ایرانی‌ جماعت هرگز به کسی توهین نمی‌کند! - بیوگرافی بازیگران ، بیوگرافی هنرپیشه ها


هفت صبح
: مسئله ای که بعد از ماجرای مسی پیش آمد یک مسئله انسانی بود، درباره ملت و فرهنگ ایران بود. برای من خیلی مهم بود، چون ما ملت بی‌ادبی نیستیم. فرهنگ غنی هزاران ساله داریم، ملت باشرفی هستیم و به کسی توهین نمی‌کنیم.

این نه‌تنها برای من، برای خیلی‌ از جوان‌ها گرفته تا پیرها مطرح شد. بعضی‌ها فکر می‌کنند جمشید مشایخی خودش را جلو انداخته تا بگوید خیلی مطرح است! اصلا اینطور نیست.

بسیار معروف‌تر از آن است که نیاز به معرفی داشته باشد. آنقدر نقش‌های مختلف بازی کرده که نام و چهره‌اش در ذهن‌ها ته‌نشین شده و تا الی‌الابد خیال رفتن ندارد! «کمال‌الملک» را همه به خوبی به یاد می‌آورند. با بازی درخشان «جمشید مشایخی» برای همیشه این شخصیت تاریخی کشور، ماندگار و زنده شد.

مشایخی چند وقت پیش تولد 73 سالگی‌اش را پشت‌سر گذاشت. تعداد آثار نمایشی، سینمایی و تلویزیونی‌اش آنقدر زیاد است که از شمارش خارج شده! مشایخی با بازی خوبش، توانسته نقش‌های تاریخی را برای همیشه زنده نگه دارد.

بازی‌اش در سوته دلان «علی حاتمی»، قیصر «مسعود کیمیایی»، شازده احتجاب «بهمن فرمان‌آرا» و خیلی کارهای دیگر، هنوز در یادهاست. این پیر دوست‌داشتنی سینمای ما این روزها مریض است و در خانه به سر می‌برد. چند وقت پیش هم به‌خاطر توهین مردم ایران به مسی، بازیکن شهیر آرژانتینی، اظهارنظر کرد و آن کار ایرانی‌ها را مذموم خواند.

بعد از آن خبرهایی منتشر شد که باشگاه استقلال می‌خواهد برای دلجویی از مسی، ملاقات او و مشایخی را ترتیب دهد که فعلا در حد یک خبر مانده است! اما استاد بازیگری از انتشار چنین خبرهایی ناراضی است. با او گفت‌وگویی داشتیم تا هم علت ناراحتی‌اش را بپرسیم و هم از سال‌های بازیگری‌اش.

ایرانی‌ جماعت هرگز به کسی توهین نمی‌کند!
,ایرانی‌ جماعت هرگز به کسی توهین نمی‌کند! جمشید مشایخی,بیوگرافی بازیگران و هنرپیشه ها


ماجرای مسی چقدر جدی است؟ یعنی اگر امکان رفتن به آرژانیتن فراهم شود واقعا به دیدار مسی می‌روید؟

من اصلا هیچ اطلاعی ندارم. نه خودم را لوس می‌کنم و نه می‌خواهم خودم را مطرح کنم. مسئله‌ای که پیش آمد یک مسئله انسانی بود، درباره ملت و فرهنگ ایران بود. مسئله‌ای که برای من خیلی مهم بود، چون ما ملت بی‌ادبی نیستیم. فرهنگ غنی هزاران ساله داریم، ملت باشرفی هستیم و به کسی توهین نمی‌کنیم.

این تنها برای من هم مطرح نشد، برای خیلی‌ها از جوان‌ها گرفته تا پیرها مطرح شد. من وقتی خانه پدرم می‌رفتم و از من می‌پرسیدند غذا خورده‌ای، حتی اگر نخورده بودم هم می‌گفتم خورده‌ام. یعنی تا این حد خجالتی هستم. من اصلا پررو نیستم که خودم را جلو بیندازم و بگویم من خیلی به فکر این مسئله هستم. در مصاحبه‌هایم هم گفته بودم که باید با همه اساتید صحبت کنم و با همه قشرها حرف بزنم.

این فکر جمشید مشایخی به تنهایی نیست، این احساس یک ملت است. بعضی اوقات یک چیزهایی آنقدر الکی بزرگ می‌شوند که بعضی‌ها فکر می‌کنند جمشید مشایخی خودش را جلو انداخته تا بگوید خیلی مطرح است! اصلا اینطور نیست. من همیشه گفته‌ام که شاگرد ملت ایران بودم، هستم و خواهم بود و هیچم و به این هیچ بودن افتخار می‌کنم.

