ها


همه می‌دانند

جعفر مدرس‌صادقی / نویسنده

انتخاب: گاو

من علاقه‌مند به سینمای قدیم‌تر مهرجویی هستم و برایم گاو، اجاره‌نشین‌ها و آقای هالو از بهترین فیلم‌های او هستند. اما از بین این سه فیلم، فیلم «گاو» بسیار جذاب‌تر و خوش‌ساخت‌تر جلوه می‌کند. دلیل انتخاب بر همگان واضح است و وقتی نام این فیلم برده می‌شود دیگر همگان می‌دانند که دلیل این علاقه چیست و صحبت کردن بیش از این کاری بیهوده است.

 اما به طورکلی به سال‌های اخیر هم که نگاه می‌کنم، می‌بینم مهرجویی سال‌هاست که از سینمای خودش فاصله گرفته. مدت‌هاست که دیگر خبری از آن سینمای قبل نیست و مهرجویی رویه فیلمسازی خودش را تغییر داده و البته این به معنای بد یا خوب شدن آن نیست، مساله تغییر است که در فیلم‌های داریوش مهرجویی به وضوح دیده می‌شود.



,داریوش مهرجویی از نگاه چهره های سرشناس داریوش مهرجویی,نارنجی پوش,چهره ها,بیوگرافی بازیگران و هنرپیشه ها


روستایی متفاوت

هوشنگ مرادی‌کرمانی / نویسنده مهمان مامان و...

انتخاب: گاو

از نظر من فیلم «گاو» بهترین فیلم داریوش مهرجویی‌محسوب می‌شود. این فیلم از روی نمایشنامه‌ای که روزهای چهارشنبه از تلویزیون پخش می‌شد و تقریبا همین بازیگرهای فیلم در آن حضور داشتند، بازسازی شده بود.

دلیل موفقیت گاو شاید به دلیل موقعیتی باشد که ساعدی خلق کرده است. این فیلم موقعیت دیده شدن را داشت. ما برای اولین بار در فیلم‌های ایرانی این چهره از روستا را می‌دیدیم. مرحوم مجید محسنی از پایه‌گذاران داستان‌های روستایی بود که در داستان‌هایش این چهره غمگین را نمی‌دیدیم. تا پیش از فیلم گاو تمام بازیگران مطرح سینمایی حداقل یک‌بار نقش روستایی را بازی کرده بودند؛ از ملک‌مطیعی تا وثوقی و حتی ویگن. من چون در کرمان آگهی‌نویس فیلم‌ها بودم تمام این فیلم‌ها را می‌دیدم و با دیدن گاو متوجه این تغییر بارز شدم.

روستایی‌ها در فیلم‌های قبل از انقلاب مردمانی خوشحال و خوش‌برخورد و بدون مشکلش نشان داده می‌شدند؛ مردمانی در فکر درست کردن لبنیات و زندگی خرم با پوست‌های سرخ و چشمان شاد. اما فیلم «گاو» آمد و تمام این تصاویر را برهم زد. غلامحسین ساعدی برای اولین بار آمد و نگاه دیگری از روستایی‌ها برای مردم به نمایش گذاشت، البته من اصلا با نگاه سوسیالیستی ساعدی در فیلم گاو کاری ندارم و صحبتش را نمی‌کنم، چون بحث این نگاه وقت مناسب‌تری را می‌خواهد. اما ساعدی تخیل و واقع‌بینی را با هم مخلوط کرد که ما تا به حال این تجربه را در سینمای روستایی نداشتیم. با رفتن فیلم گاو به کشورهای دیگر حتی تصویر آنها نیز از ایران عوض شد و اولین بار بود که با لایه‌های زیرین زندگی روستایی‌ها آشنایی پیدا کردیم.

فیلم «مهمان مامان» هم از تجارب خوب مهرجویی از دیدگاه من است. شاید دلیلش این باشد که نویسنده من بودم. همین باعث علاقه من به کار می‌شود. اگر کسی با دیدگاه من و مهرجویی آشنا باشد، به خوبی متوجه می‌شود که کدام سکانس را من نوشته‌ام و کدام سکانس را مهرجویی. مثلا سکانس میگو خوردن همسایه‌ها و درست کردن سس‌ها و آمدن یک پسر پولدار به آن خانه و گردو شکستن او مسلما نظر مهرجویی است و جمع شدن آن آدم‌ها در خانه نظر من. تلفیق دو نگاه باعث ساخته شدن مهمان مامان شد.

اخبار اکاایران

تبلیغات