مثل اینکه خیلی ناراحت هستید! اصلا بحث دیدار با مسی از کجا شروع شد؟


یک بار برنامه ۹۰ با من تلفنی حرف زدند و من فقط احساسم را مطرح کردم. من معتقدم ایرانی بی‌ادب نیست. بعد از آن به وسیله بچه‌های خبرنگار به نشستی با آقایان فتح‌الله‌زاده و رویانیان دعوت شدم و این مسئله دیدار با مسی هم از طرف آنها مطرح شد. من فقط احساسم از برخورد مردم را بیان کردم. هرجای دنیا بروید مگر چند کشور هستند که بزرگان ادبشان فراوان باشند؟ هیچ کشوری به اندازه کشور ما در زمینه اخلاق، ادب و فرهنگ، لطایف ندارد. پس این حرف بی‌ربطی نیست اگر امروز من ادعا کنم که مردم ایران بی‌ادب نیستند و غصه می‌خورم که از زبان کسی حرف زشتی بیرون بیاید و به یک خارجی نسبت داده شود. من فقط دلم سوخت.

بهتر است از این بحث بگذریم چون به‌نظر می‌رسد اصلا برای شما شیرین نیست! جایی خواندم که شما نقش کمال‌الملک را حاصل عمر هنری‌تان می‌دانید. چرا این نقش؟!


من در آنجا بحثم این بود که کمال‌الملک یک هنرمند بود و نگاهش به مردم و به حکومت‌های زمان خودش، نگاه هنرمندانه است. در واقع خودش را نفروخته. هنرمند نباید خودش را بفروشد و نوکر پادشاهان باشد. این اصل را در این شخصیت می‌بینیم. کمال‌الملک کسی نبود که به خاطر مقام و موقعیت، مجیز کسی را بگوید یا بنده کسی باشد، او بنده مردم بود و اصلا برای همین من این نقش را بازی کردم و خیلی هم دوستش داشتم. حضرت حافظ می‌گوید ما آبروی فقر و قناعت نمی‌بریم، با پادشه بگو که روزی مقرر است. من این بیت را قبول دارم. زمان سلطان محمود غزنوی، ۴۰۰ شاعر وجود داشت که ۳۹۹ نفرشان مجیزگوی شاه بودند و فقط فردوسی در مقابل او ایستاد. من فردوسی را قبول دارم. احساس من همیشه همین بوده، احساس فردوسی و حافظ و امثالهم. کمال‌الملک را هم برای همین خیلی دوست داشتم.

در واقع چون یک هنرمند واقعی بود؟


بله. دقیقا. تفکر و رفتار یک هنرمند واقعی را داشت.

اصلا شده تا به حال فکر کنید که مثلا نقشی را بیش از همه نقش‌های دیگرتان دوست داشته‌اید؟ مثلا الان بایستید و به همه عمر هنری‌تان نگاه کنید و بگویید من فلان نقش را بیش از همه نقش‌ها دوست دارم.


خیلی کارهایم با بزرگان سینما را دوست داشتم. کارهایم با مسعود کیمیایی، بهمن فرمان‌آرا و خیلی‌های دیگر. اما من «یه بوس کوچولو» را خیلی دوست داشتم. شخصیتی را که بازی کردم خیلی دوست داشتم. چون عاشق مردم بود و به خاطر آنها زندگی می‌کرد. در جایی می‌گفت «آنقدر به همه امید دادم که دیگر الان امیدی برایم نمانده است!»

داستان آشنایی شما با علی حاتمی از کجا شروع شد؟


قبل از اینکه دوستان دیگر با علی آشنا شوند، من با او آشنا شدم. علی نمایشنامه می‌نوشت و به اداره هنرهای دراماتیک می‌آورد. آشنایی ما برمی‌گردد به اوایل دهه ۴۰. هنوز هم ازدواج نکرده بود. نقش اصلی اولین فیلمش به عهده من و حسین کسبیان بود که این فیلم هیچ‌گاه ساخته نشد.

,ایرانی‌ جماعت هرگز به کسی توهین نمی‌کند! جمشید مشایخی,بیوگرافی بازیگران و هنرپیشه ها


تئاتر را از کی شروع کردید؟ می‌دانم که داوود رشیدی و علی نصیریان و یکی دو نفر دیگر با هم گروه تئاتری تشکیل دادند و کارشان را از همانجا شروع کردند. شما هم با آنها بودید؟

اداره هنرهای دراماتیک در سال ۱۳۳۶ تاسیس شد. اولین کسی که آنجا استخدام شد، من بودم. افراد دیگر بعدها آمدند. بعضی‌ها در گروه هنر ملی بودند و بعضی‌ها به صورت آزاد آمدند. من هم اولین کسی را که دیدم، لطف‌الدین خسروی شاگرد دکتر فروغ بود که او هم در آموزش و پرورش معلم بود و قصد داشت خودش را به اداره هنرهای کل کشور(اداره هنرهای دراماتیک) منتقل کند. بعدها پرویز کاردان آمد، اسماعیل شنگله و جعفر والی‌زاده آمدند، محمدعلی کشاورز، علی نصیریان هم بعد از آنها آمد. فخری خروش و عزت‌الله انتظامی هم سال‌های بعدش آمدند. داوود رشیدی سال ۳۹ و حمید سمندریان سال ۳۸ آمدند.

چه حافظه‌ای، حتی سال‌های ورود دیگران را هم یادتان مانده! اشاره کردید در سال ۳۶ وارد تئاتر شدید. زندگی هنری شما به قبل و بعد از انقلاب تقسیم می‌شود. خودتان کارهای هنری‌تان در کدام دوره را بیشتر دوست دارید؟


شما اگر زندگی هنری بازیگر بزرگی چون مارلون براندو را هم بخواهید بررسی کنید، شاید اگر در قید حیات بود می‌گفت فقط از چند فیلمی که بازی کرده خوشش می‌آید. من که کوچک‌تر از او هستم هم همینطور. من از همه کارهایم خوشم نمی‌آید اما تعدادی از فیلم‌هایم را دوست دارم. چه قبل از انقلاب و چه بعد از آن. من اگر قیصر و شازده احتجاب را قبل از انقلاب بازی کردم، خیلی دوست‌شان دارم. سوته‌دلان علی حاتمی را هم دوست دارم.

بعد از اینکه انقلاب شد بعضی از بازیگران به خارج از کشور مهاجرت کردند و بعضی دیگر با تغییراتی در زندگی‌شان دوباره به سینما و تلویزیون ایران برگشتند. زندگی شما دستخوش چنین تغییراتی نشد؟


این چیزی که می‌خواهم بگویم، تا به حال نگفته‌ام؛ بعد از انقلاب دکتر پرویز وردآور قائم‌مقام وزیر فرهنگ و هنر شد. او از من خواست رئیس اداره تئاتر شوم. من هم از سال ۵۷ تا ۵۹ مسئول اداره تئاتر وزارت ارشاد بودم. اسم تئاتر ۲۵‌شهریور را هم من به سنگلج تغییر دادم. جعفر والی‌زاده که از هنرمندان اداره تئاتر بود، گفت جلال آل‌احمد گفته است اینجا محله سنگلج است کاش اسم این تئاتر هم سنگلج باشد، ماهم اسمش را تغییر دادیم.

در کارنامه هنری شما هیچ سیمرغی وجود دارد. با وجود کارنامه درخشانی که دارید این کمی عجیب است!


قبل از اینکه تندیس سیمرغ ساخته شود، به برنده‌های جشنواره فیلم فجر، لوح می‌دادند که من به خاطر کمال‌الملک و گل‌های داوودی لوح گرفتم. اجازه دهید رک به شما بگویم! من هیچ‌وقت عضو هیچ باندی نبودم. بعضی از فیلم‌هایی که بازی کردم بعد از سال‌ها همه می‌گفتند عجب بازی خوبی ولی چرا سیمرغ نگرفتی؟! چون من عضو هیچ باندی نبودم. همه چیز باندبازی شده. یک آقایی هست که اسمش را نمی‌برم -نه به خاطر ترسم، که من از هیچکس واهمه‌ای ندارم، اگر اسمش را ببرم خیلی بی‌خودی اسمش بزرگ می‌شود- همه چیز سینما دست اوست. مگر چه کرده که به اینجا رسیده؟! اصلا انگار سینما نداریم و داریم در یک دکان فعالیت می‌کنیم!

شما هم بازیگر تئاتر هستید هم تلویزیون و هم سینما. همیشه هم خیلی قوی در نقش‌تان ظاهر شده‌اید. اساسا بازی در این مدیوم‌ها برای شما فرقی هم می‌کند؟


تئاتر دنیای متفاوتی نسبت به سینما و تلویزیون دارد. من کارم را اصلا با تئاتر شروع کردم. آخرین کارم در ۱۳-۱۴ سال پیش روی صحنه رفت. هادی مرزبان نمایشنامه‌ای به نام «شب روی سنگ فرش خیس» به نویسندگی شادروان اکبر رادی داشت که من را هم به عنوان بازیگر دعوت کرده بود. اما چندسال بود که دیگر بازی نمی‌کردم و از تئاتر دور شده بودم برای همین از هادی خواستم که به مدت یک ماه با من به تنهایی تمرین کند تا بتوانم خودم را به دیگر بازیگران نمایش برسانم. اصل حرفم این است که بازی در تئاتر و سینما و تلویزیون با هم فرق می‌کند. من و بعضی از دوستان تئاتری‌ام وقتی از تئاتر قرار بود در فیلم «خشت و آینه» به کارگردانی ابراهیم گلستان بازی کنم، قرار شد گلستان با ما سی جلسه تمرین کند تا از بازی اغراق‌آمیز تئاتر بیرون بیاییم و بازی‌های زیرپوستی و حسی ارائه دهیم.

بعضی از بازیگران امروزی معتقدند این مدیوم‌ها هیچ فرقی با هم ندارند!


نه اصلا اینطور نیست. خیلی با هم فرق دارند. کسانی که اینطور فکر می‌کنند کاملا اشتباه می‌کنند. بازی صحنه تئاتر با بازی در تلویزیون زمین تا آسمان فرق می‌کند

,ایرانی‌ جماعت هرگز به کسی توهین نمی‌کند! جمشید مشایخی,بیوگرافی بازیگران و هنرپیشه ها


تفاوت‌شان در چیست؟

در تئاتر بازی اغراق‌آمیز ارائه می‌دهید برای اینکه تماشاچی بازی شما را ببیند. اما در سینما و تلویزیون تماشاچی یک کلوزآپ از شما می‌بیند و تمام حست از چشم و صورتت منتقل می‌شود. در واقع یک بازی کاملا زیرپوستی است. این چیزی نیست که من بگویم، این یک اصل است. به نظر من کسانی که می‌گویند بازی در این مدیوم‌ها تفاوتی با هم ندارند، اصلا بازیگر نیستند و بازیگری نمی‌دانند! زمانی با براندو گفت‌وگو کردند و پرسیدند کار جدیدی در صحنه تئاتر دارید؟ جواب می‌دهد اصلا حرفش را نزنید، بازی در تئاتر خیلی سخت است. این را بزرگ‌ترین بازیگر جهان می‌گوید، آنوقت ما در ایران، خودمان را لوس می‌کنیم و می‌گوییم فرقی ندارد؟! بعضی‌ها از سینما به تئاتر می‌روند و می‌خواهند روی صحنه هم بازی کنند. در صورتی که نمی‌دانند چقدر بازی در تئاتر سخت است. به نظرم کسانی هم که می‌روند تئاتر این افراد را تماشا کنند برای دیدن خود تئاتر نیست، بلکه برای دیدن بازیگران می‌روند! بازیگر تئاتر باید سخت کار کند تا بتواند بازی کند. اگر توان داشتم و می‌خواستم در تئاتری بازی کنم شک نکنید که ماه‌ها طول می‌کشید تا خودم را آماده کنم. بعضی‌ها کارهای سخت را آسان فرض می‌کنند و وضعیت تئاتر و سینمای ما را می‌بینید! چندتا بازیگر بزرگ و کارکشته در سینما و تئاتر داریم؟ به خاطر همین بی‌توجهی‌ها کارهایی که می‌بینیم خیلی بد هستند. من اگر دویست سال هم عمر کنم و در همه این دویست سال بازی کنم، نمی‌توانم یک بازیگر خوب شوم.

سال‌هاست دیگر تئاتری از شما نمی‌بینیم. چرا؟


بعد از انقلاب در جمع، 4 تئاتر بیشتر بازی نکردم. خیلی مشکلات جسمی زیادی در طول سال‌ها برایم به وجود آمد که باعث شد دیگر بازی تئاتر را کنار بگذارم. بازی تئاتر نیاز به تمرین زیاد و سخت‌کوشی دارد که از توان من خارج بود.

چطور بعد از این همه سال بازیگری به سراغ کارگردانی نرفتید در صورتی که می‌بینیم خیلی از بازیگرها بعد از چندسال بازی، به سراغ کارگردانی می‌ر‌وند؟!


وقتی در اداره هنرهای دراماتیک استخدام شدم حکمم، کارگردانی بود. در همان سال‌ها یک سریال تلویزیونی کارگردانی کردم ولی دیگر این کار را نکردم. چون استعدادم در بازیگری است. به نظرم آدم یک کار را درست و حسابی انجام دهد بهتر از این است که چند کار را نصف و نیمه انجام دهد.

پیش آمده که نقشی را به خاطر پول بازی کرده باشید؟


بله، سال‌ها پیش چنین اتفاقی افتاد. یادم می‌آید با اداره تئاتر دعوایم شد و بیرون زدم و مجبور شدم برای پول نقشی را بپذیرم. اما خیلی این ماجرا تکرار نشد. بعد از آن دوباره با اداره آشتی کردم و برگشتم.

اخبار اکاایران

تبلیغات